ΜΕΡΟΣ Α΄
Στὰ προηγούμενα μαθήματα προπαγάνδας (6-16) παρουσιάσθηκαν κάποιες χαρακτηριστικὲς περιπτώσεις «μπαμπούλων», οἱ ὁποῖες βαπτίζονται «κρίσεις» (γιὰ λαοὺς χωρὶς κρίση) καὶ ἐργαλειοποιοῦνται ἀπὸ τὴν ἐγχώρια καὶ ὑπερεθνικὴ ἐλίτ, προκειμένου ἀφ’ ἑνὸς νὰ κατατρομοκρατοῦνται οἱ πολίτες, ἀφ’ ἑτέρου νὰ ὑφαρπάζεται ἡ συναίνεσή τους γιὰ τὰ δρακόντεια μέτρα ποὺ ἐφαρμόζουν οἱ ἑκάστοτε κυβερνήσεις μὲ στόχο τὴν δῆθεν ἀποτελεσματικὴ καταπολέμηση αὐτῶν τῶν «κρίσεων».
Ἐπειδή, ὅμως, οἱ «κρίσεις» αὐτὲς εἶναι τεχνητές, κατασκευασμένες στὸ μαγειρεῖο τῶν παγκόσμιων «πολέμων» κατὰ τῶν λαῶν, ἡ ὀδυνηρὴ συνταγὴ ποὺ ἐπιλέγεται εἶναι πάντοτε πρὸς ὄφελος τῶν παγκόσμιων διαχειριστῶν τοῦ πλανήτη καὶ ὄχι, βεβαίως, τοῦ ἁπλοῦ κοσμάκη, ὁ ὁποῖος «ματώνει» ὁλοένα καὶ περισσότερο ἀπὸ τὰ «πολεμικὰ μέτρα» ποὺ ψαλιδίζουν τὶς ἀτομικὲς ἐλευθερίες, ἀλλιῶς: τὰ θεμελιώδη δικαιώματά του, καὶ προσβάλλουν τὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια.
Συνεπῶς, πρέπει νὰ ἔχουμε πάντοτε κατὰ νοῦν ὅτι ἕνα ἀπὸ τὰ πολυαγαπημένα μοτίβα ποὺ ἀκολουθοῦν οἱ ραδιοῦργες καὶ μισάνθρωπες ἐλὶτ εἶναι τὸ τρίπτυχο «πρόβλημα – ἀντίδραση – λύση» (problem – reaction – solution): Κάθε φορά ποὺ ὀνοματίζουν μία «κρίση», ἔχουν προαποφασίσει ποιὸ θὰ εἶναι τὸ ἀντίδοτο ποὺ θὰ «σερβίρουν» στὸν ἀνυποψίαστο λαό. Ὀρθότερα: Προκαλοῦν ἢ ἀφήνουν νὰ προκληθεῖ ἡ «κρίση», γιὰ νὰ ἐπιβάλουν τὴν πολυπόθητη (καὶ δῆθεν «μόνη ἐφικτὴ») λύση – ἐξίσου, ἂν ὄχι περισσότερο, καταστροφικὴ ἀπὸ τὴν «κρίση» (πρβλ. τὴ ρήση τοῦ Σενέκα τοῦ Πρεσβυτέρου quaedam remedia graviora ipsis pericula sunt, [= μερικὰ φάρμακα εἶναι χειρότερα ἀπὸ τοὺς ἴδιους τούς κινδύνους], ἡ ὁποία ἀξιοποιεῖται καὶ ἀπὸ τὸν Ρ. Μπέρτον, Ἡ ἀνατομία τῆς Μελαγχολίας, Τόμ. ΙΙ, μτφ.: Π. Χοροζίδης, ἔκδ. Ἠριδανός, Ἀθήνα 2008, σελ. 48).
Σημειωτέον ὅτι, ἐν τῷ μεταξύ, οἱ «παγκόσμιες κρίσεις» ἔφθασαν νὰ εἶναι τόσο πολλές, ὥστε ἐκρίθη σκόπιμο νὰ ἐπινοηθεῖ ὁ ὅρος «πολυκρίση» (polycrisis) καὶ νὰ ἐνταχθεῖ στὸ λεξικὸ τῆς σύγχρονης ὀργουελικῆς φοβογλώσσας. Στὴν πραγματικότητα, ἡ ἐν λόγῳ «πολυκρίση» εἶναι μία «διαρκής κατάσταση ἐξαίρεσης», στὸ ὄνομα καὶ τὸν βωμὸ τῆς ὁποίας γίνονται θυσίες πού, ὑπὸ κανονικὲς συνθῆκες, θὰ ἦταν ἀδιανόητες, ἀφοῦ θὰ προκαλοῦσαν τὸν ξεσηκωμὸ τῆς κοινῆς γνώμης. Ἔτσι, δικαιώνεται ὁ Ἀμερικανὸς φιλόσοφος Μάικλ Γουόλτσερ (Michael Walzer), ὁμότιμος καθηγητὴς πολιτικῆς θεωρίας στὸ πανεπιστήμιο τοῦ Πρίνσετον, ὁ ὁποῖος, στὸ ὀγκῶδες βιβλίο του «Δίκαιοι καὶ ἄδικοι πόλεμοι» (μτφ.: Γ. Δημητροπούλου, ἔκδ. Ἰωλκός, Ἀθήνα 2006, σελ. 377), σημειώνει: «Ἡ κατάσταση ἀνάγκης καὶ ἡ “κρίση” εἶναι κοινότοπες λέξεις ποὺ χρησιμοποιοῦνται, γιὰ νὰ προετοιμάσουν τὴ σκέψη μας γιὰ πράξεις κτηνωδίας».
Τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων εἶχε θέσει ὁ Alan Watt, Καναδὸς συγγραφέας καὶ ραδιοφωνικὸς παραγωγός, ὁ ὁποῖος μελετοῦσε ἐνδελεχῶς τὸ σχέδιο σχηματισμοῦ μίας Παγκόσμιας Κυβέρνησης. Σὲ συνέντευξη τοῦ 2010 εἶχε πεῖ τὰ ἑξῆς προφητικὰ λόγια (βλ. Alan Watt-Σὸκ καὶ Δέος,(rumble.com):
«Ἐκπαιδευόμαστε νὰ ἀποδεχόμαστε τὴν διοίκηση ἀπὸ τοὺς εἰδικούς, ἀπὸ ἐπιστήμονες, ἀπὸ τεχνοκράτες. Πῶς θὰ κάνεις ἕνα ἐξημερωμένο κοπάδι πού ἔβοσκε γιὰ 20-50 χρόνια σὲ ἕνα συγκεκριμένο ἀγρὸ νὰ μετακινηθεῖ σὲ ἕνα ἄλλο; Ἔχουμε ἀπροθυμία στὴν ἀλλαγή. Μᾶς ἀρέσει τὸ οἰκεῖο. Μᾶς ἀρέσει ἡ ρουτίνα. Τὸ κάνεις μὲ διάφορες τεχνικές. Γίνεται καὶ μὲ τὴν δημιουργία κρίσεων. Οἱ λαοὶ τοῦ κόσμου δέχονται τὴν μία κρίση μετὰ τὴν ἄλλη ἀπὸ τότε ποὺ ἔπεσαν οἱ Δίδυμοι Πύργοι. Ἔχουμε ἀκούσει τὸν ὅρο “σὸκ καὶ δέος”. Τὸ “σὸκ καὶ δέος”, σὲ ἐπίπεδο σκληρῆς βίας, ὅπως τὸ λένε, εἶναι οἱ βόμβες καὶ ἕνα σωρὸ ἀκουστικοὶ μηχανισμοὶ, γιὰ νὰ ἐξουδετερωθεῖ ὁ ἐχθρός, τρομοκρατώντας τον μὲ φωνὲς μέσα στὸ κεφάλι του κ.λπ. Χρησιμοποιήθηκε στὸν πρῶτο πόλεμο τοῦ Κόλπου. Χρησιμοποιοῦν τὸ “σὸκ καὶ δέος” καὶ μέσα στὴν χώρα σας. Τὸ κάνουν μὲ ἀπανωτὲς κρίσεις, ὥσπου ὁ κόσμος θὰ ἔχει τρομοκρατηθεῖ τόσο… Ὁ μέσος ἄνθρωπος ἔχει μία σχετικὴ αὐτοπεποίθηση καὶ πιστεύει ὅτι μπορεῖ νὰ διαχειριστεῖ μία κρίση στὴ ζωή του. Ἀντιμετωπίζει ὅ,τι συμβεῖ στὴν ζωή του. Ὅταν οἱ γύρω σου φοβοῦνται ταυτόχρονα μὲ σένα, γιατί χάνουν τὴν δουλειά τους ἢ ἀπειλοῦνται μὲ ἐπιδημίες ἢ μὲ τοὺς τρομοκράτες, ποὺ μπορεῖ νὰ βρίσκονται παντοῦ, καὶ ὁ κόσμος φοβᾶται ἀκόμα καὶ στὸ τραῖνο νὰ μπεῖ, τότε τείνεις νὰ κατευθύνεσαι πιὸ εὔκολα ἀπὸ τοὺς ἐξουσιαστὲς ποὺ βγαίνουν καὶ μιλοῦν μὲ σιγουριά. […] Κάνουν ἕνα ἄτομο ἢ ἕνα ὁλόκληρο πληθυσμὸ νὰ παγώνει».
