Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί στους κόλπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 24 Δεκεμβρίου 2025 και προβλέπει την οριστική κατάργηση των σχολικών επιτροπών από την 1η Αυγούστου 2026. Η Αντιδημαρχία Παιδείας του Δήμου Ηρακλείου κάνει λόγο για «σημαντικό λάθος της κυβέρνησης», προειδοποιώντας για δυσλειτουργίες στην καθημερινή λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Μικροπροβλήματα σε σχολικές μονάδες δε θα μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα, όπως τονίζει στη “Νέα Κρήτη” ο αντιδήμαρχος Παιδείας Αντώνης Περισυνάκης, ο οποίος περιέγραψε τις γραφειοκρατικές αλλά και χρονοβόρες διαδικασίες όχι μόνο στην αποκατάσταση ζημιών ή σε περιπτώσεις βανδαλισμών, αλλά ακόμη και στην προμήθεια του πετρελαίου θέρμανσης στα σχολεία.
Ενδεικτικά, ακόμη και απλές προμήθειες ή μικρές επισκευές απαιτούν πλέον εγκρίσεις και διαγωνιστικές διαδικασίες, με αποτέλεσμα σημαντικές καθυστερήσεις σε επείγοντα ζητήματα.
Τη διατήρηση του θεσμού ζητά ο Δήμος Ηρακλείου
Για τον λόγο αυτό, ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός και ο αντιδήμαρχος Παιδείας Αντώνης Περισυνάκης ζήτησαν, με επιστολή τους προς τον υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο, τη διατήρηση των σχολικών επιτροπών και όχι την κατάργησή τους.
Στην επιστολή αναφέρεται ότι ο θεσμός των σχολικών επιτροπών έχει αποδειχθεί ευεργετικός, καθώς επιτρέπει τον έλεγχο των δαπανών των σχολικών μονάδων και την κάλυψη των καθημερινών αναγκών τους μέσα από ευέλικτες διαδικασίες. Επισημαίνεται, επίσης, ότι η κατάργησή τους σε Δήμους με λιγότερες από 100 σχολικές μονάδες το 2023 προκάλεσε σειρά προβλημάτων σε σχολεία και Δήμους, όπως η αύξηση της γραφειοκρατίας και η μείωση του ελέγχου και της λογοδοσίας.
Η επιστολή καταλήγει με την αναφορά ότι η κατάργηση των σχολικών επιτροπών σε Δήμους όπως το Ηράκλειο, το οποίο διαθέτει 213 σχολικές μονάδες, θα δημιουργήσει τεράστιο διοικητικό βάρος στον Δήμο.
Η απάντηση του υπουργού Εσωτερικών
Σε απαντητική επιστολή του προς τους πέντε δημάρχους που υπέβαλαν από κοινού το ίδιο αίτημα, και η οποία κοινοποιήθηκε στον δήμαρχο Ηρακλείου σε συνέχεια της αποστολής του ως άνω αιτήματος, ο υπουργός Εσωτερικών αναφέρεται στο προβληματικό καθεστώς λειτουργίας των 54 σχολικών επιτροπών που διατηρήθηκαν ως ΝΠΔΔ σε 21 Δήμους της χώρας. Η βασική επιχειρηματολογία επικεντρώνεται στην υποχρεωτική ένταξη των σχολικών επιτροπών στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, σε συμμόρφωση προς το Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών, γεγονός που θα είχε ως αποτέλεσμα οι Επιτροπές να μη διατηρήσουν τη σημερινή «ευελιξία» τους.
Ο υπουργός Εσωτερικών καταλήγει στην επιστολή του ότι υπάρχει επαρκής χρόνος, ώστε οι Δήμοι να προβούν στις απαιτούμενες ενέργειες ενσωμάτωσης των σχετικών αρμοδιοτήτων στη λειτουργία τους.
«Δυστυχώς, στις 24 Δεκεμβρίου, σε μια περίοδο που τα σχολεία ήταν κλειστά λόγω των διακοπών των Χριστουγέννων, κατατέθηκε αιφνιδιαστικά σε δημόσια διαβούλευση ένα πολυνομοσχέδιο. Το νομοσχέδιο αυτό προβλέπει, στο άρθρο 31, την κατάργηση των σχολικών επιτροπών στους Δήμους που είχαν διατηρήσει τις επιτροπές μετά τον νόμο του 2023. Υπενθυμίζεται ότι με τον νόμο του 2023 καταργήθηκαν οι σχολικές επιτροπές σε περίπου 300 Δήμους σε όλη τη χώρα και παρέμειναν μόνο σε περίπου 30 μεγάλους Δήμους, οι οποίοι διαθέτουν πολύ μεγάλο αριθμό σχολικών μονάδων και δεν υπήρχε αντικειμενικά η δυνατότητα να ανταποκριθούν στη διοίκηση και τη λειτουργία των σχολείων με άλλο τρόπο. Τώρα, με το νέο νομοσχέδιο, καταργούνται όλες οι σχολικές επιτροπές. Το σχέδιο τέθηκε σε διαβούλευση και, όπως είναι αναμενόμενο, όλοι οι μεγάλοι Δήμοι αντιδρούμε και ζητούμε την απόσυρση του συγκεκριμένου άρθρου», δήλωσε στη “Νέα Κρήτη” ο αντιδήμαρχος Παιδείας Αντώνης Περισυνάκης.
Θα εφαρμοστεί το σύστημα πάγιας προκαταβολής
«Αν τελικά καταργηθούν οι σχολικές επιτροπές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, τότε, σύμφωνα με το πλαίσιο που θεσπίστηκε το 2023, η διοίκηση των σχολικών μονάδων θα γίνεται με το σύστημα της πάγιας προκαταβολής. Αυτό σημαίνει ότι θα κατατίθεται μία φορά ένα συγκεκριμένο χρηματικό ποσό σε κάθε σχολική μονάδα – αρχικά ήταν 500 ευρώ και πλέον, για τα μεγαλύτερα σχολεία άνω των 12 τμημάτων, ανέρχεται στα 1.000 ευρώ. Το ποσό αυτό θα βρίσκεται στη διάθεση του διευθυντή, ο οποίος θα πραγματοποιεί τις δαπάνες εκδίδοντας τα αντίστοιχα παραστατικά και στη συνέχεια θα τα υποβάλλει στον Δήμο για έλεγχο και έγκριση, ώστε να ανανεώνεται το ποσό.
Από την εμπειρία Δήμων που έχουν ήδη εφαρμόσει αυτό το σύστημα προκύπτει ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να λειτουργήσει στην πράξη, καθώς δεν υπάρχει επαρκές προσωπικό στους Δήμους για να ελέγχει και να εγκρίνει τις δαπάνες δεκάδων ή και εκατοντάδων σχολικών μονάδων», πρόσθεσε ο αντιδήμαρχος Παιδείας.
Οι διευθύνσεις των σχολείων σε αδιέξοδο
«Στην ουσία, αυτό σημαίνει ότι ο διευθυντής του σχολείου θα κληθεί να διαχειρίζεται καθημερινά δεκάδες προβλήματα μόνος του, χωρίς ουσιαστική υποστήριξη. Για παράδειγμα, ακόμη και για την αγορά βασικών ειδών, όπως μολύβια, στυλό ή χαρτί φωτοτυπικού, θα πρέπει να υποβληθεί αίτημα στον Δήμο. Ο Δήμος, με τη σειρά του, θα συγκεντρώνει τα αιτήματα όλων των σχολικών μονάδων – στην περίπτωση του Ηρακλείου μιλάμε για περίπου 210 σχολεία – και θα προχωρά σε διαγωνιστικές διαδικασίες. Λόγω του μεγάλου ύψους των προμηθειών, οι διαγωνισμοί θα είναι πανελλήνιοι, με αποτέλεσμα να απαιτούνται έως και τρεις μήνες μέχρι να αναδειχθεί ανάδοχος και να παραδοθούν τα υλικά», είπε στη “Νέα Κρήτη” ο κ. Περισυνάκης.
Χάνεται η αμεσότητα στην αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων
Όπως επεσήμανε ο αντιδήμαρχος Παιδείας, πριν από αυτό το καθεστώς, κάθε σχολική μονάδα είχε τον δικό της προϋπολογισμό και ο διευθυντής μπορούσε να προμηθεύεται άμεσα τα απαραίτητα είδη από το βιβλιοπωλείο της γειτονιάς ή της τοπικής αγοράς. Με αυτόν τον τρόπο καλύπτονταν άμεσα οι ανάγκες του σχολείου, εξασφαλίζονταν καλές τιμές και, παράλληλα, στηριζόταν η τοπική οικονομία, χωρίς να καταλήγουν όλες οι προμήθειες σε μεγάλες εταιρείες με έδρα εκτός της περιοχής.
Στην πράξη, ακόμη και τα πιο απλά ζητήματα θα χρειάζονται μήνες για να λυθούν. Παράλληλα, χάνεται η αμεσότητα στην αντιμετώπιση καθημερινών προβλημάτων. Αν, για παράδειγμα, ένα πρωί διαπιστωθεί ότι έχει κολλήσει το πόμολο μιας πόρτας σε αίθουσα διδασκαλίας, χωρίς δυνατότητα άμεσης παρέμβασης είτε από τον Δήμο είτε από ιδιώτη, τα παιδιά δε θα μπορούν να κάνουν μάθημα μέχρι να λυθεί το πρόβλημα.
«Με τις σχολικές επιτροπές, τέτοιου είδους ζητήματα αντιμετωπίζονταν συνήθως μέσα σε λίγη ώρα, καθώς υπήρχε η δυνατότητα άμεσης παρέμβασης, ακόμη και με τη συνδρομή ιδιώτη τεχνίτη. Πλέον, θα πρέπει να υπάρχει ανάδοχος διαγωνισμού, ο οποίος θα παρεμβαίνει σύμφωνα με το δικό του πρόγραμμα και όχι με βάση τις άμεσες ανάγκες του σχολείου, γεγονός που θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των σχολικών μονάδων», σημείωσε ο κ. Περισυνάκης.
Τα προβλήματα λειτουργίας
Παράλληλα, αναφέρθηκε στα λειτουργικά προβλήματα σχολικών μονάδων στην περίπτωση που υπάρξουν κρούσματα βανδαλισμών.
«Στην περίπτωση κατάργησης των σχολικών επιτροπών, θα πρέπει να απευθυνόμαστε σε διαγωνισμούς, σε αναδόχους – αν υπάρχουν – και γενικά να ακολουθούνται χρονοβόρες διαδικασίες για κάθε παρέμβαση. Δηλαδή, αν σπάσει μία πόρτα, θα πρέπει να υπάρχει διαγωνισμός για αντικατάσταση πορτών. Αν σπάσει ένα τζάμι, θα πρέπει να υπάρχει διαγωνισμός για αντικατάσταση τζαμιών και ούτω καθεξής.
Με τη σχολική επιτροπή τα πράγματα ήταν πολύ πιο απλά. Το ερώτημα είναι πόσο χρόνο μπορεί να πάρει όλη αυτή η διαδικασία. Οι διαγωνισμοί μπορεί να διαρκέσουν έως και τρεις μήνες, ανάλογα με το μέγεθός τους. Αν πρόκειται για απευθείας ανάθεση, είναι πιο εύκολο, αλλά αν πρόκειται για διαγωνισμό άνω των 210.000 ευρώ, τότε σίγουρα μιλάμε για τρίμηνη διαδικασία μέχρι να επιλεγεί ο ανάδοχος και, φυσικά, μέχρι να εκταμιευθούν τα χρήματα.
Επιπλέον, όταν εξαντληθούν τα χρήματα ενός διαγωνισμού και δεν έχουν λήξει οι προθεσμίες του, θα πρέπει να περιμένουμε για να προχωρήσουμε σε νέο διαγωνισμό. Όλα αυτά είναι εξαιρετικά γραφειοκρατικά και μη αποτελεσματικά. Τα βλέπουμε καθημερινά, εμείς που διαχειριζόμαστε έναν τόσο μεγάλο όγκο σχολικών μονάδων», δήλωσε ο αντιδήμαρχος.
Τι σημαίνει η κατάργηση
Ποια ήταν τα πλεονεκτήματα των σχολικών επιτροπών
Ακόμη, ο αντιδήμαρχος Παιδείας Αντώνης Περισυνάκης επεσήμανε ότι οι σχολικές επιτροπές είχαν μια σύνθεση που τους έδινε τη δυνατότητα άμεσης επέμβασης, ενώ υπήρχε έλεγχος και διαφάνεια στη χρήση των δαπανών. Επίσης, σημαντικότερο είναι ότι συμμετείχαν έμπειροι διευθυντές σχολικών μονάδων, οι οποίοι τους καθοδηγούσαν στο πώς να αντιμετωπίζουν άμεσα τα προβλήματα, ώστε να είναι λειτουργική η σχολική μονάδα.
«Για παράδειγμα, αν έσπαγε ένα τζάμι, μέχρι σήμερα ο διευθυντής μπορούσε να απευθυνθεί άμεσα στη σχολική επιτροπή. Υπήρχε βέβαια και η διαδικασία μέσω Δήμου και αναδόχου, αλλά υπήρχε και η δυνατότητα χρήσης των χρημάτων της σχολικής επιτροπής, που ήταν η πιο άμεση λύση. Ο διευθυντής επικοινωνούσε με μια εταιρεία αντικατάστασης τζαμιών και μέσα σε λίγη ώρα το πρόβλημα είχε αποκατασταθεί. Τώρα, ο διευθυντής θα πρέπει να συντάξει έγγραφο προς τον Δήμο, ο Δήμος να το διαβιβάσει στην Τεχνική Υπηρεσία, η Τεχνική Υπηρεσία να ελέγξει αν υπάρχει σχετικός διαγωνισμός, αν υπάρχει διαθέσιμο χρηματικό υπόλοιπο και, αν όχι, να προχωρήσει είτε σε απευθείας ανάθεση είτε σε νέο διαγωνισμό. Το σίγουρο είναι ότι την ίδια μέρα δε θα μπορέσει να αντικατασταθεί το τζάμι», κατέληξε ο κ. Περισυνάκης.