Η ΠΡΟΣΦΑΤΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΙΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΣ
Εἶναι χρήσιμο νὰ ἀναφερθεῖ ὅτι καὶ ἀπὸ τὴν αὐστριακὴ ἔννομη τάξη, μετὰ τὴν τροποποίηση τοῦ ἀντίστοιχου ἐγκλήματος τῆς «σύμπραξης σὲ αὐτοκτονία» (ἄρθρο 78) τὸ ἔτος 2022 –καὶ σὲ ἐναρμόνιση μὲ τὸν αὐστριακὸ νόμο ποὺ θεσπίζει τοὺς ὅρους σύνταξης τῶν «διαθηκῶν διαχείρισης τοῦ τρόπου θανάτου» (Sterbeverfugungsgesetz) ἀπὸ πολίτες, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ τερματίσουν τὴν ζωὴ τους–, γιὰ τὴν τιμώρηση τοῦ συμπράττοντος σὲ αὐτοκτονία ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἁπλοῦ συνεργοῦ ἀξιώνεται πλέον ἡ παρεχόμενη βοήθεια στὸν αὐτόχειρα νὰ εἶναι ὁπωσδήποτε ὑλικῆς φύσεως (physische Hilfe), χωρὶς ἑπομένως νὰ ἀρκεῖ ἡ ψυχικὴ βοήθεια (psychische Hilfe).
Γιὰ νὰ τιμωρηθεῖ, δηλαδή, ὁ ἐμπλεκόμενος στὴν αὐτοκτονία ὡς συμπράττων σὲ αὐτήν, θὰ πρέπει π.χ. νὰ δίνει στὸν ἐπίδοξο αὐτόχειρα τὸ σχοινί, τὸ ὅπλο, τὸ δηλητήριο, μὲ τὸ ὁποῖο θὰ τερματίσει τὴν ζωή του, ἐνῶ δὲν ἀρκεῖ νὰ περιορίζεται ἁπλῶς σὲ λόγια ἐνθάρρυνσης ποὺ κατατείνουν στὴν ἄρση τῶν τελευταίων δισταγμῶν γιὰ τὴν τέλεση τῆς αὐτοκτονίας [1].
Ἄν, ὅμως, ὁ ἐπίδοξος αὐτόχειρ α) πάσχει ἀπὸ μία ἀσθένεια ποὺ εἶναι ἀνίατη καὶ πρόκειται νὰ ὁδηγήσει στὸν θάνατο ἢ εἶναι βαριᾶς μορφῆς, μόνιμη καί, ἐπιπλέον, συνδέεται μὲ συμπτώματα πόνου ποὺ διαρκοῦν καί, ταυτοχρόνως, β) ἔχει διαφωτισθεῖ πλήρως ἀπὸ δύο ἰατροὺς γιὰ τὶς ἐναλλακτικὲς λύσεις καὶ τὶς συνέπειες ποὺ θὰ ἔχει ἡ λήψη τοῦ ἐγκεκριμένου θανάσιμου σκευάσματος, χορηγούμενου ἀπὸ συγκεκριμένα φαρμακεῖα (πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται ἔγγραφη πιστοποίηση καὶ σύνταξη ἐγγράφου ἐκ μέρους τοῦ ἐπίδοξου αὐτόχειρος, στὸ ὁποῖο θὰ ἀποτυπώνεται ρητῶς ἡ ἐπιθυμία του νὰ αὐτοκτονήσει μετὰ τὴν πλήρη ἰατρικὴ του διαφώτιση), τότε, σύμφωνα μὲ τὴν ρητὴ πρόβλεψη τῆς αὐστριακῆς διατάξεως, ἡ παροχὴ ὑλικῆς συνδρομῆς γιὰ τὴν ὑλοποίηση τῆς αὐτοκτόνου ἀποφάσεως ἐξαιρεῖται ἀπὸ τὴν προστατευτικὴ ἐμβέλεια τοῦ συγκεκριμένου ἐγκλήματος [2].
Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ νέα αὐτὴ ρύθμιση ἀποβλέπει στὴν προνομιακὴ μεταχείριση τῆς ἰατρικῆς ὑποβοήθησης τῆς αὐτοκτονίας, ἡ ὁποία, ὅταν πληροῦνται οἱ ἐκ τοῦ νόμου τασσόμενες προϋποθέσεις, ἀναγνωρίζεται ὡς κοινωνικῶς πρόσφορη πράξη!