«Ὁ μέσος ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ διαχειριστεῖ μία μεγάλη κρίση στὴν ζωή του, ἴσως καὶ δύο μαζί. Εἶναι γνωστὸ στὴν ψυχολογία, μετὰ ἀπὸ πολλὲς μελέτες ποὺ ἔχουν γίνει, ὅτι, ἂν σὲ χτυπήσουν 3-4 κρίσεις στὴν προσωπική σου ζωὴ ταυτοχρόνως, θὰ πέσεις σὲ κατάθλιψη. Δὲν θὰ μπορέσεις νὰ τὶς διαχειριστεῖς. Ἂν τὸ ἐφαρμόσεις αὐτὸ σὲ ὁλόκληρο τὸν πληθυσμό, […] γιὰ καμία ἀπὸ αὐτὲς τὶς κρίσεις δὲν μπορεῖς νὰ κάνεις τίποτα. Τί μπορεῖς νὰ κάνεις μὲ τὴν τρομοκρατία, ἂν ὑπάρχει παντοῦ; Δὲν εἶναι στὸ χέρι σου, εἶσαι ἀνήμπορος. Τί μπορεῖς νὰ κάνεις μὲ μία ἐπιδημία; Δὲν εἶναι στὸ χέρι σου, εἶσαι ἀνήμπορος. Τί μπορεῖς νὰ κάνεις ἂν ἐκτοξευθεῖ ἕνας πυρηνικὸς πύραυλος; Τίποτα, εἶσαι ἀνήμπορος. Τὸ μήνυμα ποὺ παίρνεις εἶναι ὅτι εἶσαι ἐντελῶς ἀνήμπορος νὰ προασπίσεις, νὰ βοηθήσεις ἢ νὰ σώσεις τὸν ἑαυτό σου. Αὐτὴ εἶναι μία πλήρης τακτικὴ “σὸκ καὶ δέους”. Δὲν χρησιμοποιεῖται μόνο στὴν ΗΠΑ καὶ στὸν Καναδὰ, ἀλλὰ σὲ ὅλο τὸν κόσμο. Ἡ στρατηγικὴ εἶναι ἴδια, γιατί εἴμαστε ἤδη στὴν παγκοσμιοποίηση ποὺ μᾶς κυβερνᾶ. Ἡ μαζικὴ ψυχολογία καὶ οἱ πολεμικὲς τεχνικὲς χρησιμοποιοῦνται σὲ ὅλο τὸν πλανήτη, γιὰ νὰ μᾶς κάνουν νὰ ὑποταχθοῦμε στὸν φόβο καὶ στὶς κρίσεις, τὶς ὁποῖες, ὅπως εἶπα, δὲν μποροῦμε νὰ ἀντιμετωπίσουμε σὲ ἀτομικὸ ἐπίπεδο. Καὶ οἱ ἡγέτες παρουσιάζονται στὶς ὀθόνες μας εἴτε μὲ στολὲς εἴτε μὲ κοστούμια καὶ γραβάτες, σὰν πολιτικοὶ ποὺ μιλοῦν μὲ σιγουριά, μὲ προετοιμασμένους λόγους φυσικὰ καὶ δείχνουν νὰ τὰ ἐλέγχουν ὅλα. Τώρα εἶστε βασικὰ ἕνας τρομοκρατημένος σκλάβος ποὺ κοιτᾶτε τὸν ἰσχυρὸ ἀφέντη, γιὰ νὰ σᾶς ὑπερασπιστεῖ καὶ νὰ σᾶς προστατέψει. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἁπλὴ τεχνική τους».
