B΄ ΜΕΡΟΣ
Ἂς δοῦμε τώρα πὼς ἡ καλωσύνη μᾶς ὠφελεῖ καὶ σωματικά. Θὰ γίνει φανερὸ αὐτὸ ποὺ εἴπαμε. Ὅτι, δηλαδή, μὲ τὶς καλωσύνες δὲν ὠφελοῦνται μόνον ἐκεῖνοι ποὺ τὶς δέχονται, ἀλλὰ κι ἐκεῖνοι ποὺ τὶς προσφέρουν. Ξεκάθαρα ἡ ἐπιστήμη ὑποστηρίζει αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀμφίδρομη σχέση.
Ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται, μέχρι καὶ τὴν δεκαετία τοῦ 1990 ἡ ψυχολογία ἐπικεντρωνόταν κυρίως στὰ ψυχικὰ προβλήματα (κατάθλιψη, ἄγχος, διαταραχὲς κ.λπ.). Μὲ τὴν ἐμφάνιση ὅμως τῆς ἀποκαλούμενης «θετικῆς ψυχολογίας» οἱ ἐρευνητὲς πλέον ἐξετάζουν ὄχι μόνο τί κάνει τὸν ἄνθρωπο ἁπλὰ νὰ ἐπιβιώνει, ἀλλὰ καὶ νὰ εὐτυχεῖ καὶ νὰ εὐδοκιμεῖ, ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι. Πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτὴ ἑπόμενο εἶναι νὰ ἀναζητοῦνται ἀρετές, ὅπως εἶναι ἡ καλωσύνη, ἡ ἀγάπη, ἡ εὐγνωμοσύνη, ἡ συγχωρητικότητα κ.λπ. Δηλαδὴ «τὰ καλὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς», ὅπως χαρακτηριστικὰ λένε οἱ εἰδικοί.
Στὰ πλαίσια αὐτά, τί ἀκριβῶς συμβαίνει μὲ τὴν καλωσύνη καὶ τὶς πράξεις ποὺ τὴν συνοδεύουν; Παρατηροῦνται ἐξαιρετικὰ πράγματα. Ἀπὸ τὴ μείωση τοῦ στρές, τὴν βελτίωση τῆς διάθεσής μας, τὴν αὔξηση τῆς χαρᾶς μας, τὴν καλύτερη καρδιακὴ ὑγεία, τὴν ἐνίσχυση τοῦ ἀνοσοποιητικοῦ, ὡς καὶ τὴν μακροζωία ἀκόμη! Εἶναι πολὺ σημαντικὸ αὐτὸ ποὺ εἶπαν: «Ἡ καλωσύνη δὲν μᾶς κάνει μόνο νὰ νοιώθουμε καλύτερα, ἀλλὰ καὶ νὰ εἴμαστε». Ναί!
Ἀλλ’ ἂς δοῦμε μερικὰ χαρακτηριστικὰ παραδείγματα…
Ἔχουμε μείωση τοῦ ἄγχους καὶ τοῦ στρές! Ἐπιστημονικὴ μελέτη ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ ἀκαδημαϊκὸ περιοδικὸ Clinical Psychological Science διαπίστωσε ὅτι οἱ καλωσύνες, μᾶς ἀνακουφίζουν ἀπὸ τὸ καθημερινὸ στρές. Συγκεκριμένα, οἱ ἐρευνητὲς διαπίστωσαν ὅτι οἱ συμμετέχοντες ποὺ ἔκαναν καθημερινὰ περισσότερες πράξεις καλωσύνης εἶχαν λιγότερο στρές. Τὶς ἡμέρες ποὺ δὲν ἔκαναν καμία πράξη καλωσύνης, οἱ συμμετέχοντες ἀνέφεραν περισσότερο ἄγχος καὶ ἀρνητικότητα. Ἡ μελέτη αὐτὴ κατέληξε στὸ συμπέρασμα ὅτι μποροῦμε νὰ βοηθήσουμε τὸν ἑαυτό μας νὰ διαχειριστεῖ τὸ ἄγχος καὶ νὰ αἰσθανόμαστε καλύτερα, πραγματοποιώντας καλὲς πράξεις γιὰ ἄλλους ἀνθρώπους!
Μάλιστα καὶ ἀπὸ ἄλλες ἔρευνες παρατηρήθηκε ὅτι ἡ προσφορά μας στοὺς ἄλλους, μειώνει τὰ ἐπίπεδα τῆς κορτιζόλης, τῆς ὁρμόνης τοῦ στρές.
