Τοῦ κ. Ἰωάννου Β. Κωστάκη
Κάθε φορά ποὺ χηρεύει ὁ θρόνος τῆς Ἱερᾶς Μητρόπολης Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ἀρχίζει πάντα ἕνας κύκλος συζητήσεων γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ κληρικοῦ ποὺ θὰ διαδεχθεῖ τὸν «κοιμηθέντα» ἐπίσκοπο. Εἰδικὰ ὅμως στὶς παροῦσες συνθῆκες ἕνα νέο εἶδος προβληματισμοῦ ἔχει γεννηθεῖ καὶ κυριαρχεῖ τόσο στὸ σῶμα τῶν πιστῶν ὅσο καὶ στοὺς γενικότερους κοινωνικοὺς θεσμούς. Ὁ προβληματισμὸς αὐτὸς σχετίζεται ἀφενὸς μὲ τὴν μελλοντικὴ ἐξέλιξη τῶν χωρικῶν ὁρίων τῶν δύο ὑπαρχόντων Μητροπόλεων στὸν μεγαλύτερο σὲ ἔκταση Νομὸ τῆς χώρας τὸν Νομὸ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ ἀφετέρου μὲ τὴν πιθανότητα ἵδρυσης μίας ἀκόμα Μητρόπολης μὲ ἕδρα τὴν ἀπὸ δεκαετίες ἀπαξιωμένη θεσμικὰ πολυάνθρωπη πόλη τοῦ Ἀγρινίου ἀνεξαρτήτως τοῦ τρόπου ἵδρυσής της (διχοτόμηση, διεύρυνση ὁρίων ἢ δημιουργία νέας μητρόπολης).
Ὅπως εἶναι εὔλογα κατανοητὸ οἱ ἀπόψεις ποὺ διατυπώνονται στὴν περίοδο τῆς χηρείας ἐκφράζουν συχνὰ ἀντιτιθέμενες ἀπόψεις ἀτόμων, φορέων πάσης φύσεως καὶ μορφῆς, μὲ τὶς ἀνάλογες προσωπικὲς ἐπιθυμίες, ἴσως κάποτε καὶ ἰδιαίτερες ἐπιδιώξεις.
Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καὶ στὴν παροῦσα συγκυρία, μετὰ τὴν «κοίμηση» τοῦ κυροῦ Κοσμᾶ. Ὅπως ἄλλωστε εἶχε συμβεῖ καὶ τὸ 2005 μὲ τὴν «κοίμηση» τοῦ ἀειμνήστου Θεοκλήτου Ἀβραντινῆ. Τότε μάλιστα εἶχε συσταθεῖ καὶ εἰδικὸς «Σύλλογος Φίλων καὶ Ὑποστηρικτῶν γιὰ τὴν ἵδρυση Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀγρινίου». Εἶχαν γίνει πολλὲς ἐνέργειες. Ὑποβλήθηκαν ὑπομνήματα καὶ αἰτήματα στὸν τότε Ἀρχιεπίσκοπο, μακαριστὸ Χριστόδουλο, σὲ ὑπουργούς, βουλευτὲς τοῦ νομοῦ. Ἀκόμη ὑπῆρχε ἡ ἔνθερμη συνηγορία τοῦ τότε Νομάρχη κ. Δημήτρη Σταμάτη καὶ τοῦ δημάρχου Ἀγρινίου κ. Εὐθυμίου Σώκου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἄλλων τοπικῶν παραγόντων. Ὑπῆρξαν βέβαια καὶ ἀντιδράσεις ἀπὸ κάποιους γιὰ κυρίως τοπικιστικοὺς λόγους, ἀφοῦ θεωροῦσαν ὅτι ὑποβαθμίζεται ἡ ἱστορικότητα τοῦ τόπου τους μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ἀναβάθμιση τοῦ Ἀγρινίου. Εἰπώθηκαν καὶ γράφηκαν πολλά, συχνὰ ἀβάσιμα, στενόκαρδα, μικροπολιτικά. Τελικὰ ἡ σκόπιμη ἀφωνία τῶν βουλευτῶν τοῦ νομοῦ διευκόλυνε τὴν τότε ἁρμόδια ὑπουργὸ παιδείας, νὰ ἱκανοποιήσει τὸ αἴτημα καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ὅπως ὁ ἀείμνηστος Χριστόδουλος ἐγγράφως πληροφόρησε τὸν τότε δήμαρχο Μεσολογγίου.
Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν μία θλιβερὴ ἀνάμνηση τῆς συνεχῶς προβαλλόμενης τροχοπέδης σὲ κάθε προσπάθεια κατάκτησης, κάθε θεσμικῆς κατάκτησης τοῦ Ἀγρινίου, ὅπως συνέβη μὲ τὸ Ἐφετεῖο, Πανεπιστημιακὰ τμήματα καὶ πολλὰ ἄλλα, «ἃ οὐκ ἐξὸν λαλῆσαι».
Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ τώρα ποὺ παρουσιάζεται γιὰ μία ἀκόμα φορά ἡ δυνατότητα ἵδρυσης Μητρόπολης στὸ Ἀγρίνιο, δεδομένου ὅτι ὁ θρόνος εἶναι κενός, καὶ δὲν χρειάζεται συγκατάθεση τοῦ τοποτηρητῆ. Εἶναι ἁπλῶς θέμα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ποὺ θὰ εἰσηγηθεῖ, καὶ τῆς κυβέρνησης ποὺ καλεῖται νὰ ἀποδεχθεῖ τὴν εἰσήγηση. Ἔτσι ἁπλὰ θὰ γίνονταν πραγματικότητα ἕνα πολυχρόνιο αἴτημα τῆς πολυάνθρωπης πόλης τοῦ Ἀγρινίου. Κι’ αὐτὸ χωρὶς καμία οἰκονομικὴ ἐπιβάρυνση τοῦ δημόσιου ταμείου, ἀφοῦ ἡ Δημοτικὴ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ στεγάσει τὴν νέα Μητρόπολη καὶ νὰ προσφέρει κάθε διευκόλυνση γιὰ τὴν ὁμαλὴ λειτουργία καὶ πνευματικὴ προσφορά της στὸ εὐσεβῆ λαὸ τῆς περιοχῆς.
Διατί εἶναι ἀναγκαία ἡ Μητρόπολις Ἀγρινίου;
Ὡς ἐνισχυτικοὺς λόγους ποὺ ἐπιβάλουν, ἐπιτέλους, τὴν ἐκκλησιαστικὴ ἀναβάθμιση τοῦ Ἀγρινίου, θὰ μπορούσαμε νὰ ἐπικαλεσθοῦμε καὶ τὰ ἀκόλουθα:
1. Ἡ ὑπάρχουσα Μητρόπολη Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἶναι ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες σὲ γεωγραφικὴ ἔκταση, ἀριθμὸ ἐνοριῶν καὶ ποικιλομορφία δυσπρόσιτων περιοχῶν. Διαθέτει σήμερα 219 ἐνορίες, τέταρτη στὴ σειρά, μὲ πρώτη τῶν Ἰωαννίνων μὲ 248.
2. Οἱ δύο Μητροπόλεις τοῦ Νομοῦ (Αἰτωλ/νίας καὶ Ναυπάκτου) εὑρίσκονται στὸ ΝΑ ἄκρο τοῦ νομοῦ. Ἐκεῖ ζεῖ τὸ 1/3 τοῦ πληθυσμοῦ, ἐνῷ στὸ ΒΔ τμῆμα τοῦ νομοῦ, ὅπου φυσικὸ καὶ γεωγραφικὸ κέντρο εἶναι τὸ Ἀγρίνιο ζοῦν καὶ κινοῦνται τὰ 2/3 τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει Μητρόπολη.
3. Σύμφωνα μὲ τὴν ἀπογραφὴ τοῦ 2001 ὁ, πληθυσμὸς μόνο τοῦ σημερινοῦ Καλλικρατικοῦ δήμου Ἀγρινίου, ἀνέρχεται σὲ 96321 κατοίκους. Ἀντίστοιχα ὁ δῆμος Μεσολογγίου ἔχει 35431 καὶ τῆς Ναυπάκτου 29842.
4. Οἱ ἐνορίες τοῦ σημερινοῦ δήμου Ἀγρινίου ἀνέρχονται σὲ 65. Ἂν ὅμως σ’ αὐτὲς προστεθοῦν καὶ οἱ ἐνορίες τῶν περιοχῶν ποὺ ἔχουν ἄμεση πρόσβαση στὸ Ἀγρίνιο, τότε συνολικὰ 147 ἐνορίες ἐξυπηρετοῦνται ἄμεσα καὶ γρηγορότερα σ’ αὐτό. Οἱ ἐνορίες τοῦ δήμου Μεσολογγίου εἶναι 32 καὶ ὁλόκληρης τῆς Μητρόπολης Ναυπάκτου 98.
5. Ἡ πνευματικὴ διαποίμανση τοῦ λαοῦ μὲ τὴν σημερινὴ ἔκταση καὶ μορφὴ τῶν δύο Μητροπόλεων εἶναι ἄκρως ἐπίπονος καὶ δυσχερής. Ἡ δυσχέρεια αὐξάνεται σημαντικὰ, ἂν ὑπολογισθεῖ ἡ γεωγραφικὴ μορφολογία τῆς μεγάλης ἔκτασης τοῦ νομοῦ σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν κατανομὴ μεγάλου ἀριθμοῦ ἀπομακρυσμένων ἀπ’ τὰ δύο Μητροπολιτικὰ κέντρα ἐνοριῶν.
6. Τὸ Ἀγρίνιο εἶναι ἡ ὄγδοη μεγάλη πόλη τῆς χώρας, (ἡ μεγαλύτερη τῆς Δυτικῆς Στερεᾶς), σὲ πληθυσμό, μὲ τὶς ἀντίστοιχες κοινωνικές, οἰκονομικὲς πνευματικὲς κ.ἄ. δραστηριότητες. Σ’ αὐτὸ ἑδρεύουν Πανεπιστημιακὰ τμήματα, Ἐφετεῖο, Ἐπιμελητήρια, ἐκπαιδευτικὲς καὶ ἄλλες ὑπηρεσίες, Δικαστήρια, Ἀστυνομικὴ Διεύθυνση, Κ.Τ.Ε.Λ. τοῦ νομοῦ καὶ ἄλλοι ἀξιόλογοι φορεῖς καὶ ἰδιωτικὲς ἐπιχειρήσεις.
7. Τὸ Ἀγρίνιο περιβάλλεται ἀπ’ τὶς ὁροσειρές: Παναιτωλικοῦ, Ζυγοῦ καὶ Ἀκαρνανικῶν, ποὺ ἀγκαλιάζουν τὴν εὐρύτερη περιοχὴ τοῦ Ἀγρινίου, μὲ τοὺς ὅμορους τέως Καποδιστριακοὺς δήμους: Ἀγγελοκάστρου, Ἀρακύνθου, Μακρυνείας, Θέρμου, Θεστιέων, Ἰνάχου, Μεδεῶνος,, Νεάπολης, Παναιτωλικοῦ, Παραβόλας (Βοκατίου), Παρακαμπυλίων, Στράτου καὶ Φυτειῶν). Ἀξίζει ἐδῶ νὰ σημειωθεῖ 19 ἀπὸ τούς τέως 29 δήμους (Καποδίστριας) συγκλίνουν, ἔχουν καθημερινὴ πρόσβαση καὶ ἀναφορὰ στὴν πόλη καὶ περιοχὴ τοῦ Ἀγρινίου.
Στὴν εὐρύτατη αὐτὴ γεωγραφικὴ περιοχὴ ζοῦν, κινοῦνται, ἐργάζονται καὶ δημιουργοῦν, κάθε ἡμέρα, πάνω ἀπὸ 170.000 Αἰτωλοακαρνάνες. Εἶναι λοιπὸν παντελῶς ἄδικο, καὶ ἔξω ἀπὸ κάθε ἔννοια λογικῆς ἡ ἄρνηση ἵδρυσης Μητρόπολης στὴ μεγαλούπολη τοῦ Ἀγρινίου, τουλάχιστον γιὰ ὅσους ἀγαποῦν τὴν Ἐκκλησία, καὶ προσμένουν τὴν πνευματική τους στήριξη.
8…Ἀποτελεῖ διοικητικὴ ἀνωμαλία καὶ «κανονικὴ» – ἐκκλησιαστικὴ ἀταξία ἡ ἀπουσία ἐπισκόπου-πνευματικοῦ ἡγέτη- ἀπὸ μία τόσο μεγάλη περιοχὴ καίριας σημασίας γιὰ τὴν πνευματικὴ καλλιέργεια τοῦ εὐσεβοῦς λαοῦ τοῦ Θεοῦ.
9. Μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα οὐδείς ὑπεύθυνος παράγοντας τῆς Αἰτωλ/νίας, τουλάχιστον πολιτικός, τολμᾶ νὰ ἔλθει σὲ ἐμφανῆ ἀντίθεση μὲ τὸ Παναγρινιώτικο, καὶ ὄχι μόνο, αἴτημα ἵδρυσης μητρόπολης στὸ Ἀγρίνιο. Ἀδιάφορο ἂν αὐτὸ πρέπει νὰ γίνει μὲ τὴν ἵδρυση τρίτης ἐπισκοπῆς ἢ μὲ τὴν ἀναδιάταξη τῶν ὁρίων τῶν δύο ὑπαρχουσῶν Μητροπόλεων. Ἂν κάποιοι «εὐσχημόνως σιωποῦν» τὸ κάνουν ἀπὸ δειλία ἢ φοβία μήπως χάσουν κάποια ταπεινὰ ψηφαλάκια τὴν ὥρα τῆς ὅποιας ἐκλογικῆς-κομματικῆς ἀναμέτρησης.
10. Τέλος τώρα εἶναι ἡ μοναδικὴ εὐκαιρία γιὰ ἐπίλυση τοῦ χρονίζοντος ἀνεκπλήρωτου αἰτήματος. Γιατί ἂν αὔριο ἔλθει νέος Μητροπολίτης καὶ πάρει στὰ χέρια του τὴν μεγάλη ἐκκλησιαστικὴ «πίττα» τῆς Αἰτωλ/νίας, θαρρῶ πὼς δὲν θὰ ἔχει τὸ κουράγιο νὰ δώσει κάποια κομμάτια της στοὺς πενιχροὺς ἐκκλησιαστικοὺς γείτονές του.
11. Γιὰ νὰ γίνει τὸ ὅραμα πράξη καὶ ἡ ἐλπίδα χειροπιαστὴ πραγματικότητα χρειάζεται τόλμη, ἀπαγκίστρωση ἀπὸ προκαταλήψεις καὶ ἰδεοληψίες, καὶ ἀποφασιστικότητα. Στοιχεῖα ὅμως ποὺ στὴν Ἑλληνικὴ πραγματικότητα εἶναι ἀπὸ ἀνύπαρκτα ἕως ἀνεπαρκῆ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζητούμενο, γιὰ νὰ βγεῖ ὁ τόπος στὸ ξέφωτο τοῦ μέλλοντος.