2ον
3. Τὸ ἀναγκαῖον ἐρέθισμα
Προϋπόθεση γιὰ τὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς διδασκαλίας εἶναι νὰ πεισθεῖ κάποιος νὰ κάνει κάτι ἀπὸ τὰ πρέποντα. Ἡ μέθοδος τῆς διδασκαλίας ἀκολουθεῖ. Πρέπει νὰ προηγηθεῖ τὸ ἐρέθισμα, νὰ μπεῖ στὴν ψυχή του ἡ πνευματικὴ ἀνησυχία, διαφορετικὰ ἡ διδασκαλία δὲν πείθει. Θὰ λέγαμε ὅτι ξεχνιέται τὴν ὥρα ποὺ προσφέρεται! Εἶναι λόγος εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων.
* * *
4. Ἀκρόασις χωρὶς ἀποτέλεσμα
Ἡ διδασκαλία διαφέρει ἀπὸ τὶς ἐργασίες τῶν τεχνικῶν. Ἐκεῖνοι ὅ,τι κάνουν παραμένει ἤ συμπληρώνεται καὶ ὁλοκληρώνεται τὴν ἑπόμενη ἡμέρα. Ἐνῶ στὴ διδασκαλία δὲν ὑπάρχει σταθερότητα, γιατὶ ὁ ὁμιλητὴς ἀπευθύνεται σὲ λογικὲς ψυχές, οἱ ὁποῖες δέχονται πολλὲς ἐπιδράσεις καὶ πιέσεις καὶ γρήγορα μεταβάλλονται. Λησμονοῦν αὐτὰ ποὺ ἄκουσαν χθὲς καὶ δὲν σημειώνεται καμιὰ πνευματικὴ ὠφέλεια. Οἱ ἄνθρωποι δὲν διορθώνονται εὔκολα οὔτε καὶ παίρνουν σταθερὲς ἀποφάσεις ἀλλαγῆς τοῦ τρόπου ζωῆς. Τὸ χαρακτηριστικό τους εἶναι οἱ διακυμάνσεις καὶ οἱ ἀμφιβολίες.
Ὁ ἅγιός μας εἶχε ἐπισημάνει αὐτὴ τὴν ἀδυναμία τῶν ἀνθρώπων ποὺ παρακολουθοῦσαν τὶς ὁμιλίες του γι’ αὐτὸ τοὺς ἔλεγε: «Σᾶς παρακαλῶ καὶ σᾶς ἱκετεύω νὰ μοῦ δώσετε χέρι βοηθείας, καὶ ὅση προσπάθεια καταβάλλω ἐδῶ γιὰ τὴ διόρθωσή σας, τόση φροντίδα νὰ δείξετε φεύγοντας ἀπὸ ἐδῶ, γιὰ τὴ σωτηρία σας» [§2195].
Ὅταν ἕνας ἄνθρωπος παρακολουθεῖ χωρὶς ἐνδιαφέρον μιὰ ὁμιλία, μένει ἀνεπηρέαστος. Ἀκούει, ἀλλὰ δὲν προσπαθεῖ νὰ ἐφαρμόσει τὰ ὅσα ἀκούει. Ἔχει ἄλλες προτεραιότητες στὴ ζωή του καὶ στὴν πραγματικότητα παραμένει πάντα ὁ ἴδιος, δὲν ἀποκτᾶ ἦθος καὶ συνεχίζει τὶς ἁμαρτωλές του συνήθειες.
* * *
5. Προσοχὴ εἰς τὴν διδασκαλίαν
Στὴ διδασκαλία εἶναι ἀπαραίτητη ἡ προσοχὴ τῶν ἀκροατῶν. Ὁ νοῦς τους νὰ μὴ εἶναι δεμένος μὲ τὶς βιοτικὲς μέριμνες καὶ νὰ μὴ ἀπασχολεῖται μὲ διάφορα ἐπαγγελματικὰ σχέδια γιὰ τὸ μέλλον.
Πολλοὶ ἄνθρωποι δὲν δυσανασχετοῦν ὅτι ἀκοῦν κάποιο κήρυγμα, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνει ὅτι ἀποδέχονται τὸ περιεχόμενό του. Δὲν ἔχουν καμιὰ θετικὴ ἀντίδραση ποὺ νὰ διαλύει τὴν ἀδιαφορία καὶ νωθρότητά τους. Ἄν μάλιστα μετὰ τὸ κήρυγμα τοὺς ρωτήσεις τί εἶπε ὁ ἱεροκήρυκας ἤ γενικὰ ποιὸ ἦταν τὸ θέμα του, δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ σοῦ ἀπαντήσουν. Ἁπλῶς ἄκουσαν, ἀλλὰ δὲν συγκράτησαν κάτι. Ἐνδεχομένως νὰ σοῦ ποῦν ὅτι τὰ εἶπε καλά. Ἀλλὰ τί εἶπε;
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης