Τὴν 7ην Μαΐου 2024, ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ, ἀνεπαύσατο, ἕνας ἀπὸ τοὺς κορυφαίους πρωτοψάλτες τῆς ἐποχῆς μας, ταλαντοῦχος καὶ καλλικέλαδος, ὁ ἀξιοσέβαστός μας Δημήτριος Βαζᾶς.
Ἐγεννήθη στὰ Βυτινέϊκα τοῦ Πύργου Ἠλείας τὸ 1946. Ὁ πατέρας του, ὁ παπα – Ἀχιλλέας Βαζᾶς ἀπέκτησε 5 παιδιὰ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τὸν Νικόλαο Βαζᾶ (ἀείμνηστο), ἄνθρωπο λόγιο καὶ χαρισματικό. Μυήθηκε ὁ Νίκος στὴ Βυζαντινὴ μουσική, ἀπὸ τὰ μαθήματα τοῦ Καραμάνη, γεγονὸς ποὺ ἐκπαίδευσε, στὸ ψάλλειν καὶ τὸν ἀδελφό του Δημήτριο. Ὅταν ἤμουν λαμπαδάριος (ἀριστερὸς ψάλτης) στὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο Πύργου (1992-1994), μὲ δεξιὸ τὸ μελωδικότατο πρωτοψάλτη, μὲ τὸ ἀνεπανάληπτο καὶ ἀσυναγώνιστο ταλέντο τῆς φωνῆς του, τὸν Βασίλειο Πετρόπουλο, ἐπιστήθιο φίλο καὶ συνάδελφο – ὁ Νίκος ὁ Βαζᾶς, ἐρχόταν στὸ ναὸ καὶ μᾶς ἔψαλλε μὲ τὸν ἀείμνηστο Γκιωνάκη. Τοῦ ἄρεσε πολὺ τὸ «Ἐλέησόν με ὁ Θεός», σὲ ἦχο Βαρύ.
Ὁ ἀείμνηστος Δημήτριος Βαζᾶς γεμᾶτος σφριγηλότητα, ρωμαλέος στὸ πνεῦμα καὶ ρηξικέλευθος στοὺς ἀνθρώπους χωρὶς φόβο, ὅπως τὸν γνώρισα, ἀποτύπωνε τὶς σκέψεις του – ὁραματισμοὺς καὶ προβληματισμούς του. Τὸν φθόνο, τὴν κακία, τὴν ζήλεια ἀνθρώπων, ποὺ ἀντιμετώπιζε, ὡς χαρισματικὸς τὴν περνοῦσε ἀδιάφορα μὲ τὸ «ἀνεπίφθονον» τοῦ χαρακτήρα του, παρ’ ὅλες τὶς ἰδιορρυθμίες ποὺ εἶχε.. Ἤξερε στὴ ζωή του, ὅτι ἐπιπλέουν οἱ φελλοὶ στὴ θάλασσα, ἀλλὰ συνειδητοποιοῦσε συγχρόνως, ὅτι τοὺς φελλοὺς τοὺς ξερνάει ἡ θάλασσα στὴν ἄμμο. (Τὰ σχόλια δικά σας).
Ἡ παρουσία του καὶ ὁ χαρακτήρας του μοῦ θύμιζε «ὁρμητικὸ χείμαρρο», γιατί μέσα του, εἶχε μία ξεχωριστὴ – δημιουργικὴ δύναμη, ποὺ τὴν ἔπαιρνε, ἀπὸ τὸ πανδοχεῖο τῆς πανσθενοῦς χάριτος τοῦ Θεοῦ.
Ἔψαλλα πολλὲς φορὲς μαζί του, μὲ τὴν βροντώδη καὶ σπηλαιώδη φωνή του.
Χάρισμα πάνω ἀπὸ τὸ χάρισμα, διδάχτηκα οὐκ ὀλίγα… Δωρικὸς ἐπαναλαμβάνω καὶ βροντώδης, μὲ τέχνη στὸ ψάλλειν, χωρὶς φωνασκίες – συνειδητοποιοῦσα ὅτι εἶχε, ἕνα ἰδιάζον προσωπικὸ ἠχόχρωμα, ὅταν ἀπέδιδε τὰ μέλη τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, ὡς πρύτανις αὐτῆς. Ὁ Δημήτριος Βαζᾶς ὑπῆρξε ἕνας σύγχρονος Ἰωάννης Κουκουζέλης!!.. Σὲ ἡλικία 26 ἐτῶν, διετέλεσε πρωτοψάλτης στὴν Παναγία τὴν Παντάνασσα Πατρῶν καὶ τὸ 1970 λαμπαδάριος (ἀριστερός), στὸ Μητροπολιτικὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Νικολάου Πύργου Ἠλείας, μὲ δεξιὸ τὸν ἀείμνηστο Τερζόπουλο.
Ἔψαλλε σὲ πολλὰ πανηγύρια, καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα ἀκόμα καὶ στὴν Αὐστραλία διετέλεσε πρωτοψάλτης, στὸν Ἱερὸ ναὸ τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων στὴ Μελβούρνη, μὲ πολλὲς τιμητικὲς διακρίσεις.
