Γράφει ὁ κ. Παν. Δ. Παπαδημητρίου, 31/3/2025#[1]
4ον
13. τὴν διαρκῆ καὶ κατὰ περιόδους ἐπαναλαμβανόμενη αἴτηση γιὰ μετάφραση#[61] τῆς Θείας Λειτουργίας καὶ τῶν Λειτουργικῶν κειμένων,[6], #[62]
14. τὸν διαρκῆ κλονισμό τῶν κιόνων τῆς ζώσας Ἱερᾶς Παραδόσεως, καὶ τοῦ Τυπικοῦ τῆς Ἐκκλησίας, μὲ διάφορες προφάσεις, δημοσιεύσεις καὶ συζητήσεις,#[63]
15. τὴν ἐν δυνάμει ἀνάδειξη κάθε σχεδὸν Ἐπισκόπου καὶ Κληρικοῦ, σὲ μέγα Τυπικολόγον καὶ μέγα Λειτουργιολόγον, καὶ μάλιστα μὲ «ἄδεια», ἤτοι μὲ ἐλευθερία, νὰ κάνει ὅ,τι θέλει στὴν Λατρεία μας, καὶ στὴν Τάξη (Τυπικόν) καὶ στὶς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μας, ἐπιλέγοντας κατὰ τὸ δοκοῦν, μὲ μοντερνιστικά, προσωπικὰ καὶ ἰδεολογικὰ ὑποκειμενικὰ κριτήρια (κόβοντας καὶ ράβοντας) ἀπὸ τὸ παρὸν, τὸ παρελθόν, καὶ τὴν ἀρχαιότητα τῆς Ἐκκλησίας μας, καὶ νὰ ἀκολουθοῦν λειτουργικήν Τάξιν, ποὺ ἡ Ἐκκλησία ποτὲ δὲν εἶχε σὲ καμία χρονικὴ στιγμὴ στὴν Ἱστορία της![63]
16. τὴν ἀφαίρεση ἢ μετακόμιση ἀπὸ πίσω ἀπὸ τὴν Ἁγία Τράπεζα τοῦ Ἐσταυρωμένου, ἀκόμη καὶ τὴν ἀφαίρεση (ἢ μετακόμιση) τῶν Ἑξαπτερύγων, τοῦ Ἀρτοφορίου,#[64], #[65]
17. τὴν λατινογενῆ τοποθέτηση τοῦ Ἐσταυρωμένου – χρόνια τώρα – μακρυά ἀπὸ τὴν Ἁγία Τράπεζα καὶ πίσω στὸν τοῖχο τῆς Κόγχης ψηλά στὸν ἀέρα (γιὰ νὰ μπεῖ «γυμνό» Σύνθρονο νὰ «φαίνεται»)[42],[43],[44].
18. τὴν ἐπιλεκτικὴ ἐπαναφορὰ «γυμνῶν», καὶ καταργηθέντων ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, Συνθρόνων στὸ Βῆμα ποὺ βλέπουν πρὸς τὴν δύση (στὰ πρότυπα τῶν Λατίνων),[42] παραμερίζοντας ἀκόμη καί τόν Σταυρό τοῦ Κυρίου καὶ τὸν Ἐσταυρωμένο ὡς ἐνοχλητικό,[65], #[66], #[67],[44]
19. τὴν μὴ ἐγκατάστασιν τῶν παλαιοχριστιανικῶν εὐρυχώρων Κιβωρίων περί καὶ ἄνω τῆς Ἁγίας Τραπέζης,#[68] ποὺ χρησιμεύουν ὡς ταμιεῖον προσευχῆς τῶν Ἱερέων εἰδικὰ στὴν Ἁγία Ἀναφορά,#[69]
20. τὴν νεωτεριστικὴ κατασκευὴ τῆς Ὡραίας Πύλης, μὲ πλάτος …λεωφόρου,#[70] γιὰ νὰ ἐξάπτεται ὁ κληρικαλισμός καὶ συνάμα ἡ περιέργεια τοῦ κόσμου, εἰς βάρος τῆς προσευχῆς,
21. τά διαρκῶς ἀνοικτά Βημόθυρα στήν Θεία Λειτουργία καί στίς Ἀκολουθίες, καὶ τὴν διαρκῶς ἀνοικτὴ Ὡραία Πύλη,#[71], #[72] ἀκόμη καί στὴν Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία,[14]
22. τὴν ἀθέτηση τῆς Ἀποστολικῆς Παραδόσεως τοῦ κλεισίματος τοῦ Καταπετάσματος, δηλ. τοῦ ἀθεάτου τῆς Ἁγίας Τράπεζας, στὴν Ἁγία Ἀναφορά,[14]
