Γράφει ἡ κα Κατερίνα Παπαθωμᾶ Μαστοροπούλου, Φιλόλογος-Ἀρχαιολόγος,
Λέκτωρ Κλασσικῆς Φιλολογίας Φιλοσοφικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν
Ἀναδιφώντας στὸ ἀρχεῖο τοῦ συζύγου μου, ξεχώρισα ἕνα κιτρινισμένο 4/σέλιδο τῆς παλιᾶς ἐφημερίδας τῆς Θεσσαλονίκης «ΤΟ ΦΩΣ», τὸ ὁποῖον, βρέθηκε στὸ Ἰταλοκρατούμενο τότε χωριό μου. Φέρει ἡμερομηνία 1/2/ 1925, δηλαδὴ πρὶν ἀπὸ 100 ἀκριβῶς χρόνια καὶ εἶναι ἀφιερωμένο στὴν ἀπέλαση (30/1/ 1925) τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχη Κωνσταντίνου ΣΤ΄τοῦ Ἀράμπογλου. Ὁ ἱεράρχης αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶχε ποιμάνει διάφορες Μητροπόλεις τῆς Μ.Ἀσίας, ἐξελέγη Πατριάρχης στὶς 17/12/ 1924, θεωρηθείς ἀπὸ τὴν Ἱ. Σύνοδο ὡς ὁ ἱκανότερος νὰ διαχειρισθῆ τὶς ἐξαιρετικὰ κρίσιμες ἐκεῖνες περιστάσεις μετὰ τὴν ὑπογραφὴ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης. Χαρακτηρίστηκε ὅμως ἀπὸ τὴν Τουρκικὴ ἐξουσία ὡς «ἀνταλλάξιμος» καὶ μὲ «συνοπτικὲς διαδικασίες» ἀπελάθηκε στὶς 30/1/ 1925, 43 δηλαδὴ ἡμέρες μετὰ τὴν ἐκλογή του! Ὅπως εἶναι γνωστό, ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῶν διαπραγματεύσεων στὴν Λωζάννη (21/11/1922) ὁ ἐπικεφαλῆς τῆς Τουρκικῆς ἀντιπροσωπίας Ἰσμὲτ Πασὰς (Ἰνονοὺ) ἀξίωσε ἀπὸ τοὺς συμμάχους τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ Πατριαρχείου ἀπὸ τὴν «Ἰσταμπούλ». Ἔτσι μὲ τὸν πιὸ ἐπίσημο τρόπο θὰ ἐτίθετο ἡ ὁριστικὴ ταφόπλακα στὴν Ἑλληνορθόδοξη Ρωμαίϊκη αὐτοκρατορία τῆς Κωνσταντινουπόλεως.
Ἡ ἐκδίωξη τοῦ Πατριάρχη προκάλεσε σὸκ στὴν καθημαγμένη ἀπὸ τὴν καταστροφὴ τοῦ ΄22 ἑλληνικὴ κοινωνία. Ἐκηρύχθη γενικὸ πένθος, ἐνῶ ἔγινε παλλαϊκὸς συναγερμὸς σὲ ὅλη τὴν ἐπικράτεια. Χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ πρωτοσέλιδο τῆς ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ τῆς 31/1/ 1925. Σὲ ὅλο τὸν τύπο καταγράφονται τηλεγραφήματα ἀπὸ τὶς εὐρωπαϊκὲς πρωτεύουσες, σύμφωνα μὲ τὰ ὁποῖα «αἱ συμμαχικαὶ δυνάμεις θεωροῦν τὴν ἐκδίωξιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου ὡς παραβίασιν τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης». Ξεχωρίζω μία φράση τοῦ Ἰ. Μεταξᾶ: «Ἡ ἀποπομπὴ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως εἶναι διὰ μὲν τὸν Ἑλληνισμὸν ὕβρις χειροτέρα καὶ ἀπὸ τὸν ἀπαγχονισμὸν τοῦ Γρηγορίου τοῦ Ε,΄ διὰ δὲ τὴν Ὀρθοδοξίαν ἐν γένει ράπισμα, τὸ ὁποῖον αἱ ἐξωτερικαὶ αὐτῆς διαιρέσεις κατέστησαν δυνατόν».
Ὁ ἐξόριστος Πατριάρχης φιλοξενήθηκε στὸν προσφυγικὸ οἰκισμὸ τῆς Νέας Φιλαδέλφειας Ἀθηνῶν. Παρέμεινε ἐκεῖ μέχρι τέλους (1930) κοντὰ στοὺς ταλαιπωρημένους καὶ κατεστραμμένους Μικρασιάτες τῆς περιοχῆς γιὰ τὰ παιδιὰ τῶν ὁποίων, ἐκτὸς ἄλλων, φρόντισε νὰ ἀποκτηθῆ μεγάλο οἰκόπεδο, ὥστε νὰ ἀνεγερθῆ τὸ ἱστορικὸ ἔκτοτε γήπεδο τῆς ΑΕΚ.
Σήμερα, τὰ δεινά τοῦ Ἑλληνισμοῦ συνεχίζονται, οἱ κανόνες τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου ἐξακολουθοῦν νὰ παραβιάζονται, ἀλλὰ ἐμεῖς ἁπλῶς «ἀνεχόμαστε»…
Ἀντιμάχεια Κῶς, 1/2/2025