Τοῦ κ. Ἀλεξάνδρου Ρεμούνδου
Πυκνώνουν τὰ σύννεφα πάνω ἀπ’ τὴν πατριαρχία τοῦ Πατρ. Βαρθολομαίου, ἡ ὁποία πλησιάζει πρὸς τὴν φυσιολογικὴ ὁλοκλήρωσή της παρὰ τὶς προσπάθειες τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας νὰ τὴν παρατείνει μὲ “τεχνητὴ” ὑποστήριξη… Στὸ συμπέρασμα αὐτὸ ὁδηγοῦν ὁμογενειακὰ καὶ ἄλλα δημοσιεύματα ποὺ πληθαίνουν τὸν τελευταῖο καιρό. Σ’αὐτὰ πλαγίως συχνά, ἀλλὰ καὶ χωρὶς περιστροφὲς πολλὲς φορές, ὑπογραμμίζεται ὅτι τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, ἂν πρόκειται νὰ ἐπιβιώσει μετὰ τὸ σημερινὸ Πατριάρχη, ἔχει ἀνάγκη “ἀλλαγῆς ρότας”. Ἀπαραίτητη γιὰ τὸ σκοπὸ αὐτὸ — ὅπως τονίζεται — κρίνεται ἡ καλοπροαίρετη μὲν ἀλλὰ καὶ ἀπροκατάληπτη ἀξιολόγηση τῆς τελευταίας 35ετοῦς πατριαρχίας, ὥστε νὰ ἐντοπισθοῦν οἱ ὁποιεσδήποτε θετικές της πλευρὲς καί, ταυτόχρονα, νὰ ἐπισημανθοῦν οἱ πολλὲς ἢ λίγες ἀρνητικές της ἐπιπτώσεις στὴ ζωὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Μόνο ἂν ἐξαχθοῦν τὰ ἐνδεικνυόμενα ἀντικειμενικὰ συμπεράσματα — σημειώνει ὁ Τύπος — θὰ καταστεῖ δυνατὴ ἡ χρειαζούμενη χάραξη νέας γραμμῆς πλεύσης προκειμένου νά ἀρθεῖ τὸ Πατριαρχεῖο στὸ ὕψος τῶν περιστάσεων ἀνταποκρινόμενο στὶς πολυποίκιλες προκλήσεις, θρησκευτικὲς καὶ διεθνεῖς, τῆς νέας ἐποχῆς.
Ἀπ’ τὶς διάφορες ἐκτιμήσεις ποὺ τὰ ΜΜΕ διατυπώνουν γιὰ τὴν σημερινὴ ἡγεσία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ἄλλες εἶναι λίγο ἢ περισσότερο γνωστὲς καὶ ἄλλες, αὐστηρότερες, ἐκφράζονται τώρα γιὰ πρώτη φορά, προκαλώντας νέα ἐρωτηματικά.
Συνήθως ἡ μέχρι τώρα κριτικὴ ἑστιαζόταν σὲ δημοσιογραφικὲς κυρίως περιγραφὲς σχετιζόμενες μὲ τὸν “σατραπισμὸ” ποὺ χαρακτηρίζει γενικὰ τὶς ἀποφάσεις καὶ ἐνέργειες τῆς ἡγεσίας τοῦ Φαναρίου.
Στὰ συγκεκριμένα θέματα μὲ τὰ ὁποῖα ἀσχολήθηκε κατὰ καιροὺς ἡ ἔντυπη ἢ διαδικτυακὴ δημοσιογραφία συμπεριλαμβάνονται ὁ ὑποβαθμισμένος ρόλος τῆς πατριαρχικῆς συνόδου, ἡ ἐκλογὴ καὶ συχνὴ παύση ἀρχιερέων, οἱ συγκρούσεις μὲ ἄλλα ὀρθόδοξα Πατριαρχεῖα καὶ Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες, ἡ συχνότητα τῶν πατριαρχικῶν μετακινήσεων, οἱ “χαίνουσες πληγὲς” στὴν Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀμερική, οἱ σχέσεις τοῦ Πατριαρχείου μὲ τὶς τουρκικὲς ἀρχές, ἡ ἀποτυχία τῆς τελευταίας πατριαρχικῆς ἐπίσκεψης στὸ Λευκὸ Οἶκο.
