Ἀθ. Πλεύρης: Εἶχε συνεργασίαν ἀπὸ τοῦ ἔτους 2012 μετὰ τῶν ἰατρῶν Θεοδωροπούλου καὶ Γάκα, μεθ’ ὧν ὑπέβαλον ἀπὸ κοινοῦ αἴτησιν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον πρὸς ἵδρυσιν τοῦ «Ἑλληνικοῦ Ἰατρονομικοῦ Συμβουλίου»
Ἡ πολιτικὴ συνυπευθυνότης ἔναντι τῆς ἐμπορίας τῶν ψευδαισθήσεων: Ὁ Σπ. Γεωργιάδης καὶ ἡ προβολὴ τῶν «νανογιλέκων» ὡς πανακείας
ΧΑΛΕΠΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΙΣ ΤΗΝ ΔΑΓΚΑΝΑ ΤΩΝ “ΜΑΥΣΩΛΕΙΩΝ” ΤΗΣ ΛΑΟΠΛΑΝΙΑΣ
Λαθραίως καὶ ὑπὸ τὰ “ῥαντάρ“ τῆς ἐπιστημονικῆς ἐποπτείας: Ὁ δόλιος πόλεμος καὶ ἡ πλάνη τῶν λεγομένων ἐναλλακτικῶν θεραπειῶν
Τοῦ κ. Παναγιώτου Κοσμίδη
«Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις… // βλέπετε οὖν πῶς ἀκριβῶς περιπατεῖτε, ///μὴ ὡς ἄσοφοι, ἀλλ’ ὡς σοφοί, // ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, // ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσι»(Ἐφεσ. ε΄, 6, 15-16).
Ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς ἀσθενείας, τοῦ φόβου καὶ τῆς ἐλπίδος
Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, σύμπασα σχεδὸν ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία παρακολουθεῖ μετὰ βαθείας συγκινήσεως καὶ ἐντόνου προβληματισμοῦ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ αἰφνιδίου θανάτου τοῦ λαοφιλοῦς ἀοιδοῦ Γεωργίου Μαζωνάκη, συμβάντος εἰς «μαυσωλεῖον» τῆς παραϊατρικῆς ἐν Κολωνακίῳ.
Ὁ περιώνυμος καλλιτέχνης, συμφώνως πρὸς τὰ σχετικὰ δημοσιεύματα, προσῆλθεν εἰς ἰδιωτικὸν ἰατρεῖον, προκειμένου νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς “πλασμαφαιρέσεως”, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁποίας κατέρρευσεν αἰφνιδίως. Ἡ ὑπόθεσις ἐρευνᾶται ἤδη ἐνδελεχῶς ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν.
Τὸ τραγικὸν τοῦτο συμβὰν ἐπαναφέρει μετὰ ἐπιτάσεως εἰς τὸ προσκήνιον γενικώτερον καὶ σοβαρώτατον ζήτημα: τὴν ἀνεξέλεγκτον ἐξάπλωσιν ποικίλων πρακτικῶν, αἵτινες ἐμφανίζονται εὐσχήμως ὡς «ἐναλλακτικαὶ θεραπεῖαι», «ὁλιστικαὶ μέθοδοι» ἢ μέθοδοι ἀνανεώσεως καὶ ἀναζωογονήσεως τοῦ ἀνθρωπίνου ὀργανισμοῦ.
Τὸ πρόβλημα καθίσταται ἔτι σοβαρώτερον, ὁσάκις πρακτικαὶ ἀμφιβόλου ἐπιστημονικοῦ κύρους συνδέονται μετὰ ψευδῶν ἰατρικῶν τίτλων καὶ ἐπαγγελματικῆς ἰδιότητος, ἐμποιοῦσαι τῷ πάσχοντι τὴν ψευδῆ ἐντύπωσιν ὅτι τὰ προτεινόμενα κέκτηνται ἀποδεδειγμένην ἐπιστημονικὴν βάσιν.
Κατὰ φαντασίαν θεραπεῖαι διὰ πραγματικούς ἀσθενεῖς
Ἡ ἀνάγκη συστηματικοῦ ἐλέγχου καὶ θεοφιλοῦς ἐγρηγόρσεως καθίσταται, ὅθεν, ἐπιβεβλημένη. Ὁ πάσχων ἄνθρωπος, ὤν «εἰκὼν τοῦ Θεοῦ», δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταβάλληται εἰς ἀντικείμενον ἐμπορικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ φιλαργυρίας, οὐδὲ νὰ ὑποβάλληται εἰς δαπανηρὰς καὶ ψυχοφθόρους διαδικασίας, αἵτινες στεροῦνται πάσης ἐπιστημονικῆς καὶ λογικῆς τεκμηριώσεως.
Αἱ δαιμονιώδεις αὗται μέθοδοι συγκαλύπτονται συχνάκις ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἑνὸς πτυχίου ἰατρικῆς σχολῆς, συνοδευόμεναι ὑπὸ ἀπατηλῶν, ξενιζόντων καὶ σοφιστικῶν προσδιορισμῶν, ὡς ἐπὶ παραδεί-γματι:
«Ὁλιστικὸς Ἰατρός» (ὁ δῆθεν συνολικὸς θεραπευτής)
«Βελονοθεραπευτὴς Ἰατρός» (ὁ μεταχειριζόμενος ὀθνείας ἐμβολάς)
«Κβαντικὸς Ἰατρός» (ὁ ἐπικαλούμενος ἀόρατα ἐνεργειακὰ μεγέθη)
«Ἰριδολόγος Ἰατρός» (ὁ διαγιγνώσκων ἐκ τῆς κόρης τοῦ ὀφθαλμοῦ)
«Ὁμοιοπαθητικὸς Ἰατρός» (ὁ εἰσηγούμενος τὴν δι’ ὁμοίων ἀντίδοτον)
…καὶ ἕτερα πλεῖστα ὅσα μυθεύματα. Αἱ δὲ προτεινόμεναι θεραπεῖαι ὑπόσχονται ψευδῶς ἴασιν διὰ πᾶσαν νόσον, ἀπὸ τῶν δυσιάτων νεοπλασμάτων (καρκίνου) μέχρι τῶν ἁπλῶν κεφαλαλγιῶν, διὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως ἐξωτικῶν λουτροθεραπειῶν, θαλασσοθεραπειῶν, διαλειμματικῶν διαιτῶν, ἀκροτόμων καὶ ἀδιακρίτων νηστειοθεραπειῶν – αἵτινες οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν μὲ τὴν πνευματικὴν νηστείαν τῆς Ἐκκλησίας – καὶ ἑτέρων κακοδόξων ἐπινοήσεων.
