Ὀδοιπορεία σώματος καὶ ψυχῆς εἰς τὴν κορυφήν του
Τοῦ κ. Δημητρίου Θ. Κύρου, Φιλολόγου – Θεολόγου
1ον
Ὁ ἐπισκέπτης-προσκυνητὴς τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἔχει τὴ δυνατότητα νὰ ἐπισκεφθεῖ τὰ μαγευτικὰ Μοναστήρια, τὶς ὄμορφες Σκῆτες, τὰ ὡραῖα Κελλιά, τὴν ἔρημο μὲ τὰ φοβερὰ Καρούλια καὶ τὰ δυσπρόσιτα Κατουνάκια, τὶς Καλύβες, τὰ Καθίσματα καὶ τὰ Ἡσυχαστήρια. Γιὰ νὰ ἔχει περισσότερη ὠφέλεια (φυσιολατρικὴ καὶ πνευματικὴ) θὰ πρέπει νὰ προτιμήσει τὴν πεζοπορία, μὲ ἕνα ραβδὶ στὸ χέρι, μέσα στὰ καταπράσινα δάση μὲ τὰ ἀγριογούρουνα, τὰ τσακάλια καὶ τὶς ἀλεποῦδες, ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ καλλικέλαδα ἀηδόνια καὶ τὰ καρδερίνια καὶ τὰ ἄφθονα κοτσύφια. Ἂν δὲν ἀντέχει στὴν πεζοπορία, ἂς προτιμήσει τὴν μουλαροπορία καὶ σὲ ἔσχατη περίπτωση ἂς χρησιμοποιήσει τὸ αὐτοκίνητο. (Προηγεῖται βέβαια ἡ ἀναγκαστικὴ πορεία μὲ τὸ πλοῖο ἀπὸ τὴν Οὐρανούπολη γιὰ τὰ Μοναστήρια τῆς νότιας πλευρᾶς μέχρι τὸ λιμάνι τῆς Δάφνης ἢ ἀπὸ τὴν Ἱερισσὸ γιὰ τὰ Μοναστήρια τῆς βόρειας πλευρᾶς).
Ὁ ἐπισκέπτης-προσκυνητὴς τοῦ Ἁγίου Ὄρους στὸ διάβα του θὰ βρεθεῖ μπροστὰ σὲ ἐκπληκτικὸ θέαμα, ποὺ τὸ συνθέτουν τὸ πλῆθος τῶν χριστιανικῶν κειμηλίων, τὰ λαμπρὰ ἀφιερώματα τῶν αὐτοκρατόρων τῆς Ρωμιοσύνης, τὸ ὕφος καὶ ὁ κατανυκτικὸς χαρακτήρας τῶν ἱερῶν Ἀκολουθιῶν καὶ ἡ αὐταπάρνηση τῶν μοναχῶν. Πιὸ συγκεκριμένα, θὰ δεῖ θησαυροὺς ἀμύθητους: εἰκόνες, ἄμφια, ἅγια ποτήρια, ἀρχιερατικὲς ράβδους, ἔργα μικροτεχνίας καὶ ψηφιδωτά, χρυσόβουλα αὐτοκρατόρων, λείψανα ἁγίων καὶ χιλιάδες χειρόγραφους Κώδικες καὶ λυτὰ Ἔγγραφα. Θὰ γνωρίσει γεροντάδες μοναχοὺς μὲ σοφὸ βλέμμα, ποὺ στέκουν γιὰ τὸ Ἅγιον Ὄρος μορφὲς καὶ σύμβολα τῆς παράδοσης τοῦ Ἀνατολικοῦ Χριστιανισμοῦ. Θὰ γνωρίσει τὴν ἀρετή, τὴν ἀγάπη, τὴν καλωσύνη, τὴν εὐγένεια, τὴν ταπεινοφροσύνη, τὴν ἐξυπηρέτηση, τὴ φιλοξενία, τὴν πραότητα, τὴ γαλήνη, τὴν πίστη, τὴν ἐγκράτεια, τὴ χαρά, τὴν εἰρήνη, τὴ χρηστότητα καὶ τὴ μακροθυμία, δηλαδὴ ὅλους τοὺς καρποὺς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Θὰ χαρεῖ τὰ κυκλάμινα στοὺς ὄχθους τῶν μονοπατιῶν. Θὰ ζήσει τὸν ἤρεμο κυματισμὸ τῆς θάλασσας, ἀλλὰ καὶ τὶς ἐπικίνδυνες ταραχές της. Ἀνάλογα μὲ τὴν ἐποχὴ τῆς ἐπίσκεψης θὰ ζήσει τὸ Ἅγιον Ὄρος μὲ τοὺς πολλοὺς προσκυνητὲς (τὸ καλοκαίρι) καὶ ἔρημο, μοναχικό, μόνο του (τὸν χειμώνα), ὅταν οἱ κληματαριὲς δὲν ἔχουν σταφύλια, ὅταν ὁ βασιλικὸς στὰ παράθυρα τῶν κελλιῶν εἶναι στεγνωμένος καὶ ξερός, ὅταν ἡ θάλασσα ψέλνει τὸν δικό της ἄγριο ψαλμὸ στὸ ἀκρογιάλι. Θὰ ζήσει τὸ Ἅγιον Ὄρος μὲ τοὺς χοροὺς τῶν ἁγίων ἁγιογραφημένων στοὺς ναούς, μὲ τοὺς λόγους τῶν Ἀββάδων εἰλητάρια γραμμένα στὶς τοιχογραφίες, μὲ τὶς θαυματουργὲς εἰκόνες τῆς Παναγίας τοῦ «Ἄξιόν Ἐστι», τῆς «Πορταΐτισσας», τῆς «Γοργοεπηκόου», τῆς «Φοβερᾶς Προστασίας», τῆς «Γλυκοφιλούσας», τῆς «Βηματάρισσας», τῆς «Ἐλαιοβρύτισσας», τῆς «Πυροβοληθείσας», τῆς «Ἀντιφωνήτριας», τῆς «Ὁδηγήτριας», τῆς «Οἰκονόμισσας», τῆς «Γερόντισσας», τῆς «Ἐπακούουσας», τῆς «Παραμυθίας», τοῦ «Ἀκαθίστου Ὕμνου», τῆς «Κουκουζέλισσας», τῆς «Ἐσφαγμένης», τῆς «Γαλακτοτροφούσας», τῆς «Παπαδικῆς», τῆς «Κτιτόρισσας», τῆς «Τριχερούσας»…, καὶ μὲ τὴν εὐλογία τοῦ Παντοκράτορα ἀπὸ τοὺς τρούλλους τῶν μεγαλόπρεπων Καθολικῶν.
Ὅμως, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς παραπάνω ἀναφερόμενους προσκυνηματικοὺς τόπους τοῦ Ἁγίου Ὄρους ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος προσκυνηματικός, ἀλλὰ καὶ φυσιολατρικὸς τόπος, ποὺ ἡ ἐπίσκεψή του δὲν προσφέρεται γιὰ πολλοὺς ἀλλὰ γιὰ λίγους! Ἡ ἐπίσκεψή του εἶναι δύσκολη καὶ προϋποθέτει καλὴ σωματικὴ ὑγεία καὶ ἰδιαίτερα γερὰ πόδια καὶ ἀντοχή. Πρόκειται γιὰ τὴν πυραμιδοειδῆ κορυφὴ τοῦ δεσπόζοντος τῆς χερσονήσου ὑψηλότατου καὶ κρυσταλλωμένου Ἄθωνα (ποὺ ἔχει ὑψόμετρο 2033 μέτρα). Ἐκεῖ ὑπάρχει τὸ ἐξωκκλήσι τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος, ὅπου κάθε χρόνο στὶς 5/6 Αὐγούστου (μὲ τὸ Παλαιὸ Ἡμερολόγιο) καὶ 18/19 Αὐγούστου (μὲ τὸ Νέο Ἡμερολόγιο) γιορτάζεται πανηγυρικὰ μὲ ὁλονύχτια Ἀγρυπνία ἡ γιορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως μὲ τὴ συμμετοχὴ πολλῶν μοναχῶν καὶ λαϊκῶν. Τὴ μέρα ἐκείνη ἀνεβαίνουν στὸν Ἄθωνα ἐκεῖνοι ποὺ θέλουν νὰ συνδυάσουν τὸ τερπνὸ μὲ τὸ ὠφέλιμο καὶ νὰ ἐκπληρώσουν δύο σκοπούς, τὸν φυσιολατρικὸ καὶ τὸν πνευματικό. (Οἱ ἁπλοὶ φυσιολάτρες καὶ οἱ ἀδιάφοροι πνευματικά, ἀλλὰ καὶ οἱ ὀρειβάτες μποροῦν νὰ ἀνέβουν στὸν Ἄθωνα ὁποιαδήποτε μέρα καὶ ἐποχή).
Γιὰ τὴν ἀνάβαση στὴν κορυφὴ τοῦ Ἄθωνα ὑπάρχουν ἕξι μονοπάτια, ποὺ ξεκινοῦν ἀπὸ τὴν παραλία [ἀπὸ Ἱ. Μ. Μ. Λαύρας, Σκήτη Καυσοκαλυβίων, ὅρμο «Κλέφτικο» (τὸ εὐκολότερο), Καρούλια, Σκήτη Ἅγ. Ἄννας καὶ Νέα Σκήτη].
Στὴ συνέχεια περιγράφεται μὲ λίγα λόγια ἡ πεντάωρη (τουλάχιστο) ἀνάβαση στὴν κορυφὴ ἀπὸ τὸ μονοπάτι τῆς Σκήτης τῆς Ἅγ. Ἄννας μὲ σκοπὸ τὴν παρακολούθηση τῆς πανήγυρης τῆς Μεταμορφώσεως στὸ ἐκεῖ φερώνυμο ἐξωκκλήσι.
Στὶς 17 Αὐγούστου οἱ προσκυνητὲς διανυκτερεύουν στὴ Σκήτη τῆς Ἅγ. Ἄννας καὶ τὸ πρωὶ τῆς ἄλλης ἡμέρας ἀρχίζει ἡ δύσκολη ὁδοιπορία-πεζοπορία μέσα σὲ περιοχὴ μὲ μεγάλη βλάστηση. Ἡ πορεία γίνεται μέσα στὴ σιωπὴ τοῦ δάσους, στὴν ἄγρια καὶ σκιερὴ βλάστηση, κάτω ἀπὸ τὰ πεῦκα καὶ τὰ ἔλατα, ἀνάμεσα στὶς ὀξιὲς καὶ στὶς καστανιές, στοὺς θάμνους καὶ στὰ ἁγιοκλήματα, ποὺ φυτρώνουν ἄτσαλα καὶ ἀσύδοτα καὶ φράζουν τὸν δρόμο, πατώντας στὸ ὑγρὸ καὶ ἀφράτο καστανόχωμα, τὸ σκεπασμένο μὲ λογῆς-λογῆς πεσμένα σάπια φύλλα καὶ μὲ βελόνες τῶν κωνοφόρων δέντρων, καὶ ἀνασαίνοντας τὰ διάφορα μύρα, τὰ κυκλάμινα, τὴν ἀγριορίγανη καὶ τὴ ρητίνη, ποὺ ἡ εὐωδιά τους μεθάει καὶ θυμίζει μοσχοθυμίαμα ἀναμμένο σὲ κεραμιδένιο θυμιατό. Ἡ φύση πραγματικὰ κολυμπάει στὸ πράσινο καὶ στὴν εὐωδιὰ τῶν λουλουδιῶν. Φέρνει τὸν ἄνθρωπο σὲ ξένους κόσμους. Τὸ καθετὶ προσεύχεται μὲ τὸν δικό του τρόπο: Τὰ δένδρα μὲ τὸ θρόϊσμα τῶν φύλλων, τὰ πουλιὰ μὲ τὰ κελαϊδήματά τους, ἡ γῆ μὲ τὴν καταπράσινη χλόη, τὰ γάργαρα καὶ δροσερὰ νερὰ στὶς ρεματιὲς μὲ τὸν θόρυβό τους, τὰ λουλούδια μὲ τὴν εὐωδιά τους. Ἐδῶ τὸ πᾶν προσεύχεται καὶ στέλνει δοξολογία στὸν Δημιουργό, ποὺ «εἶπε καὶ ἐγενήθησαν», ποὺ «ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν». Ὁ ἄνθρωπος στὴν πορεία αὐτὴ νιώθει ἕνα μὲ τὴ φύση. Νιώθει κοντὰ στὸν Θεὸ καὶ θέλει νὰ Τοῦ μιλήσει, νὰ Τὸν δοξολογήσει μὲ τὰ λόγια τοῦ προφητάνακτα Δαυὶδ «Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα Σου, Κύριε, πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας», νὰ Τὸν εὐχαριστήσει καὶ νὰ Τὸν παρακαλέσει νὰ μείνει ἔτσι ἀμόλυντος, εὐτυχισμένος καὶ ὀλιγαρκής, σὰν τὰ πουλιὰ τοῦ οὐρανοῦ, μέσα στὸ ἱερὸ σύνολο τῆς Δημιουργίας Του, ἐλεύθερος καὶ ἀεικίνητος σὰν τὰ ἐλάφια καὶ τὰ ἀγριογούρουνα, δυνατός, γερὸς καὶ στητὸς σὰν τὰ ἔλατα καὶ τὰ κυπαρίσσια, ποὺ δὲν τὰ σκιάζουν οὔτε τ’ ἀστραπόβροντα οὔτε τ’ ἀνεμοβρόχια.
Λίγο πιὸ πάνω ἀπὸ τὴ Σκήτη, σ’ ἕνα πατάρι τοῦ γκρεμοῦ, ἀνάμεσα ἀπὸ τὰ πουρνάρια καὶ τὶς βαλανιδιές, ποὺ εἶναι ξέφωτο, φαίνεται ἀπὸ κάτω ὅλο τὸ μεγαλεῖο τοῦ ὕψους. Φάτσα ὁ Σιγγιτικὸς κόλπος καὶ στὸ βάθος οἱ ἀκτὲς τῆς Σιθωνίας, ποὺ μοιάζει μὲ νησὶ ἀπὸ κεῖ πάνω. Σὲ ὑψόμετρο 1000 μ. περίπου, στὴν τοποθεσία «Σταυρός», τὸ μονοπάτι αὐτὸ συναντιέται μὲ τὰ ὑπόλοιπα μονοπάτια καὶ ἀρχίζει κοινὴ πορεία μέχρι τὴν κορυφή. Σὲ δύο ὧρες περίπου ὁ προσκυνητὴς βρίσκεται στὸ ἐξωκκλήσι τῆς Παναγίας, σὲ ὑψόμετρο 1500 μ., τὸ ὁποῖο φαντάζει γαντζωμένο σὰν μία ἀετοφωλιὰ σὲ μία ἀπότομη γυμνὴ ράχη, ποὺ κάτω της ἁπλώνεται τὸ Αἰγαῖο Πέλαγος καὶ πάνω της πυργώνεται ἐπιβλητικὴ καὶ ἀτάραχη ἡ κορυφὴ τοῦ Ἄθωνα, ἴσια, κατακόρυφα στὸν οὐρανό, μὲ τὰ ἄγρια μυτερὰ βράχια της νὰ τρυποῦν τὰ σύννεφα.