Ἀκολουθεῖ σύντομη ἀναλυτικὴ παρουσίαση τῶν θεμάτων, μὲ τὰ ὁποῖα ἀσχολήθηκε μέχρι σήμερα ὁ δημοσιογραφικὸς κάλαμος:
α) Ὑποβάθμιση τῆς συνόδου
Ὁ Τύπος ἐπεσήμανε ἐπανειλημμένα τὴν “κατακόρυφη” ὑποβάθμιση τοῦ ρόλου τῆς πατριαρχικῆς συνόδου τὴν τελευταία 30ετία, καθὼς ἔχει οὐσιαστικὰ καταργηθεῖ ἡ συλλογικὴ διεργασία τῶν θεμάτων καὶ ἐκλείψει ὁ διάλογος ἐντός τοῦ συνοδικοῦ πλαισίου. Ἐνῶ οἱ ἀποφάσεις τοῦ Πατριαρχείου, γιὰ λόγους τυπικῆς ἐκκλησιαστικῆς νομιμότητας, φέρουν τὴν σφραγίδα τῆς συνόδου, στὴν πραγματικότητα ὑπαγορεύονται ἀπ’ τὸν πρόεδρο τῆς συνόδου, τὸν Πατριάρχη δηλ., καὶ υἱοθετοῦνται ἀσυζητητὶ ἀπὸ τοὺς ὑπόλοιπους ἀρχιερεῖς. Ὁ ρόλος τῆς συνόδου σήμερα ἔχει περιορισθεῖ σὲ μία ἁπλὴ τυπικὴ ἐπισφράγιση τῶν εὔστοχων ἢ ἄστοχων προτιμήσεων τοῦ Πατριάρχη.
Ἡ παραπάνω ὑποβάθμιση ἐξαρτᾶται ἄμεσα ἀπὸ τὸν τρόπο σύνθεσης τῆς συνόδου. Σήμερα τὴ σύνοδο συνθέτουν ἀρχιερεῖς ποὺ καλοῦνται νὰ ὑπηρετήσουν ὡς “συνοδικοὶ” ὄχι βάσει καθιερωμένου κατάλογου (συνταγμάτιου), ὅπως συνέβαινε παλαιότερα, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Πατριάρχη ποὺ καθορίζει ποιὸς θὰ συμμετέχει στὶς ἐργασίες τῆς συνόδου γιὰ μία ὁρισμένη περίοδο. Ἔτσι τὰ μέλη τῆς συνόδου ἐπιλέγονται μὲ καθαρὰ προσωποπαγῆ κριτήρια. Σὲ περίπτωση ποὺ κάποιος συνοδικὸς ἀρχιερέας τύχει νὰ διαφωνήσει μὲ τὸν Πατριάρχη κατὰ τὴ συζήτηση κάποιου θέματος, συνήθως παύεται ἀμέσως καὶ χωρὶς συζήτηση (π.χ. περιπτώσεις Ἀδριανουπόλεως, Σικάγου, κ.ἄ.)
β) Αὐταρχισμὸς στὴν ἐκλογὴ ἢ παύση ἀρχιεπισκόπων καὶ μητροπολιτῶν
Ἐπικρίνεται συχνὰ ἀπὸ τὸν Τύπο ὁ σημερινὸς Πατριάρχης γιὰ τὴν ἐπιβολὴ καθαρὰ προσωπικῶν του προτιμήσεων στὴν ἐκλογὴ κληρικῶν σὲ ἐπισκοπικὲς θέσεις κάθε βαθμίδας, ὅπως ἐπίσης ψέγεται γιὰ τὴν παύση ἢ ὑποχρεωτικὴ παραίτηση πλειάδας ἀρχιερέων (τελευταίως: Νέας Ἰερσέης Εὐάγγελου, Μεξικοῦ Ἀθηναγόρα, Λάμπης καὶ Σφακίων κ.ἄ.) χωρὶς τὴν προβλεπόμενη διαδικασία “ἀπολογίας”.
Δὲν παραλείπει ὁ Τύπος νὰ ὑπενθυμίζει συχνὰ καὶ τὴν “ὁμηρικὴ” σύγκρουση τοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου μὲ τὸν τότε Ἀρχιεπίσκοπο Ἀμερικῆς Ἰάκωβο, ἡ ὁποία κατέληξε νὰ λάβη μορφὴ δημόσιας διένεξης στὴν ἑλληνικὴ τηλεόραση, δίνοντας ἀφορμὴ σὲ σειρὰ ἀρνητικῶν σχολίων σὲ βάρος τοῦ ἴδιου τοῦ Πατριάρχη καὶ τοῦ Πατριαρχείου.
γ) Συγκρουσιακὴ στάση στὰ πανορθόδοξα θέματα – Σχέσεις μὲ λοιπὲς Αὐτοκέφαλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες
Σχετικὰ ὑπενθυμίζει ὁ Τύπος συνήθως τὸ “βίαιο” χειρισμὸ τῆς περίπτωσης τοῦ Ἀρχιεπίσκοπου Ἀθηνῶν Χριστόδουλου ποὺ χωρὶς τὴν παρέμβαση τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας θὰ εἶχε καταλήξει σὲ νέο σχίσμα ἐντός τῆς ἑλληνικῆς Ὀρθοδοξίας.
Σύμφωνα μὲ τὰ σχετικὰ δημοσιεύματα, τὰ προβλήματα μὲ τὴν Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας ἀντιμετωπίσθηκαν ἀπ’ τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο μὲ συγκρουσιακὸ πνεῦμα καὶ ὁδήγησαν τελικὰ σὲ οὐσιαστικὴ ματαίωση τοῦ ἔργου τῆς πανορθόδοξης συνόδου τῆς Κρήτης. Στὸ σημεῖο αὐτὸ γίνεται ἐπίσης ἐπικριτικὴ ἀναφορὰ στὴ βιασύνη καὶ ἔλλειψη διορατικότητας μὲ τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίσθηκε τὸ θέμα τῆς Οὐκρανικῆς Αὐτοκεφαλίας ποὺ τελικὰ ὁδήγησε στὸ σημερινὸ “ρωσικὸ σχίσμα” καὶ σ’ ἕνα ἱστορικὰ πρωτοφανῆ διχασμὸ μεταξὺ τῶν Ὀρθόδοξων Ἐκκλησιῶν (ἑλληνόφωνων, σλαβόφωνων, ἀραβόφωνων καὶ λοιπῶν). Ὁ κατακερματισμὸς –ὑπογραμμίζεται– ἔχει φθάσει σὲ σημεῖο τέτοιο ποὺ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀνὰ τὸν κόσμο ὄχι μόνο νὰ “ἐμφανίζεται” ἀλλὰ καὶ νὰ “εἶναι στὴν κυριολεξία ἕνα θλιβερὸ σκορποχώρι”, ἐνῶ “ἡ ἔννοια τῆς μίας κι ἀδιαίρετης Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας νὰ μοιάζει πλέον σὰν ψευδαίσθηση”. Παρατηρεῖται βάσιμα ὅτι οἱ σλαβόφωνες, ἀραβόφωνες ἀλλὰ καὶ ἑλληνόφωνες ἀκόμη (Ἱεροσόλυμα) Ἐκκλησίες ἀπομακρύνονται ὅλο καὶ περισσότερο ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο, εὐθυγραμμιζόμενες μὲ τὴ Μόσχα, μὲ ἀποτέλεσμα “νὰ ἀπομονωθεῖ ὁρατὰ ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης”.
Ἡ ὁμογενειακὴ ἐφημερίδα “Ἐθνικὸς Κήρυξ”, σὲ σχετικὸ σχόλιό της σημειώνει χαρακτηριστικά: “Κι ἔπειτα ζοῦμε κι ἐμεῖς ἐδῶ στὴν Ἀμερική, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀνὰ τὴν Οἰκουμένη μὲ αὐταπάτες περιμένοντας ἀπὸ τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο νὰ ἑνώσει τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὴ στιγμὴ ποὺ συνέτεινε νὰ γίνει σκορποχώρι. Ναὶ σκορποχώρι, γεγονὸς τὸ ὁποῖο ὁμολογοῦν ἱεροκρυφίως καὶ ἱεράρχες ἀπὸ τοὺς πιὸ «δικούς του» ἐν Φαναρίῳ καὶ ἀλλοῦ, ὅμως δὲν τολμοῦν νὰ τοῦ τὸ ποῦν, διότι φοβοῦνται τὴν ὀργή του, ἔχοντες κατὰ νοῦν τὴν κακοποιητικὴ συμπεριφορὰ του ἐναντίον πλείστων ὅσων ἱεραρχῶν. Οἱ πληγὲς ποὺ ἔχει ἀνοίξει στὴν δική μας ἐδῶ Ἀρχιεπισκοπὴ χαίνουν, Εὐάγγελος, Μεθόδιος, Ναθαναήλ. Εἶναι ἐφιαλτικὸ νὰ σκεφθεῖ κανεὶς ψύχραιμα καὶ ἀντικειμενικὰ τὴν κληρονομιὰ ποὺ ἀφήνει πίσω του ἔπειτα ἀπὸ 35 χρόνια στὴν Πατριαρχία”.
Ὑπενθυμίζουν ἐπίσης οἱ δημοσιογράφοι πὼς τὸ ὕφος ὁρισμένων δημόσιων τοποθετήσεων τοῦ Πατρ. Βαρθολομαίου, ἰδίως ἔναντι τῶν ἐπιθετικῶν Ρώσων, “δὲν ἁρμόζει σὲ Πατριάρχη καὶ μάλιστα στὸν Πρῶτο τῆς Ὀρθοδοξίας”. Ὑπογραμμίζουν σχετικὰ ὅτι, “ὅταν ὁ Πατριάρχης χρησιμοποιεῖ ἐκφράσεις (“σκασίλα μας”, “δὲν τοὺς φοβᾶμαι”…) πού δὲν συνάδουν μὲ τὸ ὕφος τοῦ θεσμοῦ, δὲν ἀποστομώνει τοὺς ἐπικριτές του, ἀλλὰ ἀντιθέτως τοὺς προσφέρει ἀφορμὴ γιὰ νέες ἐπιθέσεις”.
δ) Ὑπέρμετρος δημοσιοσχεσιτισμὸς
Σύμφωνα μὲ τὰ δημοσιογραφικὰ σχόλια, “ἡ ὑπερβολικὴ συχνότητα τῶν ταξιδιῶν τοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου —ἰδίως πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ γενικότερα— δημιουργεῖ σταδιακὰ μία αἴσθηση εὐκολίας, σχεδὸν καθημερινότητας, ποὺ δὲν συνάδει μὲ τὸ βάρος τοῦ ἀξιώματος. Ὅταν ὁ Πατριάρχης ἐμφανίζεται διαρκῶς «ἐν κινήσει», ὁ θεσμὸς χάνει ἀναπόφευκτα τὴν αἴγλη του καὶ ἀσφαλῶς κάτι ἀπὸ τὴ μοναδικότητά του. Ἡ παρουσία του παύει νὰ ἀποτελεῖ σημαντικὸ γεγονὸς καὶ γίνεται ρουτίνα.”
Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ πιστοὶ μὲ “δυσφορία” πλέον διαπιστώνουν ὅτι οἱ ναοὶ εἶναι μισογεμᾶτοι, παρατηρώντας περιορισμένη, “ὄχι μαζική, συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ στὶς ἐπισκέψεις καὶ ἐμφανίσεις τοῦ Πατριάρχη”.
Τὸ δημοσιογραφικὸ καταληκτήριο σχόλιο εἶναι συνήθως πὼς “ἡ ὑστεροφημία δὲν διαμορφώνεται ἐν κινήσει”…
ε) Ὁ συνεχὴς ἀναβρασμὸς στὴν Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀμερικῆς
Εἶναι σχεδὸν ὁμόφωνη ἡ θέση τοῦ εἰδικευμένου στὰ ἐκκλησιαστικὰ Τύπου ὅτι οἱ “χαίνουσες πληγὲς” στὴν μεγαλύτερη ἐπαρχία τοῦ Πατριαρχείου, τὴν Ἀρχιεπισκοπὴ Ἀμερικῆς, ὀφείλονται στὶς διαρκεῖς “κάθετες ἐπεμβάσεις” τοῦ σημερινοῦ Πατριάρχη στὴ ἀρχιεπισκοπικὴ διοίκηση. Εἰδικά, χρεώνονται στὸν Πατριάρχη Βαρθολομαῖο:
– ὁ κατακερματισμὸς τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς σὲ ἐπισκοπὲς (πρὶν 30 χρόνια) ποὺ τελικὰ ἐπιτάχυνε τὸν ἀφελληνισμὸ τῆς Ὁμογένειας.
– οἱ “ὀδυνηρὲς” γιὰ τὴν Ἐκκλησία τῆς Ἀμερικῆς ἀλλαξο-ἀρχιεπισκοπίες καὶ ἡ δημιουργία σ’ αὐτὴν τοῦ ἀνεπίσημου καθεστῶτος τοῦ “δεύτερου ἀρχιεπισκόπου” (Patriarchal Legate μὲ δράση παράλληλη μ’ ἐκείνη τοῦ ἐκλεγμένου ἐπίσημου ἀρχιεπίσκοπου), ποὺ — σύμφωνα μὲ δημοσιογραφικὲς ἀναφορὲς — ἐντάσσονται σὲ εὐρύτερο πλαίσιο οἰκονομικοῦ σχεδίου βασισμένου στὴ “μακροχρόνια σκέψη καὶ λαχτάρα τοῦ Φαναρίου γιὰ τὴν ὁλοσχερῆ «ἅλωση» τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ὁμογένειας τῆς Ἀμερικῆς”.
– ἡ τοποθέτηση ἀρχιεπισκόπου φιλοτουρκικῶν φρονημάτων καὶ μὲ ἰδιαίτερη ἐπίδοση σὲ ἀγοραπωλησίες ἐκκλησιαστικῶν περιουσιακῶν στοιχείων.
Δὲν παραλείπει ὁ Τύπος νὰ ὑπενθυμίζει ὅτι ὅλα τὰ παραπάνω ὁδήγησαν στὴν αἰσθητὴ μείωση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγγεγραμμένων μελῶν τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς ποὺ κατὰ τὴν τελευταία 30ετία ἀπὸ 650.000 περιορίστηκε σὲ μόλις 120.000.
Συμπερασματικὰ ὁ Τύπος τονίζει “τὴ ζοφερὴ καὶ παραλυτικὴ πραγματικότητα μὲ κύριο ὑπεύθυνο τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο, διότι ὁ ἐδῶ (ἀρχιεπίσκοπος) εἶναι ἁπλὰ ἐντολοδόχος”.