Ἡ «κουλτούρα τοῦ φόβου», μὲ ἄλλα λόγια «ἡ βιομηχανία κατασκευῆς φόβου», ἀντικατοπτρίζεται περίφημα στὴν ἀκόλουθη ἀπαρίθμηση ἑνὸς «ἀκατάσχετου πληθωρισμοῦ τῶν φόβων» ποὺ «ἀποτελεῖ σύμπτωμα μίας ὑποχονδριακῆς κοινωνίας». Ἡ ἀπαρίθμηση γίνεται ἀπὸ τὸν δημοσιογράφο Πέτρο Παπακωνσταντίνου στὸ βιβλίο του «Ἡ Ἐποχὴ τοῦ Φόβου. Αὐτοκρατορία τῶν ΗΠΑ καὶ Δικτατορία τῆς Ἀγορᾶς» (ἔκδ. Λιβάνη, Ἀθήνα 2005, σελ. 316): «Τὸ στρῶμα τοῦ ὄζοντος καταστρέφεται, ὁ Ἥλιος σκοτώνει. Ὁ καιρὸς τρελλάθηκε, τὸ φαινόμενο τοῦ θερμοκηπίου καλπάζει, οἱ παγετῶνες λιώνουν, χῶρες ὁλόκληρες θὰ πνιγοῦν κάτω ἀπὸ τὰ νερὰ τῶν ὑπερχειλισμένων ὠκεανῶν. Πανδημία τοῦ AIDS, νέοι φονικοὶ ἰοὶ τύπου Ἔμπολα, νόσοι τῶν πουλερικῶν καὶ τῶν τρελλῶν ἀγελάδων. Νερὸ γεμᾶτο μόλυβδο, ἀέρας γεμᾶτος κυκλικοὺς ὑδρογονάνθρακες, διαρροὲς ραδιενέργειας, ἐκθετική αὔξηση τῶν καρκίνων. Γενετικὰ τροποποιημένες “τροφὲς Φρανκενστάιν” καὶ κινητὰ τηλέφωνα ποὺ προκαλοῦν ὄγκους στὸν ἐγκέφαλο. Καθημερινά, οἱ πολίτες τοῦ βορείου ἡμισφαιρίου βομβαρδίζονται ἀπὸ παρόμοιες εἰδήσεις. Ὅ,τι δίνει εὐχαρίστηση στὴ ζωὴ –ὁ ἔρωτας, τὰ ταξίδια, τὸ καλὸ φαγητὸ καὶ τὸ ποτό, ὁ ἥλιος καὶ ἡ θάλασσα– ἐμφανίζεται τώρα ὡς φονικὸ ὅπλο στραμμένο ἐναντίον μας. Σὲ πολλὲς περιπτώσεις, παντελῶς ἀνυπόστατα ἢ ἀκραῖα ἀπίθανα σενάρια ἀναγορεύονται σὲ ἄμεσο, τρομερὸ ἢ καὶ ἀναπότρεπτο κίνδυνο. Πιὸ συχνά, ὑπαρκτά, πάντως ἀντιμετωπίσιμα προβλήματα ὑπερμεγεθύνονται, ὥστε νὰ πάρουν διαστάσεις βιβλικῆς καταστροφῆς, ποὺ ἀπειλεῖ τὴν ἴδια τὴν ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπινου εἴδους καὶ τοῦ καθενὸς μας χωριστά».
Ὁ συγγραφέας καταλήγει σὲ μία διαπίστωση ποὺ ἀναδεικνύει τὸν καταλυτικῆς σημασίας ρόλο ποὺ ἐπιτελοῦν τὰ ΜΜΕ, καὶ ἰδίως ἡ τηλεόραση, γιὰ τὴ διασπορὰ τοῦ τρόμου (Παπακωνσταντίνου, ὅ.π., σελ. 17): «Ὅπως οἱ Νεοϋορκέζοι τοῦ Ὄρσον Οὐέλς, ἔτσι καὶ ἕνα μεγάλο ποσοστὸ πολιτῶν στὶς μέρες μας εἶναι ἕτοιμο νὰ καταβροχθίσει τὴν “τρομοκρατία 24 ἰντσῶν” ποὺ τοῦ σερβίρεται κάθε βράδυ, ἀκόμα καὶ μὲ τὶς πιὸ γελοῖες ἀφορμές, γιατί εἶναι ἤδη τρομαγμένο στὴν κοινωνική του καθημερινότητα. Ἡ διαρκὴς ἀντεπανάσταση, ποὺ ἄρχισε ἐπὶ Νίξον, κλιμακώθηκε ἐπὶ Ρίγκαν-Θάτσερ καὶ συνεχίζεται μὲ ἀμείωτη ἔνταση στὶς μέρες μας, ἀφαιρεῖ σταδιακὰ ἀπὸ τὸ μὴ προνομιοῦχο πολίτη τὶς δύο παραδοσιακὲς «καρτεσιανὲς συντεταγμένες» τῆς ὕπαρξής του: τὴ σταθερὴ δουλειὰ καὶ τὴ σταθερὴ οἰκογένεια .[…]. Ὅπως σημειώνει ὁ Γερμανὸς κοινωνιολόγος Οὔλριχ Μπὲκ [Ulrich Beck] […], οἱ δυτικὲς Δημοκρατίες μετατρέπονται ἀπὸ “κοινωνίες παραγωγῆς πλούτου” σὲ “κοινωνίες παραγωγῆς ἀνασφάλειας” καὶ διάχυσης κάθε εἴδους ἀνορθολογικῶν φόβων […]. Ἡ δομικὴ μονάδα τῆς κοινωνίας συρρικνώνεται στὸ μοναχικὸ ἄτομο, ποὺ καλεῖται νὰ ἐπιβιώσει, ὅπως στὸ ριάλιτι σόου τύπου “Survivor”, πατώντας πάνω στὰ πτώματα τῶν ὁμοίων του».