Ὡς μύστης τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, μαθήτευσε, παρὰ τοὺς πόδας τοῦ πρωτοψάλτη Ραφαὴλ Ἀβράζογλου, συμμαθητῆ τοῦ Στανίτσα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ὁ ὁποῖος, διέκρινε τὸ μεγάλο του ταλέντο καὶ τὶς ἀνεπανάληπτες, φωνητικές του ἱκανότητες, γεγονὸς ποὺ τὸν προώθησε καταλλήλως.
Ἐντρύφησε, στὴ μέθοδο καὶ τὴν θεωρία τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, καθὼς καὶ στὸ ὕφος καὶ τὴν τέχνη τοῦ Οἰκουμενικοῦ μας Πατριαρχείου. Ὅταν ἔψαλλε ἦταν ἕνας αὐτοκράτορας… Ἐνέπνεε τοὺς φιλόμουσους τῆς Βυζαντινῆς μας μουσικῆς μὲ τὴν ἀκάματον διακονίαν του, τὸ ἐκκλησιαστικό του ἦθος καὶ φρόνημα πρὸς τὴν ψαλτικὴ τέχνη καὶ τὸ Ἑλληνικὸ φιλότιμό του.
Εἶχε ὅπως τὸν ἔζησα μία μοναδικὴ – καλλιτεχνικὴ σκέψη καὶ σύνθεση στὴν ἔκφραση τοῦ ψάλλειν καὶ μοῦ ἔλεγε: «Ἄλλο εἶναι νὰ ψάλλω καὶ ἄλλο νὰ τραγουδῶ. Ἡ ψαλμῳδία δὲν εἶναι τραγούδι…».
Ἦταν συνεπὴς στὶς ἀρχές του, καὶ ἀσυμβίβαστος στὶς μικρότητες τοῦ καθημερινοῦ βίου.. Ἦταν θαρρετὸς στὴ ζωή του… Ὑποστήριζε τὴν ἀλήθεια, ἀνεξαρτήτως κόστους… Ἦταν ἀπόλυτα αὐστηρός, ὅσον ἀφορᾶ τὸ τυπικό τῆς Ἐκκλησίας μας καὶ τοὺς κανόνες αὐτῆς, χωρὶς παρεκκλίσεις, ἀπὸ τὸν λόγο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἁγίων καὶ Θεοφόρων Πατέρων, τῆς Ἐκκλησίας μας.
Ζοῦσε μακριὰ ἀπὸ κομπλεξισμούς… καὶ ἀρρωστημένες, θρησκευτικὲς καταστάσεις ὑποκρισίας – μὲ τὸ σύνδρομο τοῦ ἀγγελισμοῦ… Ἡ Βυζαντινή μας Μουσική, ἡ ὁποία στηρίζει τὰ Δημοτικὰ τραγούδια καὶ ἄλλα τραγούδια, εἶναι ἡ ζάχαρη, γιὰ νὰ ἀνακατέψεις, τὸ πικρὸ φάρμακο, γιὰ νὰ τὸ πιεῖς. 15 τρόποι σήμερα τοῦ «ρεμπέτικου» τραγουδιοῦ εἶναι βασισμένοι πάνω στὴ Βυζαντινὴ μουσική. Ὁ Τσιτσάνης στηρίχθηκε, γιὰ νὰ γράψει τὸ τραγούδι «Νύχτωσε χωρὶς φεγγάρι…» στὸ Ἄξιόν Ἐστιν, τοῦ πλάγιου Β’ ἤχου τοῦ ἀνώνυμου.
Ἔπρεπε ἡ Βυζαντινὴ μουσικὴ νὰ μπεῖ στὰ σχολεῖα. Οἱ μεγάλοι μουσικοὶ συνθέτες καὶ ὁ δικός μας Μίκης Θεοδωράκης, γνωρίζουν καὶ γνώριζαν ἀκόμα μία γλῶσσα, τὴν Βυζαντινὴ μουσική.
Τὰ τελευταῖα 7 χρόνια τῆς ζωῆς του, ὁ μακάριος καὶ μακαριστός μας Δημήτριος, τὰ ἔζησε ἐδῶ στὸν Πύργο, κοντὰ στὴν πολυαγαπημένη του ἀδελφὴ Ἀργυρώ, γυναίκα τοῦ πνεύματος καὶ τῆς προσφορᾶς…
Στὸν μύστη τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, μὲ τὸ γνήσιο Πατριαρχικὸ – ψαλτικὸ ὕφος, τὸ πηγαῖο θάρρος καὶ τὸ ἀπαράμιλλο φρόνημα, τὴν ἀστείρευτη καλωσύνη του, τὸν Δημήτριο Βαζᾶ.
Αἰωνία αὐτοῦ ἡ μνήμη.
Νικόλαος Ζαχαριάδης,
Καθηγητὴς
Θεολόγος – Συγγραφεύς