Οἱ πράξεις καλωσύνης μποροῦν νὰ μειώσουν ἀκόμη καὶ τὸ ἄγχος ποὺ δημιουργεῖται στὰ ἄτομα μέσα ἀπὸ κοινωνικὲς συναναστροφές. Ψυχολόγοι τοῦ Πανεπιστημίου Columbia σὲ ἔρευνα ποὺ διενήργησαν σὲ δεῖγμα 115 φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέφεραν ἀπὸ τὸ λεγόμενο κοινωνικὸ ἄγχος, παρατήρησαν ὅτι ἡ ὁμάδα ποὺ ἔκανε τὶς περισσότερες πράξεις καλωσύνης, μείωσε σημαντικὰ καὶ τὸ κοινωνικὸ ἄγχος. Ἀκόμα καὶ πράξεις μικρὲς σὲ σημασία, συνέβαλαν στὴ βελτίωση τῆς ἐξωστρέφειας, μὲ ἀποτέλεσμα αὐτοὶ ποὺ τὶς ἔκαναν νὰ νοιώθουν περισσότερο χαρούμενοι!
Ἔτσι δὲν εἶναι τυχαῖο ποὺ οἱ ψυχολόγοι προτείνουν τὴν καλωσύνη ὡς ἀντίδοτο σὲ ἐκείνους ποὺ ὑποφέρουν ἀπ’ τὸ ἄγχος καὶ τὸ στρές.
Ἔχουμε ἀπελευθέρωση ὁρμονῶν ποὺ μᾶς βελτιώνουν τὴ διάθεση καὶ μᾶς θεραπεύουν! Οἱ νευροεπιστήμονες ἀνακάλυψαν ὅτι ὅταν κάνουμε καλωσύνες, ἐνεργοποιοῦνται συγκεκριμένες περιοχὲς στὸν ἐγκέφαλό μας. Αὐτὲς οἱ περιοχὲς σχετίζονται μὲ τὸ σύστημα ἀνταμοιβῆς καὶ την παραγωγὴ θετικῶν συναισθημάτων, χάρη στὴν ἀπελευθέρωση χημικῶν οὐσιῶν, ὅπως εἶναι ἡ ντοπαμίνη καὶ ἡ ὠκυτοκίνη.
Τὴν πρώτη τὴν ἀποκαλοῦν «ὁρμόνη τῆς εὐχαρίστησης», γιατί μᾶς κάνει νὰ νιώθουμε εὐτυχία καὶ πληρότητα. Τὴν δὲ δεύτερη τὴν ἀποκαλοῦν «ὁρμόνη τῆς ἀγάπης», ἐπειδὴ συνδέεται μὲ τὴν ἐνίσχυση τῶν συναισθημάτων ἐμπιστοσύνης καὶ ἐγγύτητας. Ὅταν εἴμαστε καλοὶ πρὸς τοὺς ἄλλους, ὁ ἐγκέφαλος παράγει αὐτὴ τὴν ὁρμόνη, ἐνισχύοντας τὶς σχέσεις καὶ δημιουργώντας συναισθήματα ἀσφάλειας καὶ συναισθηματικῆς σύνδεσης.
Ἔχουμε μεγαλύτερη ψυχικὴ εὐημερία καὶ ἱκανοποίηση. Σύμφωνα μὲ τὴν Κοινωνιολογία, τὴν Κοινωνικὴ Ψυχολογία καὶ τὴν Νευροεπιστήμη, οἱ καλωσύνες μᾶς κάνουν νὰ βιώνουμε μεγαλύτερη ψυχικὴ εὐημερία καὶ ἱκανοποίηση. Κι αὐτὸ γιατί, ὅταν κάνουμε τὸ καλό, νοιώθουμε ὅτι προσφέρουμε καὶ αὐτὸ μᾶς δημιουργεῖ αἴσθημα πληρότητας. Ἐν συνεχείᾳ, καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ καλὲς πράξεις αὐξάνοντα, συμβάλλουν κατὰ πολὺ στὴν καλύτερη ψυχική μας ὑγεία καὶ τὴ διατήρηση τῆς θετικῆς μας διάθεσης.
Ἐπιπλέον οἱ καλές μας πράξεις ἐνισχύουν καὶ τὴν «συναισθηματικὴ ἀνθεκτικότητά» μας, ὅπως λέγεται. Δηλαδὴ στὸ νὰ διαχειριζόμαστε τὶς δύσκολες καταστάσεις καὶ τὰ προβλήματα, μὲ περισσότερη αἰσιοδοξία καὶ δύναμη.
Σύμφωνα μὲ ἐρευνητὲς τῆς Σχολῆς Δημόσιας Ὑγείας τοῦ Χάρβαρντ, ὑπάρχουν ἰσχυρὲς ἐνδείξεις ὅτι ἡ καλωσύνη σχετίζεται μὲ τὴν εὐεξία σὲ πολλαπλὰ ἐπίπεδα.
Ἔχουμε εὐτυχία μὲ διάρκεια! Σύμφωνα μὲ ἔρευνα τοῦ Πανεπιστημίου Duke, ὁ ἀποδέκτης τῆς καλωσύνης αἰσθάνεται μία ἐφήμερη εὐτυχία, ἐκεῖνος ὅμως ποὺ τὴν προσφέρει νιώθει εὐτυχία μὲ διάρκεια!