Ἡ δὲ πνευματικὴ ζημία καὶ ὁ κίνδυνος ἐμπλοκῆς τοῦ πιστοῦ εἰς ἀποκρυφιστικὰς καὶ πνευματιστικὰς καταστάσεις τυγχάνει ὁλοφάνερος, ἐπαγόμενος οὐ μόνον σωματικὸν ὄλεθρον ἀλλὰ καὶ πνευματικὴν καταστροφήν. Τὰ παράνομα γὰρ ταῦτα ἰατρεῖα, ὄπισθεν τῶν χριστιανικῶν εἰκόνων, ἐμπλέκουσι συχνάκις συγκρητιστικῶς καὶ ἀνατολικὰς θρησκείας. Ἡ δὲ ἀδίστακτος ἐμπορικὴ δραστηριότης (μπίζνα) αὐτῶν, συνδυαζομένη μετὰ τοῦ λεγομένου «ἰατρικοῦ τουρισμοῦ», καθιστᾷ τὴν παροῦσαν κατάστασιν ἐκρηκτικήν.
Πρὸς τούτοις, οἱ ἀγύρται οὗτοι, πρὸς ἐπίτασιν τῆς ἀπάτης, ἐπιστρατεύουσιν ἀναισχύντως πλῆθος θρησκευτικῶν εἰκόνων καὶ ἱερῶν συμβόλων. Τοῦτο ἀκριβῶς συνέβη καὶ εἰς τὴν θλιβερὰν περίπτωσιν τῶν ἐμπόρων τῆς «ἀνανεώσεως αἵματος» τοῦ Γεωργίου Μαζωνάκη. Ὑπομιμνήσκομεν τὸ πατερικὸν λόγιον ὅτι, ἀνέκαθεν, ἀκόμη καὶ ἡ λεγομένη «λευκὴ μαγεία» ἢ ἡ δεισιδαιμονία, χρησιμοποιεῖ εὐσχήμως τὰ θεῖα σύμβολα καὶ παρεφθαρμένας χριστιανικὰς εἰκόνας. Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης προειδοποιεῖ σχετικῶς ὅτι «οἱ μάγοι καὶ οἱ πλάνοι ἐπικαλοῦνται πολλὰκις τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἁγίων, ἵνα κρύψωσι τὸ δηλητήριον τῆς ἀπάτης ὑπὸ τὸ μέλι τῆς εὐσεβείας», πλανῶντες, εἰ δυναμόν, καὶ τοὺς ἐκλεκτούς.
Ἀξιοσημείωτον δ’ ὅτι ἡ βιομηχανία αὕτη τῆς ἀθλιότητος οὐδόλως κινεῖται ὑπογείως ἢ ὑποδορίως, ἀλλ’ ἔχει ἤδη κατακλύσει τὰς σελίδας τοῦ διαδικτύου, ἐκθέτουσα τοὺς ἀπατεῶνας τούτους «ἰατροὺς» εἰς τὸ κοινὸν πρὸς παραπλάνησιν τῶν ἀφελῶν καὶ τῶν ἀνοϊκῶν.
Ἡ πικρὰ ἐμπειρία ἑνὸς ἐλλογίμου ἰατροῦ
Ἐνδεικτικὸν τῆς καταστάσεως ταύτης τυγχάνει τὸ περιστατικὸν ἐλλογίμου τινὸς ἰατροῦ, ἐμπεπλησμένου ἐπιστημονικῆς σοβαρότητος καὶ κατόχου διδακτορικοῦ τίτλου. Οὗτος, ὑπολαβὼν ὅτι ἡ λεγομένη «βελονοθεραπεία» (ἢ αἱ ὀθνεῖαι ἐμβολαὶ) πιθανῶς νὰ ἀποτελῇ ἀξιόλογον θεραπευτικὴν μέθοδον, κατέβαλε χρηματικὰ ποσὰ καὶ παρηκολούθησε μετὰ σπουδῆς τὰ οἰκεῖα μαθήματα ἐπὶ πεντάμηνον.
Περατωθείσης δὲ τῆς ἐκπαιδεύσεως ταύτης, ἐπηρωτήσαμεν αὐτόν:
– «Ποῖον, ἀδελφέ, τὸ ἐκ τῆς σπουδῆς ταύτης ἐξαχθὲν συμπέρασμα;» Ἡ δὲ ἀπάντησις αὐτοῦ ὑπῆρξε λίαν ἀποκαλυπτικὴ καὶ ἀπερίφραστος:
– «Μεγάλη καὶ δολία ἀπάτη!»
Ἡ αὐτόπτης αὕτη καὶ προσωπικὴ μαρτυρία, ὡς εἰκός, δὲν συνιστᾷ ἀδιαμφισβήτητον ἐπιστημονικὴν ἀπόδειξιν περὶ τῆς ἀκυρότητος τοῦ βελονισμοῦ. Καταδεικνύει ὅμως ἐναργῶς ὅτι ἀκόμη καὶ ἄνθρωποι κεκοσμημένοι μετὰ θύραθεν σοφίας καὶ ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως, ἵστανται μετὰ σοβαροῦ προβληματισμοῦ ἐνώπιον πρακτικῶν, αἵτινες προβάλλονται μεθ’ ὑπερφιάλων καὶ ἀτεκμηριώτων ἀξιώσεων.