ς) Ἡ πατριαρχικὴ στάση ἔναντι τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν – Διεθνῆ θέματα
Σχετικὰ ὑπενθυμίζει ὁ Τύπος τὴν πατριαρχικὴ εὐλογία τῶν τουρκικῶν ὅπλων στὴν ἐρντογανικὴ στρατιωτικὴ ἐπιχείρηση «Κλάδος Ἐλαίας», στὸ Ἀφρὶν τῆς βορειοδυτικῆς Συρίας (2018). Τὰ ΜΜΕ ἀναδεικνύουν ἐπίσης τὴν ἔλλειψη κάθε πατριαρχικῆς ἀντίδρασης στὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς τῆς Ἁγίας Σοφίας καὶ τῆς Μονῆς τῆς Χώρας σὲ τζαμιά, τονίζοντας πὼς “ἡ σιωπὴ δὲν εἶναι οὐδέτερη στάση — εἶναι ἀπώλεια μαρτυρίας”. Στὸ θέμα τῆς ἐπαναλειτουργίας τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τῆς Χάλκης ἐπισημαίνεται ὅτι, ἐνῶ δὲν ἔχει ἐπιτευχθεῖ καμμία οὐσιαστικὴ πρόοδος, γίνονται ὡστόσο “ἀνακριβεῖς καὶ παραπλανητικὲς” δηλώσεις περὶ τοῦ ἀντιθέτου. Ἡ δημοσιογραφία θίγει, τέλος, καὶ τὴν πατριαρχικὴ σιγὴ γιὰ τὸν πόλεμο ΗΠΑ-Ἰράν, ἐνῶ ταυτόχρονα ἐξυμνεῖ τὴ θαρραλέα στάση τοῦ Πάπα τῆς Ρώμης.
ζ) Τὸ “ναυάγιο” τῆς πατριαρχικῆς ἐπίσκεψής του στὸ Λευκὸ Οἶκο
Σύμφωνα μὲ ἐκκλησιαστικοὺς παρατηρητὲς ἡ “κραυγαλέα” ἀποτυχία τῆς ἐπίσκεψης ὀφείλεται σὲ πλημμελῆ ὀργανωτικὴ προετοιμασία. Θεώρησαν “μοιραῖο” λάθος τοῦ Πατρ. Βαρθολομαίου νὰ ἀναθέσει τὴν ὀργάνωση τῆς ἐπίσκεψης στὸν “δεύτερο ἀρχιεπίσκοπο” π. Ἄλεξ Καρλοῦτσο σὲ περίοδο ποὺ οἱ σχέσεις τοῦ τελευταίου μὲ τοὺς κυβερνῶντες στὴν Οὐάσιγκτον ἦταν διαταραγμένες (λόγῳ ἀνάμιξής του, ὡς συνοργανωτῆ τῆς ὁμογενειακῆς ἐκδήλωσης γιὰ τὸν ἑορτασμὸ τῆς 25ης Μαρτίου (2025) στὸ Λευκὸ Οἶκο, σὲ θέμα πώλησης εἰσητηρίων στοὺς “προσκεκλημένους”). Τὸ θέμα εἶχε λάβει τέτοιες διαστάσεις ὥστε ὁ κυβερνητικὸς ἐκπρόσωπος ΗΠΑ ἀναγκάστηκε νὰ προβεῖ σὲ ἐπίσημη δήλωση, ἀπορρίπτοντας ὁποιαδήποτε σχετικὴ ἀνάμιξη τοῦ Λευκοῦ Οἴκου. Ἑπομένως ἡ εὐθύνη τῆς ὀργάνωσης τῆς πατριαρχικῆς ἐπίσκεψης ἀνατέθηκε σὲ ἀκατάλληλο πρόσωπο, καθὼς τοῦτο βρισκόταν στὴ δυσμένεια τοῦ Λευκοῦ Οἴκου.
Στὴ δημοσιογραφικὴ προσπάθεια ἀξιολόγησης τῆς ἐπίσκεψης ἔγινε ἐπίσης ἀναφορὰ σὲ “τεράστιες διπλωματικὲς γκάφες”, ποὺ ἔγιναν κατὰ τὴ συνάντηση μὲ τὸν πρόεδρο Τρὰμπ καὶ ποὺ καταλογίζονται ἀποκλειστικὰ στὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο.