23. τὴν «Λατινίζουσα» πρὸς τὴν δύση (πρός τόν Λαόν, «versus populum») τέλεση τῆς Λειτουργίας (!) σάν τὸν ἀρχιαιρεσιάρχη Λούθηρο, τούς Λατίνους καί Προτεστάντες,[41] , #[73], #[74]
24. τὶς ὑπαίθριες καὶ ἐν σταδίοις Λειτουργίες, στὰ πρότυπα τῶν Λατίνων, Παπικῶν,[72], #[75]
25. τήν ἄτεμπλη, καὶ ἐκτὸς τοῦ Ἱεροῦ Βήματος τέλεση τῆς Θείας Λειτουργίας,[72],[75]
26. τήν ἐκπόμπευση καί διαπόμπευση τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας, μὲ τὶς Λειτουργίες στὸν Σολέα, μέ τήν τέλεση «ὑποδειγματικῶν» Λειτουργιῶν, τάχα γιά μαθητές, καί ἀνάρτηση φωτογραφιῶν σὲ ὅλο τὸ διαδίκτυο, μέ τίς κάμερες καί τίς φωτογραφίες μέσα στό Ἱερό Βῆμα, ἀκόμη καὶ φωτογραφίες τοῦ Ἁγίου Ποτηρίου, τῆς τελέσεως τοῦ Μυστηρίου, καὶ τῆς Προσκομιδῆς,[72],[75]
27. τὴν τέλεση τῶν Μνημοσύνων, ἐξ ἀποστάσεως, ἀπό τήν Ὡραία Πύλη, στραμμένοι πρός τήν δύση (πρός τόν Λαόν, «versus populum»!),[41], #[76] ὅμως καί τά Μνημόσυνα. Προσευχή εἶναι[73] καὶ ὁ Ἱερεύς κατὰ τὴν Παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας πρέπει νὰ πηγαίνει στὸ τραπέζι τοῦ Μνημοσύνου καὶ νὰ τελεῖ τὴν Ἀκολουθία προσευχόμενος πρός τήν Ἀνατολή,
28. τὴν τέλεση ὁμοίως τοῦ Ἁγιασμοῦ, ἀκόμη καί τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ πρός τήν δύση (!)[76]
29. τὴν τέλεση καὶ τῆς Ἀρτοκλασίας πρός τήν δύση (!)[76]
30. τὴν τέλεση ἀπαράδοτων Λειτουργιῶν ποὺ δὲν εἶναι τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας μας,
31. τὴν νομιζόμενη Λειτουργία τοῦ Ἰακώβου, ποὺ δὲν εἶναι τοῦ Ἁγίου Ἰακώβου, ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ τέλους τοῦ 4ου μὲ ἀρχές τοῦ 5ου αἰ. μ.Χ. (ποὺ τὴν εἶχε καταργήσει ἡ Ἐκκλησία μας), καὶ οἱ Λειτουργίες Ἰακώβου ποὺ τελοῦνται, σήμερα, εἶναι «Λειτουργικοὶ αὐτοσχεδιασμοί»,#[77]
32. τὸ χαμηλό Δυτικόφερτο τέμπλο, ἐνῷ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ποτέ δέν εἶχε χαμηλό τέμπλο,#[78]
33. τὸ ἄτεμπλο Βῆμα, στὰ πρότυπα τῶν Λατίνων καὶ τῶν Προτεσταντῶν,#[79], #[80],[44]
34. τό κατάντημα τοῦ Ἱεροῦ Βήματος ὡς κέντρου διερχομένων, φωτογράφων (καὶ ἱερόπαιδων-φωτογράφων) καί ἀσχέτων,
35. τό γονάτισμα ἐν Κυριακῇ κατά τήν Ἁγία Ἀναφορά, ἀντίθετα ἀπὸ τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες,#[81]