Συνῳδὰ πρὸς τὰ ἀνωτέρω, ἀξιομνημόνευτον τυγχάνει καὶ τὸ περιστατικὸν ἑτέρου ἐπιστήμονος ἰατροῦ, ὅστις ἐπεσκέφθη τὸν Ὅσιον Παΐσιον τὸν Ἁγιορείτην. Ὁ δὲ διορατικὸς Γέρων, ἐπερωτήσας αὐτόν: «Μὲ τί, τέκνον μου, ἀσχολεῖσαι;», ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν: «Μετὰ τοῦ βελονισμοῦ». Τότε ὁ μακάριος πατήρ, ποιῶν σχῆμα ὅτι δῆθεν οὐκ ἤκουσε καλῶς τὴν ξενικὴν ταύτην λέξιν, ἀνταπήντησε μετὰ πνευματικῆς σημασίας: «Μὲ τὸν δαιμονισμόν;», ἀποκαλύπτων οὕτως εὐσκόπως τὴν σκοτεινὴν καὶ πνευματικῶς ἐπικίνδυνον ὑπόστασιν τῆς μεθόδου ταύτης.
Ὄντως, ἡ ἀπουσία τῆς πνευματικῆς καὶ λογικῆς διακρίσεως παραδίδει τὸν ἄνθρωπον βορὰν εἰς τὰς μεθοδείας τῶν λαοπλάνων. Ὁ Μέγας Βασίλειος, νουθετῶν τοὺς πιστοὺς ὅπως προσέχωσιν ἐνώπιον τῶν κοσμικῶν θεωριῶν, ἐπιτάσσει νὰ μιμώμεθα τὰς μελίσσας, αἵτινες «οὐκ ἐπὶ πάντα τὰ ἄνθη παραγίνονται παραπλησίως… ἀλλ’ ὅσον ἐστὶν ἐπιτήδειον πρὸς τὴν ἐργασίαν λαβοῦσαι, τὸ λοιὸν χαίρειν ἀφῆκαν».
Πρὸς τούτοις, ἡ Ἁγία Γραφὴ προειδοποιεῖ μετὰ μεγάλης αὐστηρότητος διὰ τὸ ἀπερίσκεπτον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἐνώπιον τῶν ψευδῶν ὑποσχέσεων. Ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν Παροιμιῶν ὑπογραμμίζεται ἐμφαντικῶς ὅτι «ἄκακος πιστεύει παντὶ λόγῳ, πανοῦργος δὲ ἔρχεται εἰς μετάνοιαν» (Παροιμ. ιδ΄, 15). Ὁ πιστὸς ὀφείλει νὰ μὴ παρασύρηται ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ ἀπὸ τὰς σειρήνας τῆς ἀγυρτείας, ἀλλὰ νὰ ἐξετάζῃ μετὰ διακρίσεως τὰ πάντα, ἵνα μὴ ὀλισθήσῃ εἰς τὴν πλάνην. Ὅταν, λοιπόν, ἡ ἰατρικὴ τέχνη ἀπογυμνοῦται ἀπὸ τὸ ἀληθὲς χριστιανικὸν ἦθος καὶ μετατρέπεται εἰς ἐμπόριον ψευδαισθήσεων, ὁ ἄνθρωπος ὀφείλει νὰ ἐγρηγορῇ, ἵνα μὴ παγιδευθῇ ὑπὸ τῆς ἐπικειμένης ἀπάτης.
Ἡ χιμαιρικὴ ἐπιθυμία τοῦ διαμένειν ἀεὶ νέοι καὶ εὐειδεῖς
Πολλαὶ τῶν μεθόδων τούτων ἅπτονται ἑνὸς σφοδροῦ καὶ ἐμφύτου ἀνθρωπίνου πόθου: τῆς ἀκορέστου ἐπιθυμίας τοῦ ἀνθρώπου, ὅπως παραμείνῃ διὰ παντὸς νέος, ἀκμαῖος, ὑγιὴς καὶ ἐξωτερικῶς εὐειδής. Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος, ἀπομακρυνθεὶς ἀπὸ τὴν πηγὴν τῆς ἀληθοῦς καὶ ἀφθάρτου ζωῆς, ἐπιδιώκει μανιωδῶς τὴν εἰδωλοποίησιν τῆς σαρκός, λησμονῶν τὸ ἐφήμερον τῆς παρούσης βιοτῆς.
Εἰς τὰς ἀγυρτείας ταύτας ἐμπλέκονται, ὡς εἰκός, καὶ ἄνθρωποι χαμηλοῦ οἰκονομικοῦ τε καὶ διανοητικοῦ ἐπιπέδου, ἀλλὰ πρωτίστως πλούσιοι κεκοσμημένοι μεθ‘ ὑψηλῆς μορφώσεως. Καὶ ὅμως, ἡ ἄκριτος αὐτῶν κενοδοξία διὰ τὴν θήραν τοῦ κάλλους καὶ τῆς ἐπιγείου νεότητος ὑπερκαλύπτει καὶ βραχυκυκλώνει τὸν ὀρθὸν λόγον, παραδίδουσα τὴν διάνοιαν αὐτῶν εἰς πρωτοφανεῖς παραλογισμούς.
Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρονται κατὰ καιροὺς διάφορα κοσμικὰ δημοσιεύματα ἀφορῶντα, ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὴν ἀείμνηστον ἠθοποιὸν Ἀλίκην Βουγιουκλάκη καὶ τὰς θρυλουμένας ἐκείνας ἐγχύσεις (ἐνέσεις) μετὰ ζωικῶν κυττάρων, αἵτινες ὑπετίθετο ὅτι ἀπεσκοποῦν θαυματουργικῶς εἰς τὴν τεχνητὴν διατήρησιν τῆς νεότητος καὶ τὴν ἀναστολὴν τῆς φυσικῆς φθορᾶς.
Τὸ πνευματικὸν ὅμως δίδαγμα παραμένει ἀναλλοίωτον: ὁ ἔντρομος φόβος τοῦ γήρατος καὶ ἡ ἐμπαθὴς προσκόλλησις εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ἐμφάνισιν καθίστανται πρόσφορον πεδίον στυγνῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ αἰσχροκερδείας ὑπὸ τῶν ἐπιτηδείων λαοπλάνων. Ἡ Ἁγία Γραφὴ διαπρυσίως διακηρύττει τὸ μάταιον τῆς σαρκικῆς ὡραιότητος, σημειοῦσα ἐν τῷ ψαλμῷ ὅτι «ὡσεὶ ἱμάτιον παλαιωθήσονται» πάντα τὰ σώματα ἡμῶν, ὁ δὲ Ἀπόστολος Πέτρος ἀνακράζει: «Πᾶσα σὰρξ ὡς χόρτος, καὶ πᾶσα δόξα ἀνθρώπου ὡς ἄνθος χόρτου· ἐξηράνθη ὁ χόρτος, καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ ἐξέπεσε» (Α΄ Πέτρ. α΄, 24).
Κατὰ τὸν Ἅγιον Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον, «ἡ εὐμορφία τοῦ σώματος χρόνῳ μαραίνεται καὶ νόσῳ σβέννυται, ἡ δὲ τῆς ψυχῆς ὡραιότης ἀγήρως ἐστὶ καὶ πᾶσαν μεταβολὴν διαφεύγει». Ὅθεν, ὅστις ἐπενδύει ἀπερίσκεπτα ποσὰ εἰς τὴν χιμαιρικὴν θήραν τῆς αἰωνίου ἐπιγείου νεότητος, παραδίδει ἑαυτὸν θῦμα εἰς τοὺς ἐμπόρους τῶν ψευδαισθήσεων, παραβλέπων ὅτι ἡ μόνη ἀληθὴς καὶ ἀτελεύτητος νεότης χαρίζεται μόνον ἐντὸς τῆς Ἐκκλησίας, διὰ τῆς ἐν Χριστῷ μετανοίας καὶ τῆς μετοχῆς εἰς τὰ Ἄχραντα Μυστήρια.
Ἡ ἀσύστολος αἰσχροκέρδεια τῆς “βελονοθεραπείας” καὶ ἡ σοφιστικὴ τῶν ξενιζόντων ὅρων
Ἐξεμυστηρεύθη ἡμῖν ποτε εὐλαβὴς γυνή, ἥτις ἐταλανίζετο ὑπὸ χρονίου τινὸς παθήσεως, ὅτι ὑπεδείχθη αὐτῇ ὑπό τινων, ὅπως προσφύγῃ εἰς τὴν μέθοδον τῆς βελονοθεραπείας. Πεισθεῖσα τοῖς λόγοις αὐτῶν, ὑπεβλήθη εἰς τὴν εἰρημένην διαδικασίαν, οὐδὲν ὅμως οὐσιῶδες ὄφελος ἢ ἀνακούφισιν ἐκ ταύτης ἀπεκόμισεν. Ὅτε δὲ ἐπηρωτήσαμεν αὐτὴν περὶ τοῦ ἀπαιτηθέντος χρηματικοῦ τιμήματος, ἀπεκρίθη ἡμῖν ἀφελῶς:
– «Μόνον πέντε χιλιάδας εὐρώ!»
Ἡ προσθήκη τοῦ μορίου «μόνον» συνιστᾷ ἴσως τὸ ἐκφαντορικώτερον καὶ πλέον ἀξιοσημείωτον στοιχεῖον τῆς ὅλης ὑποθέσεως, καθότι καταδεικνύει τὴν ψυχολογικὴν χειραγώγησιν καὶ τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ κριτικοῦ λογισμοῦ τοῦ πάσχοντος, ὁ ὁποῖος, ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ του, θεωρεῖ ἐλάχιστον τὸ ὑπέρογκον τίμημα πρὸς ἐξαγορὰν τῆς ἐλπίδος.
Κατὰ καιροὺς ἐπιστρατεύονται ἐπιτηδείως ποικίλοι ἐκκεντρικοί καὶ ἐντυπωσιακοὶ ὅροι, οἷον «κβαντοθεραπεία», «ἰριδοθεραπεία», «βελονοθεραπεία» καὶ ἕτεροι παρόμοιοι ἠχηροὶ τίτλοι. Οὗτοι ἀποσκοποῦσι προφανῶς εἰς τὸ νὰ ἐμβάλωσιν εἰς τὸν ἀμύητον καὶ ἁπλοϊκὸν πιστὸν τὴν ψευδῆ ἐντύπωσιν ὅτι πρόκειται δῆθεν περὶ νέων, πρωτοποριακῶν καὶ ὑψηλοῦ κύρους ἐπιστημονικῶν ἐπιτευγμάτων, ἐνῷ ἐν τῇ πραγματικότητι πρόκειται περὶ συγκεκαλυμμένης ἀγυρτείας.
Ἀπαιτεῖται, ὅθεν, ὑψίστη πνευματικὴ ἐγρήγορσις, νῆψις καὶ ἀδιάλειπτος ἔλεγχος τῶν ἀτεκμηριώτων ἰσχυρισμῶν, οἵτινες περιβάλλουσι τὰς τοιαύτας μεθόδους. Ὁ σοφὸς Σειρὰχ ἐν τῇ Παροιμιώδει αὐτοῦ σοφίᾳ παρακελεύεται: «Μὴ πίστευε τῷ πλησίον σου ἐν παντὶ λόγῳ» (Σοφ. Σειρ. ιθ΄, 15). Ὡσαύτως, ὁ θεῖος Ἀπόστολος Παῦλος νουθετεῖ τοὺς πιστοὺς, λέγων: «Τὸ πνεῦμα μὴ σβέννυτε… πάντα δὲ δοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε» (Α΄ Θεσ. ε΄, 19-21). Ὅταν ὁ πάσχων στερῆται τῆς ὀφειλομένης ταύτης δοκιμασίας καὶ διακρίσεως, μεταβάλλεται εὐκόλως εἰς θῦμα τῶν ἐμπόρων τῆς ἀνθρωπίνης ὀδύνης, οἵτινες, κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Θεολόγο, «τὴν ἀσθένειαν τῶν πολλῶν ἰδίαν πραγματείαν καρποῦνται», μετατρέποντες τὴν νόσον εἰς πηγήν μιαροῦ κέρδους.