Ἡ συγκεκριμένη ἐξαίρεση δὲν ἐφαρμόζεται, ὅταν ἡ ὑλικὴ συνδρομὴ παρέχεται σὲ ἀνήλικο ἢ ὅταν ὁ συμμέτοχος ἐμφορεῖται ἀπὸ ἐπιλήψιμα κίνητρα (μῖσος, ἐκδίκηση, κερδοσκοπία κ.λπ.). Ὡστόσο, σύμφωνα μὲ τὴν Αἰτιολογικὴ Ἔκθεση τοῦ Αὐστριακοῦ νομοθέτη ποὺ ἐπέφερε τὶς σχετικὲς τροποποιήσεις στὴν ὑπὸ συζήτησιν διάταξη, ἡ ἰδιότητα τοῦ κληρονόμου τοῦ αὐτόχειρος, πού, πάντως, διακατέχεται ἀπὸ αἰσθήματα συμπόνιας, ἀγάπης ἢ/καὶ φιλίας, δὲν ἀρκεῖ, γιὰ νὰ καταστήσει ἀξιόποινη τὴν παροχὴ ὑλικῆς συνδρομῆς πρὸς αὐτόν.
ΑΠΟ ΤΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑΣ ΕΙΣ ΤΑΣ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ
Σὲ τοῦτο τὸ σημεῖο ἀξίζει νὰ ταξιδέψουμε στὸ 1984 καὶ νὰ θυμηθοῦμε μία προεκλογικὴ ἀφίσσα τῆς «Νέας Δημοκρατίας» γιὰ τὶς εὐρωεκλογὲς ποὺ διεξήχθησαν τὸ ἴδιο ἔτος: [3] Τὸ πιστόλι τῆς βενζίνης ἀπεικονιζόταν συμβολικὰ ὡς ὅπλο, μὲ τὸ ὁποῖο ὁ δύσμοιρος καταναλωτὴς σημάδευε τὸν κρόταφό του, γιὰ νὰ τερματίσει τὸν βίο του. Τὸ ποσοστὸ τῆς αὔξησης στὴν τιμὴ τῆς βενζίνης ποὺ ἐπέφερε τὸ ΠΑΣΟΚ μέσα σὲ 2 1/2 χρόνια ὑπολογιζόταν τότε στὸ + 55% χωρὶς νὰ ἦταν κλειστὰ τὰ στενὰ τοῦ Ὀρμοὺζ λόγῳ πολέμου κατὰ τοῦ Ἰράν ἀπὸ ΗΠΑ καὶ Ἰσραήλ!
Ἡ τραγικὴ εἰρωνεία εἶναι ὅτι, 42 χρόνια μετὰ ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἀφίσσα, οἱ μνημονιόπληκτοι πολίτες ἄρχισαν νὰ αὐτοκτονοῦν μὲ πραγματικὸ πιστόλι, μὴ ἀντέχοντας τὸ τέρας τῆς ἀνέχειας. Τὸ πρωινό τῆς 4ης Ἀπριλίου 2012, λίγο μετὰ τὶς 09.00, ὁ Δημήτρης Χριστούλας ἔθεσε τέλος στὴ ζωή του μὲ περίστροφο, στὸ κέντρο τῆς πλατείας Συντάγματος ἀπέναντι ἀπὸ τὸ κοινοβούλιο.
Τὰ τελευταῖα του λόγια, πρὶν βάλει τὸ πιστόλι στὸν κρόταφο, ἦταν «δὲν αὐτοκτονῶ, μὲ σκοτώνουν». Στὸ ἰδιόχειρο σημείωμα ποὺ ἄφησε ἐξηγοῦσε τοὺς λόγους τῆς ἀπόφασής του: Ἀδυνατοῦσε νὰ συνεχίσει νὰ ὑπομένει τὴν ἐντεινόμενη ἐξαθλίωση τῆς ζωῆς τοῦ ἰδίου καὶ τῶν συνανθρώπων του συνεπείᾳ τῶν σκληρῶν νεοφιλελεύθερων πολιτικῶν τῶν μνημονίων.
Δυστυχῶς, ἐν ἔτει 2026, αὐτόχειρες ἔφθασαν νὰ εἶναι ἀκόμη καὶ 17χρονες κοπέλλες [4], οἱ ὁποῖες φαίνεται πὼς εἶχαν δηλητηριασθεῖ ἀπὸ τὸ «ἐμβόλιο» τῆς καπιταλιστικῆς σκέψης. Ἡ μία ἀπὸ τὶς δύο κοπέλλες ποὺ βούτηξαν στὸ κενὸ πιασμένες χέρι-χέρι [5] ἀπὸ ταράτσα ἑξαώροφης πολυκατοικίας τῆς Ἡλιουπόλεως κατέγραφε στὸ σημείωμά της τὸν φόβο ὅτι θὰ καταλήξει μὲ μία δουλειὰ ποὺ δὲν θὰ τῆς δίνει λεφτά. Ἄν, ὅμως, στὰ αὐτιὰ τῶν κοριτσιῶν, ποὺ κατὰ τὴν στιγμὴ τῆς πτώσης τους εἶχαν καλυφθεῖ μὲ ἀκουστικά, ἠχοῦσε τὸ μάθημα ποὺ ἔδωσε ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἐνώπιον τοῦ διαβόλου ἀποκρούοντας τὸν πρῶτο πειρασμὸ τῆς ἐρήμου διὰ τῆς φράσεως «οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ρήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ» [6], εἶναι βέβαιον ὅτι σήμερα τὰ δύο ἀδικοχαμένα κορίτσια θὰ ἦσαν ἀκόμη ἀνάμεσα μας [7].
(Συνεχίζεται…)
Σημειώσεις:
[1] Kienapfel/Schroll, Strafrecht, Besonderer Tail I, Delikte gegen Personenwerte, ὅ.π., § 78, ἀριθμ. πέρ. 14.
[2] Ἐπ’ αὐτοῦ βλ. ἀναλυτικὰ Dokalik/Mokrejs-Weinhappel, Die Einrichtung einer Sterbeverfugung und der neue Tatbestand des Par. 78 StGB, Osterreichische Juristenzeitung 2022, σελ. 161 ἔπ.
[3] Βλ. Ἡ Ἑλλάδα στὴ δεκαετία τοῦ ΄80, Τόμ. Α΄, ἐπιμ.: Βαμβακὰς/Παναγιωτόπουλος, ἔκδ. Τὸ Βῆμα, 2025, σ. 175. Ἐπίσης Βαθιώτη, Ἡ ἀκρίβεια ὡς πιστόλι τῆς ἐλὶτ κατὰ τοῦ πολίτη, ἐφημ. «Κυριακάτικη Δημοκρατία», 7.6.2026, σ. 57.
[4] Πάντως, αὐτοκτονίες ἐφήβων ἢ φοιτητῶν δὲν ἦταν σπάνιο φαινόμενο οὔτε στὸν 20ό αἰώνα. Βλ. π.χ. τὴν βουτιὰ θανάτου 15χρονης μαθήτριας (τῆς Σοφίας Τσοτσέκογλου) ἀπὸ τὸν 8ο ὄροφο πολυκατοικίας τῆς Ἡλιουπόλεως Θεσσαλονίκης, σύμφωνα μὲ δημοσίευμα τῆς ἐφημ. «Ἀκρόπολις» τῆς 11ης Ἰουλίου 1979 (σ. 1 καὶ 9). Βουτιὰ θανάτου 24χρονης φοιτήτριας νομικῆς (τῆς Σοφίας Ἰακωβίδου) ἀπὸ τὸν 4ο ὄροφο πολυκατοικίας ἀναφέρεται στὸ πρωτοσέλιδο τῆς ἐφημ. «Ἀκρόπολις» τῆς 19ης Αὐγούστου 1980. Βλ. ἐπίσης τὸ πρωτοσέλιδο τῆς ἐφημ. «Ἡ Καθημερινή» τῆς 3.2.1977: «Ἀπὸ ὑπερβολικὴ εὐθιξία καὶ συγκεκριμένα, ἐπειδὴ τὸν χαστούκισε ὁ πατέρας του, αὐτοκτόνησε μὲ κυνηγετικὸ ὅπλο 15χρονος μαθητὴς στὸ χωριὸ Τοματάτα Κεφαλληνίας».
[5] Σχετικὰ μὲ τὴν «δυαδικὴ αὐτοκτονία» βλ. Μπακατσούλα, Τὰ αἴτια τῆς αὐτοκτονίας. Ἐγκληματολογική, κοινωνιολογικὴ καὶ στατιστικὴ μελέτη μετὰ 76 στατιστικῶν πινάκων, 17 διαγραμμάτων καὶ 2 χαρτῶν, Ἀθῆναι 1965, σ. 232, ὁ ὁποῖος παραθέτει τὴν ἄποψη ἀφ’ ἑνός τοῦ v. Oettingen (Die Moralstatistik in ihrer Bedeutung fur eine christliche Socialethik, 1882, σ. 783), ποὺ «ἐθεώρει τὴν δυαδικὴν ἢ ὁμαδικὴν αὐτοκτονίαν ὡς ἐπιδημικὴν μορφήν, εἰς ἥν ρέπουσι πλειότερον τῶν ἀνδρῶν αἱ γυναῖκες, οὐ μόνον κατὰ τὸ στάδιον τοῦ ἐρωτικοῦ αὐτῶν βίου, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν συζυγικὴν περίοδον», ἀφ’ ἑτέρου τοῦ Gruhle (Motiv und Ursache in der Kriminologie, Monatschrift fur Kriminalpsychologie und Strafrechtsreform, 1936, σελ. 76), ποὺ δεχόταν ὅτι «ἡ δυαδικὴ αὐτοκτονία εἶναι συχνὴ καὶ εἰς τὴν νεανικὴν ἡλικίαν», ἐνῶ «σπανία εἶναι μόνον ἡ ἐκ πρωτοβουλίας ἀμφοτέρων λαμβανομένη ἀπόφασις». Ἀπὸ τὴν «δυαδικὴ αὐτοκτονία» πρέπει νὰ διακρίνεται ἡ «διευρυμένη αὐτοκτονία» (erweiterter Suizid), ὅπου ὁ δράστης, ἐλαυνόμενος κατὰ κανόνα ἀπὸ ἀλτρουιστικὰ κίνητρα, ἀποφασίζει νὰ σκοτώσει κάποιο ἀγαπημένο οἰκεῖο του πρόσωπο καὶ μετὰ ἐπιχειρεῖ ὁ ἴδιος νὰ αὐτοκτονήσει (γιὰ τὴν προβληματικὴ αὐτὴ βλ. Βαθιώτη, Σκέψεις γιὰ τὸν γενικὸ δόλο καὶ τὸν βρασμὸ ψυχικῆς ὁρμῆς σὲ μία περίπτωση οἱονεί διευρυμένης ἀπόπειρας αὐτοκτονίας, Ποινικὰ Χρονικὰ 2002, σελ. 565 ἑπ.). Δυστυχῶς, τὰ τελευταῖα χρόνια ἔχουν πυκνώσει οἱ περιπτώσεις «διευρυμένης αὐτοκτονίας», ποὺ τελοῦνται ἀπὸ δράστες, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμενοι σὲ κατάσταση ἀμόκ, σκοτώνουν συμμαθητὲς ἢ/καὶ καθηγητές τους, ἀκολούθως δὲ αὐτοκτονοῦν.
[6] Κατὰ Ματθ. 4, 4.
[7] Σύμφωνα μὲ στοιχεῖα τοῦ Χαμόγελου τοῦ Παιδιοῦ, ἡ αὐτοκτονία εἶναι ἡ 3η αἰτία θανάτου στὶς ἡλικίες 15-29 ἐτῶν, ἐνῶ ἡ αὔξηση φτάνει τὸ 31,6% γιὰ ἀπόπειρες αὐτοκτονίες καὶ αὐτοτραυματισμοῦ τὴν τελευταία πενταετία. Μόνο τὸ 2025 ἡ ὀργάνωση διαχειρίστηκε 764 περιστατικά. Το Παρατηρητήριο Αὐτοκτονιῶν τῆς «ΚΛΙΜΑΚΑ» καταγράφει τὸ ἀνησυχητικὸ γεγονὸς ὅτι, ἤδη μέσα στοὺς πρώτους μῆνες τοῦ 2026, ὑπάρχει αὔξηση αὐτοκτονιῶν στὶς ἡλικίες 15-19 ἐτῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ βλ. Χάρη Ἰωάννου efsyn.gr
Κωνσταντῖνος Βαθιώτης
Καθηγητής Νομικῆς