η) Ἀνεξέλεγκτη οἰκονομικὴ διαχείριση
Στὸν παραπάνω κατάλογο ἡ δημοσιογραφικὴ κριτικὴ ἔρχεται νὰ προσθέσει τώρα καὶ τὸ λεπτὸ θέμα τῆς διαχείρισης τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Πατριαρχείου -ἕνα θέμα γιὰ τὸ ὁποῖο ἐπὶ ἔτη κρατιόνταν στὸ “μαῦρο σκοτάδι” οἱ συνοδικοὶ ἀρχιερεῖς. Ὡστόσο τὰ ἄδεια ταμεῖα τοῦ Πατριαρχείου καὶ ἡ ἔλλειψη κάθε οἰκονομικοῦ ἀπολογισμοῦ γιὰ τὸν “πακτωλὸ ἑκατομμυρίων δολλαρίων” ποὺ γιὰ μία 35ετία εἰσρέουν στὸ Φανάρι, τείνουν νὰ καταστήσουν τὸ θέμα “ἐκρηκτικὸ” καθὼς ἀφορᾶ ἄμεσα, σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο, τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο. Ὑπενθυμίζει ὁ Τύπος σχετικά, ὅτι ὁ μόνος ποὺ ἀναποτελεσματικὰ ζητοῦσε ἀπ’ τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο οἰκονομικὸ ἀπολογισμό, ἔστω καὶ στοιχειώδη καὶ περιοριζόμενο μόνο στὸ ποσὸ τῆς ἑλληνικῆς ἐπιχορήγησης τοῦ Πατριαρχείου, ἦταν ὁ Θεόδωρος Πάγκαλος ὡς ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν.
Ὡς γνωστό, τὰ ἑλληνικὰ ΜΜΕ, τῆς Ἑλλάδας καὶ τῆς Ὁμογένειας, κρατοῦσαν ἐπὶ δεκαετίες τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο στὸ ἀπυρόβλητο, γιὰ “ἐθνικοὺς” μᾶλλον λόγους. Τὸ Ἀθηναϊκὸ Πρακτορεῖο Εἰδήσεων (ΑΠΕ), ὁ ἐπίσημος δηλ. κρατικὸς φορέας ποὺ συλλέγει, ἐπεξεργάζεται καὶ διανέμει εἰδήσεις στὴν Ἑλλάδα καὶ στὸ ἐξωτερικό, λογοκρίνει καὶ μπλοκάρει κατὰ κανόνα κάθε κείμενο θεωρούμενο ἐπικριτικὸ γιὰ τὸν Πατριάρχη Βαρθολομαῖο. Ἐπὶ δεκαετίες ἡ δημοσιογραφικὴ κριτικὴ ἐμφανιζόταν μόνο σὲ ἐλάχιστες περιθωριακὲς ἀθηναϊκὲς ἐφημερίδες, σὲ ὁρισμένα καθαρῶς ἐκκλησιαστικὰ ἔντυπα ἢ στοὺς χώρους τοῦ διαδικτύου.