Ἡ διείσδυσις τῆς πλάνης καὶ εἰς τὸν ἱερὸν τῆς Ἐκκλησίας χῶρον
Ἀτυχῶς, οὐδὲ αὐτὸς ὁ περίβολος τῆς Ἐκκλησίας διαμένει πάντοτε ἀλώβητος ἀπὸ τῶν τοιούτων ὀλεθρίων ἐπιρροῶν καὶ ξενικῶν ἐπιδράσεων. Συμβαίνει γάρ, κληρικοί τινες καὶ ρασοφόροι, εἴτε ἐξ ἀγαθότητος καὶ ἀφελείας εἴτε ἐξ ἐλλείψεως τῆς δεούσης ἐπιστημονικῆς γνώσεως καὶ διακρίσεως, νὰ παρασύρωνται ὑπὸ τῶν ἐπιτηδείων καὶ, ἀκουσίως αὐτοῖς, νὰ συμπαρασύρωσι καὶ τὰ πνευματικὰ αὐτῶν τέκνα εἰς ὁδοὺς ἀπάτης.
Κατὰ τὸν θεῖον Ἀπόστολον Παῦλον, ὁ κίνδυνος οὗτος εἶναι πάντοτε ὑπαρκτός, καθότι «αὐτὸς γὰρ ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός· οὐ μέγα οὖν εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης» (Β΄ Κορ. ια΄, 14-15). Ἡ ἔνδεια πνευματικῆς διακρίσεως ἐπιτρέπει εἰς τὸ ψεῦδος νὰ ἐνδύηται τὸν μανδύαν τῆς εὐσεβείας.
Φρικτὸν δ’ ἐστὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἀκόμη καὶ ὑψηλόβαθμοι κληρικοί, Μητροπολῖται τῆς Ἐκκλησίας, κατήντησαν ἐμφανῶς ἐξασθενημένοι ὡς σκελετοί, ἐφαρμόζοντες τὴν ἐπικίνδυνον καὶ ἀδοκίμαστον λεγομένην «διαλειμματικὴν διατροφήν». Ἤτοι, σιτίζονται ἐπὶ ὀκτώ μόνον ὥρας καὶ διατελοῦσιν ἄσιτοι κατὰ τὰς ὑπολοίπους δεκαέξ ὥρας τοῦ εἰκοσιτετραώρου. Ἀπολέσαντες οὕτως ἀπρονοήτως ἕως καὶ ἑξήκοντα χιλιογράμματα (κιλά), διακινδυνεύουσιν ἀδιακρίτως τὴν ἰδίαν αὐτῶν ζωὴν καὶ πολύτιμον ὑγείαν.
Τὸ παράδειγμα τοῦ ἐκλεκτοῦ πρεσβυτέρου:
Εὐλαβὴς γὰρ καὶ ἐκλεκτὸς ἱερεύς, ἐνοχλούμενος ὑπὸ σφοδρᾶς ἀλλεργικῆς παθήσεως, προσῆλθε κατόπιν συστάσεων πρός τινα ἐπιτήδειον. Ὁ δὲ «ἰατρὸς» οὗτος ἐνήργησεν αὐτῷ μίαν ἔνεσιν, καὶ ὁ ἱερεύς, ἐνθουσιασθεὶς ἐκ τῆς ἀκαριαίας καὶ πλασματικῆς ἀνακουφίσεως, ἤρξατο νὰ ἐγκωμιάζῃ καὶ νὰ διαφημίζῃ αὐτὸν ἀνεπιφυλάκτως εἰς τὸ περιβάλλον του. Παρουμένου ὅμως ἑνὸς ἔτους, ἡ ἀσθένεια ἐπανῆλθε δριμυτέρα καὶ ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας του ἐπεδεινώθη σοβαρῶς. Ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεκαλύφθη ὅτι ἡ περιβόητος ἐκείνη ἔνεσις περιεῖχε μεγάλην ποσότητα κορτιζόνης, ἥτις προὐκάλεσε συγκυριακὴν μόνον ὕφεσιν τῶν συμπτωμάτων.
Τὸ δίδαγμα τῆς παγιδεύσεως:
Τὸ θλιβερὸν τοῦτο συμβὰν διδάσκει ἐναργῶς ὅτι ἡ πρόσκαιρος ἀνάπαυσις οὐδόλως ταυτίζεται μετὰ τῆς πραγματικῆς καὶ ἐπιστημονικῶς ἐγκεκριμένης ἰάσεως, καὶ ὅτι ὁ πάσχων ὀφείλει νὰ ἐξετάζῃ μετὰ πάσης προσοχῆς τὴν φύσιν τῶν λαμβανομένων θεραπειῶν.
Ἡ περίπτωσις τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐν Ἁγίῳ Ὄρει:
Ἑτέρα δὲ χαρακτηριστικὴ περίπτωσις ἀφορᾷ εἰς εὐπατρίδην τινὰ ἀξιωματικόν, ὅστις μετέβη εἰς τὸ Ἁγιώνυμον Ὄρος τοῦ Ἄθω, προκειμένου νὰ ζητήσῃ πνευματικὴν καθοδήγησιν καὶ ἐνίσχυσιν διὰ πρόβλημα τοῦ θυρεοειδοῦς ἀδένος, ὅπερ ἀντεμετώπιζεν. Ἐκεῖσε, μοναχός τις, ἐστερημένος τῆς δεούσης διακρίσεως, συνέστησεν αὐτῷ συγκεκριμένον τινὰ «θεραπευτήν», ὅστις, ἐξετάζων ἁπλῶς καὶ μόνον τὴν κόρην τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ (κατὰ τὴν ψευδοεπιστημονικὴν μέθοδον τῆς ἰριδολογίας), προέβη εἰς αὐθαίρετον καὶ σφαλερὰν διάγνωσιν. Ὁ δὲ ἀξιωματικός, πεισθεὶς τῇ μοναχικῇ συστάσει, ἠκολούθησε τὴν ὑποδειχθεῖσαν ταύτην πρακτικήν. Ὅτε δὲ ὕστερον ἐπηρωτήσαμεν αὐτὸν περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ κόστους, ἀπήντησε μετὰ πικρίας: «Χίλια πεντακόσια εὐρώ!»
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης, ὁ συγγραφεὺς τῆς Κλίμακος, προειδοποιεῖ ἐμφαντικῶς περὶ τῆς ἀδιακρίτου ἐμπιστοσύνης: «Μὴ πᾶσι πίστευε, μηδὲ πᾶσι θαύμαζε, μηδὲ πᾶσι προσέχειν ἐλαφρῶς, ἀλλὰ δοκίμαζε τοὺς πνευματικοὺς καὶ τοὺς σωματικοὺς ἰατρούς, ἵνα μὴ ἀντὶ λιμένος, κρημνῷ περιπέσῃς». Ὅταν, λοιπόν, ἡ πλάνη καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐκμετάλλευσις εἰσχωροῦν ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς ἱεροὺς τόπους τῆς μετανοίας, ἡ ἀνάγκη διὰ θεολογικὴν ἐγρήγορσιν καὶ ἐκκλησιαστικὴν ἐποπτείαν καθίσταται ἔτι πλέον ἐπιτακτική.
Ἡ ἀφέλεια οὐκ οἶδε κοινωνικὴν τάξιν ἢ ἐκκλησιαστικὸν ἀξίωμα
Οὐδὲ οἱ τὴν μεγάλην οἰκονομικὴν ἐπιφάνειαν κεκτημένοι διαμένουσιν ἀπηλλαγμένοι τοῦ κινδύνου τῆς πλάνης. Ἐσχάτως γάρ, εἰς τὴν αὐτὴν παγίδα φαίνεται ὅτι ὑποπίπτουσι καὶ Ἐπίσκοποι, καθιστάμενοι θύματα παρομοίων πρακτικῶν, ὁμοῦ μετὰ πλείστων μελῶν τῆς λεγομένης «ὑψηλῆς κοινωνίας». Ἡ περιουσία, ἡ κοινωνικὴ θέσις ἢ καὶ αὐτὸ τὸ ἐκκλησιαστικὸν ἀξίωμα οὐδόλως ἀποτελoῦσιν ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἐγγύησιν ὀρθῆς κρίσεως καὶ πνευματικῆς διακρίσεως.
Χαρακτηριστικῶς ἀναφέρεται ὅτι μέγας ἐπιχειρηματίας ἐπεσκέφθη Ἀρχιερέα τινά, συνοδευόμενος ὑπὸ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ὅστις ὑπεσχέθη τῷ Ἐπισκόπῳ ἴασιν τῶν σοβαρῶν αὐτοῦ ὀσφυαλγιῶν διὰ «μοναδικῆς» τινος μεθόδου. Ἐλέγετο μάλιστα ἐπιτηδείως ὅτι ἡ μέθοδος αὕτη προήρχετο ἐκ Γερμανίας καὶ ὅτι εἶχεν «ἀποκαλυφθῇ», κατὰ τρόπον μυστικιστικόν, ὑπὸ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν Ἁγίῳ Ὄρει, ὡς καὶ ὑπὸ τοῦ Ἁγίου Ἐφραίμ. Ἡ δὲ «θεραπεία» αὕτη ἐβασίζετο εἰς τὴν ἐπίθεσιν μικρῶν βελόνων εἰς τὰ κάτω ἄκρα (πόδας) τοῦ Ἀρχιερέως. Ὁ μὲν Ἐπίσκοπος, ὡς εἰκός, οὐδὲν ὀβολὸν κατέβαλε, καθότι τὸ ὑπέρογκον χρηματικὸν ποσὸν ἐπληρώθη ὁλοσχερῶς ὑπὸ τοῦ ῥηθέντος ἐπιχειρηματίου.
Ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Περιττὸν νὰ εἴπομεν ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις κατέδειξεν ἐναργῶς πόσον εὔκολον τυγχάνει νὰ παρασυρθῇ ὁ ἄνθρωπος, ὁσάκις ἡ ἐλπὶς τῆς σωματικῆς θεραπείας συνδυάζεται μεθ’ ὑπερφιάλων τίτλων, ἐπιστημονοφανῶν ἐκφράσεων καὶ ψευδοθρησκευτικῶν ἐπιχειρημάτων. Καὶ κατὰ τὸν Προφήτην Ἰερεμίαν, «ἐπικατάρατος ὁ ἄνθρωπος, ὃς τὴν ἐλπίδα ἔχει ἐπ᾿ ἄνθρωπον» (Ἰερ. ιζ΄, 5), ἰδίως ὅταν οὗτος ἐπαγγέλλεται ψευδεῖς ἀποκαλύψεις πρὸς προσπορισμὸν κέρδους.
Πρὸς τούτοις, πλεῖστα ὅσα παρόμοια περιστατικὰ θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐξιστορήσῃ, ἀφορῶντα ἔτι καὶ εἰς ἐκκλησιαστικὰ πρόσωπα. Ὑψηλόβαθμοι γὰρ Προκαθήμενοι – Πατριάρχαι ἢ Ἀρχιεπίσκοποι – καὶ Ἀρχιερεῖς μεταβαίνουσι τακτικῶς, ἀνὰ πᾶν ἑξάμηνον ἢ ἐτησίως, εἰς τὸ ἐξωτερικόν (ὡς εἰς Ἑλβετίαν, Γερμανίαν καὶ ἑτέρας ὑπόπτους χώρας), προκειμένου νὰ ὑποβληθῶσιν ἀπερίσκεπτα εἰς ποικίλας «θεραπείας» μὲ σκοπὸν τὴν ἀνανέωσιν τοῦ αἵματος, τὴν πλασμαφαίρεσιν καὶ τὴν ἀναζωογόνησιν τῶν κυττάρων, ἀποκαλύπτοντες τὴν ὅλην πνευματικὴν ἀθλιότητα εἰς ὅλον αὐτῆς τὸ μεγαλεῖον πρὸς χάριν τῆς ἐπιγείου εὐζωΐας.