36. τὴν συντόμευση τοῦ Ὄρθρου (δηλ. τῆς Κατήχησης), καὶ τῶν λοιπῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ἀκολουθιῶν,[81] καὶ τὴν ὑπερ-μεγέθυνση τοῦ χρόνου τῆς Λειτουργίας (καὶ ἰδιαίτερα τοῦ κενοῦ κηρύγματος),
37. τὰ πολλὰ καὶ ὑπερπληθῆ Συλλείτουργα, καὶ Ἀρχιερατικά Πολυσυλλείτουργα στὰ πρότυπα τῶν Παπικῶν#[82] (μὲ τὶς χιλιάδες φωτογραφίες καί φλάς)#[83] καὶ νὰ μένουν ἀλειτούργητοι Ναοί, Ἐνορίες, καὶ Χωριά, καὶ οἱ παπποῦδες νὰ μένουν ἀλειτούργητοι στὶς Ἐνορίες πού ἔκτισαν μὲ τὸν ὀβολό τους, (πόσες Κυριακές, τόν χρόνο, χρειάζονται γιὰ νὰ ἐλέγξει ὁ Ἐπίσκοπος πῶς τελεῖ τὴν Λειτουργία ὁ κάθε Πρεσβύτερός του, σὲ κάθε ἐνορία, καὶ πατρικῶς νὰ τὸν νουθετήσει ἀναλόγως; Ποῦ ὁ χρόνος τότε γιὰ Πολυ – Ἀρχιερατικά Συλλείτουργα; —τί εὐχὲς ἀπὸ τὸν πιστὸ Λαὸ καὶ Χάρη ἀπὸ τὸν Θεὸν θὰ ἔπαιρνε ἕνας Μητροπολίτης (καὶ Ἀρχιμανδρίτης), ὅταν θὰ πήγαινε μόνος του (μὲ τὸν Διάκονό του) νὰ λειτουργήσει σὲ ἕνα ἀλειτούργητο χωριὸ (ἢ καὶ σὲ Μονὴ) ποὺ δὲν ἔχει Ἱερέα),
Σημειώσεις:
#[61] Ἡ αἴτηση γιὰ μετάφραση ποτὲ δὲν γινόταν ἀπὸ τὸν πιστὸ λαό, οὔτε κἂν τοὺς ἀγράμματους πιστούς, τοὺς παπποῦδες καὶ τὶς γιαγιάδες (βλ. ἐπίσης τόν Ἅγιο Πορφύριο), οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν ταπείνωσή τους φωτίζονται ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ φεύγουν πλήρεις Χάριτος, γεμᾶτοι Χάρη ἀπὸ τὴν Θεία Λειτουργία, ἀλλὰ πάντοτε γινόταν καὶ γίνεται ἀπὸ μορφωμένους διανοούμενους (Καθηγητές, Κληρικούς, κτλ.), ποὺ δὲν ἔχουν κἂν ἀνάγκη μετάφρασης (ἔχουν ὅμως μερικοὶ ἀνάγκη Πατερικῆς ἑρμηνείας, διότι διέπονται ἀπὸ ἕναν ἄκρατο δυτικὸ ὀρθολογισμό). #[62] Μητρ. Ναυπάκτου Ἱεροθέου, Αἱ μεταφράσεις τῶν Λειτουργικῶν Κειμένων, Ὀρθόδοξος Τύπος, τ. 1831, 14/5/2010, σ. 6. #[63] Σταματεῖστε τούς Πειραματισμούς στήν Θεία Λατρεία, στήν Θεία Λειτουργία, στό Τυπικόν, αʹ ἔκδοσις, 29/5/2024. #[64] Ὁ Περιστερίου Γρηγόριος, Συνοδευτικό Προσκλητικό Μήνυμα προς τον Ευσεβή και Φιλόχριστο Λαό του Περιστερίου, Ἀπρίλιος 2024, καί Ἐγκύκλιος Ἐπιστολή 1-2024, Η λανθασμένη θεολογικά και αυθαίρετα μόνιμη τοποθέτηση του «Εσταυρωμένου της Μ. Παρασκευής» μέσα στο Ιερό Βήμα και πίσω από την Αγία Τράπεζα (στο εσχατολογικό σημείο της εκκλησίας), 30/1/2024, +Ὁ Περιστερίου Γρηγόριος. #[65] Παν. Δ. Παπαδημητρίου, Ὁ Ζωοποιός Σταυρός τοῦ Χριστοῦ ἀνέκαθεν δέσποζε στό Ἱερόν Βῆμα, … , 4/11/2024 — Ἡ Θεολογία τοῦ Σταυροῦ μέ τόν Ἐσταυρωμένο στήν