Ἡ ἴδια κατάσταση ἐπικρατεῖ καὶ σήμερα καθὼς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνηση, λόγῳ τῶν διεθνῶν συνθηκῶν, ἐξακολουθεῖ νὰ ἀποφεύγει τὸν “διπλωματικὸ πονοκέφαλο” ποὺ θὰ δημιουργοῦσε μία ἐνδεχόμενη πατριαρχικὴ παραίτηση καὶ ἐκλογὴ νέου Πατριάρχη. Ὡστόσο ἡ ἀνεξάρτητη δημοσιογραφία — προσπαθώντας νὰ ξεπεράσει τοὺς “φράκτες” τοῦ κρατικοῦ ΑΠΕ, ἰδίως στὸ χῶρο τῆς ἑλληνικοαμερικανικῆς ὁμογένειας (κυρίως τὸ ΚΑΛΑΜΙ, τὸ HELLENISCOPE καὶ τὸν τελευταῖο καιρὸ καὶ ὁ “ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ”) — προβαίνει σὲ ἐνδιαφέρουσες ἀποκαλύψεις στοιχείων οἰκονομικοῦ χαρακτήρα ποὺ διαμορφώνουν μία ἄλλη κατάσταση μὲ νέες ἴσως προοπτικές. Παράλληλα, ἐνδεικτικό τῆς βαθμιαίας διαμόρφωσης νέου φαναριώτικου σκηνικοῦ εἶναι ἡ διαφαινόμενη ἤδη δραστηροποίηση τῶν ὑποψηφίων ποὺ φιλοδοξοῦν νὰ διαδεχθοῦν τὸν Πατρ. Βαρθολομαῖο. Πρὸς στιγμὴ ἔχουν σχηματισθεῖ δύο ὁμάδες ἀρχιερέων στὴν Κωνσταντινούπολη: ἡ πρώτη περιλαμβάνει τοὺς Μητροπολίτες Πριγκηποννήσων Δημήτριο καὶ Φιλαδελφείας Μελίτωνα, ἡ δεύτερη τὸν Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Ἐμμανουὴλ καὶ φίλους του. Ὁ Τύπος προεξοφλεῖ βέβαια καὶ τὴν ἀνάμιξη τοῦ Ἀμερικῆς Ἐλπιδοφόρου, ὁ ὁποῖος, ἂν καὶ μακριὰ ἀπὸ τὸ Φανάρι, διατηρεῖ — ὅπως φημολογεῖται — ἄριστες σχέσεις μὲ τὸ καθεστὼς Ἐρντογάν καὶ δὲν ἀπέκρυψε ποτὲ τὴ φιλοδοξία του νὰ εἶναι ὁ ἑπόμενος Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης.
Γιὰ τοὺς παρατηρητὲς τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐξελίξεων εἶναι φανερὸ πὼς πυκνώνουν ὅλο καὶ περισσότερο τὰ σύννεφα πάνω ἀπὸ τὴν φθίνουσα πατριαρχία τοῦ Πατρ. Βαρθολομαίου, ὁ ὁποῖος καλεῖται τώρα ν’ ἀνταπεξέλθει 1) στὶς νέες σοβαρὲς ἐπικρίσεις τοῦ Τύπου σὲ ἄκρως εὐαίσθητα θέματα οἰκονομικοῦ χαρακτήρα, καὶ 2) στὶς ἀδολοφανεῖς πλὴν σαφῶς ὑπονομευτικὲς πρωτοβουλίες τῶν ὅλο καὶ περισσότερο ἀνυπόμονων ἐπίδοξων διαδόχων. Ἡ τάση τοῦ Πατρ. Βαρθολομαίου νὰ προβάλεται ὡς ἀεικίνητος καὶ ἀκατάβλητος θὰ ἀρκέσει τὴ φορὰ αὐτὴ νὰ ἀντισταθμίσει τὶς εὐδιάκριτες ἐπιπτώσεις τῆς προχωρημένης ἡλικίας του; Ἀπὸ τὶς στῆλες τοῦ Τύπου διατυπώνεται — μὲ κάποια ἐπιφύλαξη πάντα — ἡ ἄποψη ὅτι μόνο οἱ χαρακτηριστικὲς ἀνορθόδοξες μεθοδεύσεις τοῦ Πατρ. Βαρθολομαίου μποροῦν νὰ χρησιμεύσουν ὡς ἀποτελεσματικὸ μέσο προκειμένου νὰ διαλυθοῦν τὰ σκοτεινὰ νέφη ποὺ ἔχουν συσσωρευθεῖ πάλι πάνω ἀπ’ τὴ δύουσα πατριαρχία του.