Ἔτι δὲ θλιβερώτερον, Μητροπολίτης τις μετέβαινε τακτικῶς οὐ μόνον εἰς τὴν Ἑσπερίαν Εὐρώπην, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Ταϋλάνδην – τὴν διαβόητον διὰ τὴν διαστροφικὴν παιδικὴν ἀνηθικότητα χώραν –, προκειμένου νά προβῇ ἐκεῖσε εἰς τὴν λεγομένην «ἀνακαίνισιν» ἑαυτοῦ, ἐκθέτων ἀναισχύντως τὸ ἱερόν του σχῆμα εἰς βορβορώδεις καὶ ψυχοφθόρους ἀτραπούς.
Ἡ εὐθύνη τῶν κρατούντων καὶ ἡ ἐμπορία ψευδαισθήσεων
Ἀτυχῶς, εἰς τὴν ἐξάπλωσιν τῆς ἀπάτης ταύτης συνήργησαν καὶ οἱ διατελέσαντες Ὑπουργοὶ Ὑγείας, Β. Κικίλιας, Ἀθ. Πλεύρης καὶ Σπ. Γεωργιάδης, οἵτινες ἐμερίμνον διὰ τῆς νομιμοποιήσεως τοῦ ὅλου τούτου κακοδόξου συνονθυλεύματος.
Συγκεκριμένως, ὁ Ἀθ. Πλεύρης εἶχε στενὴν συνεργασίαν ἤδη ἀπὸ τοῦ ἔτους 2012 μετὰ τῶν ἰατρῶν Θεοδωροπούλου καὶ Γάκα, τῶν κατηγορουμένων νῦν διὰ τὸν αἰφνίδιον θάνατον τοῦ Γεωργίου Μαζωνάκη, μεθ’ ὧν ὑπέβαλον ἀπὸ κοινοῦ αἴτησιν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον πρὸς ἵδρυσιν τοῦ «Ἑλληνικοῦ Ἰατρονομικοῦ Συμβουλίου».
Ἰδιαιτέρως δὲ ὁ ὑπουργός κ. Σπ. Γεωργιάδης, οὐκ ᾐσχύνθη νὰ διαφημίζῃ καὶ νὰ πωλῇ δημοσίᾳ τὰ λεγόμενα «νανογιλέκα», ἐπαγγελλόμενος δι’ αὐτῶν τὴν θαυματουργικὴν ἴασιν ἀπὸ πάσης νόσου, τὴν σωματικὴν εὐεξίαν καὶ τὴν ἀμέριμνον χαρὰν τοῦ φέροντος αὐτά, μετατρέπων τὴν πολιτικὴν εὐθύνην εἰς ἐμπορίαν ψευδαισθήσεων.
Ἡ κατάργησις τῶν Ἐλεγκτῶν Ὑγείας καὶ ἡ ἀποδιοργάνωσις τῶν ἐλεγκτικῶν μηχανισμῶν
Τρομερὸν δὲ καὶ ἀνήκουστόν ἐστιν ὅτι, μόλις ἕνα μῆνα μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Κυριάκου Μητσοτάκη καὶ τὴν ἀνάληψιν τῶν καθηκόντων τοῦ λεγομένου «ἐπιτελικοῦ» – καὶ κατ’ οὐσίαν φαιδροῦ – κράτους, κατηργήθησαν αἰφνιδίως οἱ εἰδικοὶ Ἐλεγκταὶ (οἱ ἐπονομαζόμενοι «ῥάμπο») Ὑγείας τὸν Αὔγουστον τοῦ ἔτους 2019.
Οἱ ἐν λόγῳ ἐλεγκταὶ εἶχον ὡς ἀποστολὴν τὸν ἀνένδοτον ἔλεγχον καὶ τὴν πάταξιν τῶν τοιούτων παραϊατρικῶν κυκλωμάτων καὶ παρανομιῶν.
Ὁ θεσμὸς οὗτος εἶχε καθιερωθῆ καὶ ἐλειτούργει ἀδιάλειπτα ἀπὸ τοῦ ἔτους 2001, ἐπὶ κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Σημίτη καὶ ὑπουργοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαδοπούλου, ἐνῷ κατηργήθη ἐπὶ Κυριάκου Μητσοτάκη καὶ ὑπουργοῦ Βασιλείου Κικίλια. Ἆρά γε τυχαῖον τὸ συμβάν, ἢ μήπως συγχρονισμένον μετὰ τοῦ ἐγκληματικοῦ τούτου τομέως;
Ἡ εὐθύνη τῆς Πολιτείας, τῆς Ἰατρικῆς καὶ τῆς Ἐκκλησίας
Ἐν κατακλεῖδι, ὀφείλομεν νὰ ἐπισημάνωμεν ὅτι τὸ ἀνακύψαν τοῦτο ζήτημα οὐδόλως τυγχάνει μόνον ἰατρικόν. Εἶναι γὰρ βαθύτατα κοινωνικόν, νομικόν, ἀλλὰ πρωτίστως πνευματικόν.
Ἡ Πολιτεία, οἱ ἰατρικοὶ σύλλογοι, αἱ ἁρμόδιαι ὑγειονομικαὶ ἀρχαί, ἡ Ἀστυνομία καὶ ἡ Δικαιοσύνη ὀφείλουσι νὰ ἐλέγχωσιν ἐνδελεχῶς τὰς καταγγελλομένας παρανόμους ἢ ἐπικινδύνους πρακτικὰς καὶ νὰ προστατεύωσι τὸν πολίτην ἐκ τῆς στυγνῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἀσθενείας του.