Ἁγία Τράπεζα, αʹ ἔκδοσις, 6/12/2024 — Ἡ Προτεσταντική «θεολογία» καί ἡ «θεολογία» τοῦ Μητρ. Περιστερίου Γρηγορίου γιά τόν Ἐσταυρωμένο, δημοσιεύτηκε στόν Ὀρθόδοξο Τύπο, 20/12/2024, ἀρ. φύλλου 2523, σσ. 1, 5, μέ τίτλο: “Προτεσταντικὴ ἡ «θεολογία» τοῦ Μητρ. Περιστερίου” — Ἑπόμενοι τῶν Αἱρετικῶν, οἱ ἀφαιροῦντες τόν Ἐσταυρωμένον, Ὀρθόδοξος Τύπος, 10/1/2025, ἀρ. φύλλου 2525, σσ. 1, 4, (analogion.gr). #[66] Δὲν γνωρίζουν Ἀρχιερεῖς μας (Κληρικοί ἐν γένει), ὅτι ὅσο περισσότερο αὐτοπροβάλλονται ἰδίως στὴν Ἐκκλησία (ἔτσι εἶναι ὁ «τύπος τοῦ Πατρός τῶν ὅλων»;), τόσο ὁ κόσμος τοὺς ἀποστρέφεται, καὶ γιὰ αὐτὸ φεύγει κόσμος ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία; Διότι, «Μισητὴ ἔναντι Κυρίου καὶ ἀνθρώπων ὑπερηφανεία», Σοφ. Σειράχ ιʹ 7. #[67] Πάπας Βενέδικτος ὁ 16ος (Joseph Ratzinger, 1927-2022), «Τὴν μετακίνηση τοῦ Σταυροῦ τῆς Ἁγίας Τραπέζης στὸ πλάϊ, γιὰ νὰ δώσει μιὰ ἀδιάκοπη θέα τοῦ Ἱερέα, εἶναι κάτι ποὺ θεωρῶ ὡς ἕνα ἀπό τά πραγματικά παράλογα φαινόμενα τῶν τελευταίων δεκαετιῶν. Εἶναι ὁ Σταυρός ἐνοχλητικός κατά τή διάρκεια τῆς Λειτουργίας; Εἶναι ὁ Ἱερέας [ἢ ὁ Ἐπίσκοπος] πιὸ σημαντικός ἀπό τόν Κύριο; Αὐτό τό λάθος πρέπει νά διορθωθεῖ τό συντομότερο δυνατό», βλ. Ἑπόμενοι τῶν Αἱρετικῶν, οἱ ἀφαιροῦντες τόν Ἐσταυρωμένον, ὅ.π., σσ. 2 – 4, (analogion.gr). #[68] Αὐτά, κανονικά, χωροῦσαν τὸν Ἱερέα ἐντὸς στὴν Ἁγία Ἀναφορά, μὲ κλειστὰ τὰ παραπετάσματα τοῦ Κιβωρίου. Πρβλ. Μητρ. Μόρφου Νεόφυτος· «Δεξιά καί ἀριστερά τοῦ Ἱεροῦ Κιβωρίου ἐκρέμαντο βῆλα, δηλαδή ὑφασμάτινες κουρτίνες. Καί τοῦτο γιά νά μή βλέπουν τά τελούμενα ἀπό τόν λειτουργοῦντα Ἱερέα ἤ Ἀρχιερέα, ὅπου ὑπῆρχε οἱ παριστάμενοι, οὔτε αὐτοί νά βλέπουν τούς ἄλλους καί νά περισπῶνται», Σύγχρονοι (Ἅγιοι) Γέροντες καὶ οἱ Μυστικὲς Εὐχές, 8/2/2022. —Ἡ Παράδοσις ἀκόμη τηρεῖται στό Ἅγιον Ὄρος. Βλ. Τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας, …, ὅ.π., κεφ. 18 – 22. Κανονικά ἐκρέμαντο βῆλα καί στίς 4 πλευρές ποὺ ἔκλειναν. #[69] Βλ. Τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας, …, ὅ.π., κεφ. 10-11, σσ. 102-120. #[70] Ἡ Ἐκκλησία κατὰ Παράδοσιν ἔχει ὄχι πλατεῖα ἀλλὰ στενή Ὡραία Πύλη, ὅτι στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν (Ματθ. ζʹ 13). Ἀκόμη καὶ στὴν Ἁγία Σοφία τοῦ Ἰουστινιανοῦ, τὸ ὑψηλὸ φράγμα (Τέμπλο) τοῦ Ἱεροῦ Βήματος εἶχε μικρὲς θύρες. Παῦλος Σιλεντιάριος (563 μ.Χ.): «διὰ τρισσῶν δὲ θυρέτρων ἕρκος ὅλον μύστησιν ἀνοίγεται· ἐν γὰρ ἑκάστῃ πλευρῇ βαιὰ θύρετρα διέγμαγεν ἐργοπόνος χείρ» = Καὶ τὸ Τέμπλον (ὁ τοῖχος) διὰ τριῶν θυρῶν δίνει πρόσβαση στοὺς Ἱερεῖς. Διότι σὲ κάθε πλευρὰ ὁ μάστορας ἔφτιαξε μικρὲς θύρες. (Βαιὰ θύρετρα = μικρὲς θύρες). Βλ. Τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας, … , κεφ. 40. Σήμερα ὅμως συνεχῶς ἡ Ὡραία Πύλη γίνεται πλατύτερη. Εἶναι κι αὐτὸ ἕνας ἄλλος ἔντεχνος τρόπος «ἀποφυγῆς» τοῦ Τέμπλου. Ὅπως καὶ ἡ ἄτεμπλη (ἔμπροσθεν τοῦ Τέμπλου) Λειτουργία στὰ πρότυπα τῶν Δυτικῶν. Βλ. ὑποσ. 78. #[71] «ἡ ἔλλειψη βημοθύρων καὶ καταπετάσματος στὴν Ὡραία Πύλη δημιουργεῖ καὶ πρόσθετα τελετουργικὰ προβλήματα», Ἰωάννου Μ. Φουντούλη, Ἀπαντήσεις εἰς Λειτουργικὰς ἀπορίας, εʹ τόμος, ἔκδ. αʹ, Ἀποστολικὴ Διακονία 2003, #513, σ. 54. #[72] Ἰωάννης Φουντούλης: τὸ Καταπέτασμα ἀνελκυόταν πάλι μετὰ τὸ Πιστεύω, καὶ τὸ «θεᾶσθαι αὐτοψεὶ τὸ πρόσωπον τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς» ἦταν καὶ εἶναι τὸ φοβερὸ καὶ ἱερὸ προνόμιο τοῦ λειτουργοῦ, τοῦ «ἐνδεδυμένου τὴν τῆς ἱερατείας χάριν», βλ. Τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας, …, ὅ.π., κεφ. 18, σσ. 154-155. #[73] Ἅγιος Κλήμης Ῥώμης (+98 μ.Χ.), «[…] συμφώνως, καὶ ἐπ’ ἀνατολὰς κατανοήσαντες (δηλ. στραφέντες), […] προσευξάσθωσαν τῷ Θεῷ, […] κατὰ ἀνατολὰς», [PG 1, 733-736], Ἅγιος Μέγας Βασίλειος (330–379 μ.Χ.), «Πάντες μὲν ὁρῶμεν κατ’ ἀνατολὰς ἐπὶ τῶν προσευχῶν», [PG 32, 189C], Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός (675-749 μ.Χ.), «προσκυνεῖν τὸν σταυρὸν καὶ κατ’ ἀνατολὰς ἑστῶτας προσεύχεσθαι», [PG 94, 1301]. #[74] Uwe Michael Lang, Turning towards the Lord – Orientation in Liturgical Prayer, Ignatius Press, San Francisco, 2009. #[75] Ἐγκλύκλιος ΔΙΣ Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, 2792/30-6-2004: «Ἡ Μυστηριακὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὰ Ῥαδιοτηλεοπτικὰ Μέσα». Ἀλλά δυστυχῶς, οἱ μεταδόσεις καὶ τὰ βίντεο καὶ οἱ φωτογραφήσεις ἀπὸ τὸ Ἅγιο Βῆμα ὄχι μόνον δὲν σταμάτησαν, ἀλλὰ ἐκθετικῶς αὐξήθηκαν καὶ αὐξάνονται! #[76] Δυστυχῶς αὐτοὶ ποὺ τὰ προωθοῦν αὐτά (καὶ δυστυχῶς ἄλλοι ἐν ἀγνοίᾳ τους, καλῇ τῇ πίστει, τοὺς ἀκολουθοῦν), γίνονται γιὰ νὰ συνηθίσει ὁ Λαός τό τοῦ αἱρεσιάρχου Λουθήρου (ποὺ τὸ πῆραν καὶ οἱ Παπικοί) «versus populum» (δηλ. Λειτουργία πρός τόν Λαό, πρός τήν δύση), τό ὁποῖον Δυτικοί σήμερα τὸ κατακρίνουν, ὑποσ. 74. #[77] Ἱ.