Καθοριστικὴ σημασίας εἶναι καὶ ἡ ἀκόλουθη διαπίστωση ποὺ ἔχει γίνει ἀπὸ τὸν Μάικλ Μόρις (Michael Morris) στὸ βιβλίο του «Τί δὲν πρέπει νὰ γνωρίζετε» (Was Sie nicht wissen sollen, Amadeus Verlag, Fichtenau 2016, σελ. 232), ὁ ὁποῖος μιλᾶ ὁμοίως γιὰ τὸ ἀλλόκοτο φαινόμενο τῆς «διαρκοῦς κατάστασης ἐξαίρεσης», ἕνας ὅρος ποὺ ἐμπεριέχει μία κραυγαλέα ἐννοιολογικὴ ἀντίφαση (contradictio in adiecto), ἀφοῦ ἡ ἐξαίρεση ἀπὸ τὴν κανονικότητα ἐξ ὁρισμοῦ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι διαρκής, καὶ ἂν εἶναι διαρκής, τότε δὲν πρόκειται γιὰ ἐξαίρεση ἀλλὰ γιὰ κανόνα: «ἀπὸ τὶς “ἐπιθέσεις” τῆς 11ης Σεπτεμβρίου 2001 καὶ ὕστερα, βρισκόμαστε διαρκῶς σὲ πόλεμο παγκοσμίου ἐμβέλειας. Παρότι μετὰ τὴν πτώση τοῦ ἀνατολικοῦ μπλὸκ ἐλπίζαμε ὅτι ὁ κόσμος θὰ ἐκινεῖτο πρὸς μία εἰρηνικὴ κατεύθυνση, ἡ ἐλπίδα αὐτὴ διαλύθηκε ἀπὸ ἕνα μοναδικό, ἀξιοσημείωτο γεγονός. Μὲ τὸ τέλος τοῦ Ψυχροῦ Πολέμου, οἱ ΗΠΑ χρειάζονταν ἕνα νέο, καυτὸ πόλεμο, διότι χωρὶς πόλεμο, χωρὶς κίνδυνο, χωρὶς φόβο, δὲν ὑπάρχουν στρατιωτικοὶ προϋπολογισμοὶ καὶ οἱ ἄνθρωποι κυβερνῶνται δυσκολοτέρα. Ὁ φόβος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ μικραίνει τοὺς ἀνθρώπους. Ὅταν κάποιος φοβᾶται, συρρικνώνονται τὰ πάντα μέσα στὸ σῶμα του, σκύβει, φορᾶ παρωπίδες, ἐπιτρέπει τὸ καθετί, ἀρκεῖ νὰ ἐπιβιώσει. Ὅποιος νιώθει φόβο, δὲν θέτει ἐρωτήματα. Ἀπὸ τὴν ἡμέρα τῆς 11ης Σεπτεμβρίου βρισκόμαστε σὲ μία διαρκῆ κατάσταση ἐξαίρεσης (permanenter Ausnahmezustand), τόσο σὲ συναισθηματικὸ ὅσο καὶ σὲ νομικὸ ἐπίπεδο. Ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἡμέρα ὁ κόσμος ἄλλαξε ἄρδην».
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ι. ΒΑΘΙΩΤΗΣ