Καὶ ἡ Ἐκκλησία, ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, χρεωστεῖ νὰ συμβουλεύῃ τοὺς πιστοὺς μετὰ διακρίσεως καὶ σωφροσύνης. Ὁ πνευματικὸς πατὴρ οὐκ ἔστιν ἰατρός, οὐδὲ ἡ πνευματικὴ καθοδήγησις δύναταί ποτε νὰ ὑποκαταστήσῃ τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην. Ἡ ὀρθή, χριστιανικὴ στάσις οὐδόλως συνιστᾷ ἀπόρριψιν τῆς ἰατρικῆς, ἀλλὰ ἀπαίτησιν ὑπευθυνότητος, διαφανείας, ἐπιστημονικῆς τεκμηριώσεως καὶ ἐλέγχου, καθότι κατὰ τὴν Σοφίαν Σειρὰχ: «Παρὰ γὰρ Ὑψίστου ἐστὶν ἴασις… καὶ Κύριος ἔκτισεν ἐκ γῆς φάρμακα, καὶ ἀνὴρ φρόνιμος οὐ προσοχθιεῖ αὐτοῖς» (Σοφ. Σειρ. λη΄, 2-4).
Ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ὁ λαός μας, ὢν κεκοσμημένος μετὰ κρίσεως καὶ νοημοσύνης, ὀφείλει νὰ περιφρουρῇ ἑαυτόν. Ὀφείλει νὰ ἐνημερώνηται ἐγκύρως, νὰ ζητῇ δευτέραν ἰατρικὴν γνώμην, νὰ ἐξετάζῃ τὴν ἐπιστημονικὴν τεκμηρίωσιν πάσης μεθόδου καί, ὅπου ὑπάρχει ὑπόνοια παρανομίας ἢ ἐξαπατήσεως, νὰ ἀπευθύνεται ἀμελλητὶ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς.
Ἡ ἀνάγκη τῆς πνευματικῆς καὶ λογικῆς διακρίσεως
Παρεμπιπτόντως, ἡ παροῦσα συζήτησις ἐφάπτεται καὶ ἑτέρων σοβαρῶν ζητημάτων, τά τινα προὐκάλεσαν ἐσχάτως ἐντόνους κοινωνικὰς ἀντιπαραθέσεις, ὡς αἱ ποικίλαι θεραπεῖαι, τὰ φαρμακευτικὰ σκευάσματα καὶ αἱ ἰατρικαὶ παρεμβάσεις, αἵτινες ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς πανδημίας τοῦ COVID-19. Ἐπίλεκτοι δέ τινες, παρὰ τὰς ἀφορήτους πιέσεις καὶ τοὺς ἀπανθρώπους ἐκβιασμούς, παρέμειναν σταθερῶς ἀνεμβολίαστοι, διαφυλαχθέντες ἐντὸς μιᾶς νοητῆς «Προστατευτικῆς Κιβωτοῦ».
Καὶ ἐνταῦθα ὅμως ἀπαιτεῖται ὑψίστη διάκρισις. Ἕτερον γάρ ἐστιν ἡ ἐπιστημονικὴ ἀμφισβήτησις μιᾶς θεραπευτικῆς πρακτικῆς, ἕτερον ἡ δικαία κριτικὴ πρὸς τὴν πολιτικὴν διαχείρισιν μιᾶς πανδημίας, καὶ ἀλλοῖον ἡ ἄκριτος διάδοσις ἀνεπιβεβαιώτων καὶ σοφιστικῶν ἰσχυρισμῶν περὶ ὑγείας, εὐεξίας καὶ κάλλους. Ἡ ἀλήθεια οὐδεμίαν ἔχει ἀνάγκην οὔτε ὑπερβολῶν οὔτε συνωμοσιολογικῶν καὶ παραλόγων ἑρμηνειῶν, αἵτινες σκοτίζουσι τὸν νοῦν τοῦ ἀνθρώπου.
Λαθραίως γὰρ καὶ ὑπὸ τὰ «ῥαντάρ» τῆς ἀληθοῦς ἐπιστημονικῆς ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου, ἐπιχειρεῖται δολίως ὁ πόλεμος καὶ ἡ πλάνη τῶν λεγομένων «ἐναλλακτικῶν θεραπειῶν», αἵτινες ἐκμεταλλεύονται τὴν συσκότισιν ταύτην, διὰ νὰ παγιδεύσωσι τοὺς ἀφελεῖς.
Ὁ πάσχων ἄνθρωπος ἔχει ἀνάγκην ἀληθείας, ὑπευθυνότητος καὶ ἐπιστημονικῆς μερίμνης. Ὁ δὲ πιστὸς χρεωστεῖ, σὺν τοῖς ἄλλοις, νὰ κέκτηται πνευματικὴν διάκρισιν, ὥστε νὰ μὴ συγχέῃ τὴν ζῶσαν πίστιν μετὰ τῆς ἀφελείας, οὐδὲ τὴν χριστιανικὴν ἐλπίδα μετὰ τῆς δολίας ἐκμεταλλεύσεως. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Κασσιανὸς ἐξαίρει τὴν ἀρετὴν ταύτην, ἀποκαλῶν αὐτὴν «ὀφθαλμὸν καὶ λύχνον τῆς ψυχῆς», καθότι ἄνευ διακρίσεως καὶ αὐτὸ ἔτι τὸ δοκοῦν ἀγαθὸν μετατρέπεται εἰς πλάνην.
Διότι ἡ ἀληθὴς καὶ θεοφιλὴς φιλανθρωπία ἄρχεται ἐκεῖ, ὅπου παύει ὁριστικῶς ἡ αἰσχρὰ ἐμπορία καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀνθρωπίνου πόνου.
«Ἀγαπητοί, // μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, // ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα // εἰ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, // ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται // ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον»(Α΄ Ἰωάν. δ΄, 1)._