Μ.Μ. Βατοπαιδίου, Ἡ Θεία Λειτουργία τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Ἰακώβου,…, τ. Ἑρμηνευτικόν, σ. 45. #[78] Ὅτι τό χαμηλό Τέμπλο κυρίως, καὶ ἡ ἀνοικτή Ὡραία Πύλη, ἐμποδίζουν τόν πιστόν Λαόν νὰ προσευχηθεῖ, καὶ πόσο κακὸ κάνει στοὺς Ἱερεῖς, [PDF], αʹ ἔκδοσις (v.1.1), 31-30/5/2024. #[79] Βλ. Τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας, …, ὅ.π., κεφ. 7.3, 8, σσ. 83-94. #[80] Ὁ Ζωοποιός Σταυρός τοῦ Χριστοῦ ἀνέκαθεν δέσποζε στό Ἱερόν Βῆμα, … , 4/11/2024, Εἰκ. 9, σ. 11. [81] Ἀπό τήν «ΖΩΗ», δυτικὰ στοιχεῖα μπαρόκ [ἤτοι τῆς μεταρρύθμισης-ἀντιμεταρρύθμισης τῶν δυτικῶν, βλ. «Τὸ ἀθέατον»], ὅπως τὸ γονάτισμα κατὰ τὴν Ἀναφορά, μπῆκαν μέσα στὴ λειτουργία, γιὰ νὰ τονίσουν τὴν ἁγιότητα τοῦ Μυστηρίου, κι’ ἔσπασαν τὴν ἀρχαιοτάτη καὶ γεμάτη νόημα παράδοση τῆς προσφορᾶς σὲ ὄρθια στάση [ἐπικλινόμενος ὁ ἱερεύς, ὅπως καὶ οἱ ἁγιογραφημένοι Ἅγιοι Ἱεράρχες στὴν κόγχη τοῦ Ἱεροῦ]. Βλ. Ἀπ. Ἀλεξανδρίδη, Ἕνα φαινόμενο τῆς νεοελληνικῆς χριστιανικῆς ζωῆς: Οἱ Χριστιανικές Ὀργανώσεις, περιοδικό Σύνορο, Φθινόπωρο 1966, ν. 39, σ. 200. Βλ. ἐπίσης, Ἐπιτρέπεται ἡ Γονυκλισία τὶς Κυριακές; [PDF], 2004/5. [82] «κατὰ κόρον συλλειτουργοῦν 100 παπάδες, 150 παπάδες [!] …στίς μεγάλες δεσποτικές γιορτές. […] Καὶ σήμερα βλέπει κανείς στίς μεγάλες γιορτές να λειτουργοῦν 50, 70 Ἐπίσκοποι [!] … 150 παπάδες, 200 παπάδες […]», Μητροπολίτου Κεφαλληνίας Δημητρίου, «Λειτουργικά καί Ποιμαντικά θέματα τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας» στό Τρίτο Θεολογικὸ Συνέδριο Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου – «Δυτικὴ Θεολογία: Θεωρία καὶ Πράξη» Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2017, Πεμπτουσία, Ἐκκλησιαστική Παρέμβαση περίπου στό 11:54’ (πρόσβαση 27/3/2025). Πρβλ. Ἱερατικόν Συλλείτουργον – σύγκρισις διατάξεων, Ἱερατικῶν, καὶ σχόλια, ὅ.π.. #[83] Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ἀπὸ τότε ποὺ ἐπλήθυναν οἱ ἐκκλησιαστικὲς εἰδησεογραφικὲς ἱστοσελίδες, ἐπλήθυναν ἐκθετικῶς καὶ τὰ πολυαρχιερατικά συλλείτουργα (εἰς χαρὰν τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ τῶν φωτογραφιῶν, καὶ εἰς βάρος τῆς ἐκκλησιαστικῆς προσευχῆς).