Ἄλλες ἔρευνες ἔχουν δείξει ὅτι ἡ καλωσύνη αὐξάνει τὴν εὐτυχία μας, εἰδικὰ ὅταν ἀναγνωρίζουμε καὶ καταγράφουμε τὶς σχετικὲς πράξεις μας. Μάλιστα ἡ συστηματική τους καταγραφή, ὁδηγεῖ σὲ αὐξημένα ἐπίπεδα εὐτυχίας, καθὼς μᾶς ἐνθαρρύνει νὰ τὶς συνεχίζουμε! Τὸ συμπέρασμα δὲ τῶν εἰδικῶν εἶναι τοῦτο: «Ὅσο περισσότερες πράξεις καλωσύνης κάνουμε, τόσο περισσότερο εὐτυχισμένοι αἰσθανόμαστε»!!
Ἔχουμε καλύτερη σωματικὴ ὑγεία. Οἱ ἔρευνες δείχνουν ὅτι ὅσοι ἀσκοῦν πράξεις καλωσύνης βιώνουν λιγότερα προβλήματα ὑγείας, ὅπως καρδιακὲς παθήσεις, διαταραχὲς ὕπνου κ.λπ. Μάλιστα αὐτὲς οἱ πράξεις διεγείρουν τὴν παραγωγὴ τῆς ὠκυτοκίνης (τῆς «ὁρμόνης τῆς ἀγάπης» ὅπως εἴπαμε), ἡ ὁποία βοηθᾶ στὴ διαστολὴ τῶν ἀγγείων καὶ στὴ μείωση τῆς ἀρτηριακῆς πίεσης.
Ἐπιπλέον ἐνισχύουν τὸ ἀνοσοποιητικό τους σύστημα, τὴν μείωση τοῦ πόνου καὶ τῆς ἔντασης ἀπὸ ἡμικρανίες κ.λπ. Ἐνισχύουν καὶ τὴν αἴσθηση τῆς ὑποστήριξης, κάτι ποὺ εἶναι κρίσιμο γιὰ τὴ συνολική μας ὑγεία.
Ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται «μία ἐκτενὴς ἀνασκόπηση τῆς ἐπιστημονικῆς βιβλιογραφίας ἀπὸ τὸ Center for Compassion and Altruism Research and Education (CCARE) στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Στάνφορντ, ἀποκαλύπτει ἕνα αὐξανόμενο σῶμα ἐπιστημονικῶν στοιχείων ποὺ δηλώνει ὅτι ἡ καλωσύνη κατέχει τὴ δύναμη νὰ θεραπεύσει. Γνωρίζουμε πλέον ὅτι αὐτὴ ἡ συχνὰ παραβλεπόμενη, σχεδὸν χωρὶς κόστος θεραπεία, ἔχει στατιστικὰ σημαντικὴ ἐπίδραση στὴν σωματική μας ὑγεία. Γιὰ παράδειγμα, τὸ θετικὸ ἀποτέλεσμα τῆς καλωσύνης εἶναι ἀκόμη μεγαλύτερο ἀπὸ ἐκεῖνο τῆς λήψης ἀσπιρίνης γιὰ τὴ μείωση τοῦ κινδύνου καρδιακῆς προσβολῆς ἢ τὴν ἐπίδραση τοῦ καπνίσματος στὴν ἀνδρικὴ θνησιμότητα. Καὶ δὲν χρειάζεται κἄν νὰ πᾶτε στὸ φαρμακεῖο»
Ἀκόμη συμβαίνει κι αὐτό: Ὅταν οἱ ἀσθενεῖς ἀντιμετωπίζονται μὲ καλωσύνη, μπορεῖ νὰ ἐπέλθει ταχύτερη ἐπούλωση τῶν πληγῶν, μειωμένος πόνος, μειωμένο ἄγχος, μειωμένη πίεση αἵματος, συντομότερη παραμονὴ στὸ νοσοκομεῖο κ.λπ. Ἐπιπλέον, ὅπως ἐπίσης πολὺ χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται, «οἱ γιατροί, οἱ νοσηλευτὲς καὶ οἱ φροντιστὲς ὀφελοῦνται καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὴν εὐγενικὴ θεραπεία. Ἕνα πιὸ εὐγενικὸ περιβάλλον ἐργασίας βοηθᾶ τοὺς ἐργαζόμενους νὰ αἰσθάνονται πιὸ ἐνεργοὶ καὶ λιγότερο ἐξαντλημένοι, τὸ ὁποῖο εἶναι ἐξαιρετικὰ σημαντικὸ γιὰ τοὺς φροντιστὲς οἱ ὁποῖοι συχνὰ ἐργάζονται πολλὲς καὶ ἀπρόβλεπτες ὧρες σὲ θέσεις ἐργασίας ὑψηλῆς πίεσης».
(Θὰ συνεχίσουμε καὶ στὸ ἑπόμενο φύλλο, ὁλοκληρώνοντας τὸ θέμα μας)
Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος