Τῆς κας Ντράγκανα Τρίφκοβιτς,
Γενικῆς Διευθυντρίας τοῦ Κέντρου Γεωστρατηγικῶν Μελετῶν
καὶ προέδρου τοῦ Εὐρασιατικοῦ Φόρουμ Μέσων Ἐνημερώσεως (Σερβίας)
- Εἰσαγωγή: Ὁ Χριστιανισμὸς εἰς τὸν κόσμον τῶν διωγμῶν καὶ τῶν δοκιμασιῶν
Ἡ μοῖρα τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ἀπαρχή του, ἀποτελεῖ πορεία μέσα ἀπὸ δοκιμασίες. Ἀπὸ τὶς ρωμαϊκὲς ἀρένες, ὅπου ἡ πίστη μαρτυρήθηκε μὲ τὸ μαρτύριο, μέχρι τὸν σύγχρονο κόσμο, ὅπου ὁ διωγμὸς ἔχει προσλάβει πιὸ λεπτὲς μορφὲς – μέσῳ τῆς μιντιακῆς δαιμονοποίησης, τῆς πολιτιστικῆς περιθωριοποίησης καὶ τῆς πολιτικῆς ἐργαλειοποίησης. Στὴ βάση αὐτῶν τῶν διωγμῶν βρίσκεται τὸ ἴδιο ἀρχέτυπο: ἡ ἀντίσταση ἑνὸς κόσμου στραμμένου πρὸς τὴν ὕλη καὶ τὴν ἐξουσία ἐναντίον τοῦ Πνεύματος ποὺ μαρτυρεῖ τὴν Ἀλήθεια.
Ὁ Χριστιανισμός, ἀπὸ τὴν ἀρχή, τέθηκε ὡς ἀντίθεση πρὸς τὴν ἐπίγεια ἀντίληψη τῆς κυριαρχίας. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δὲν ἦλθε, γιὰ νὰ ἐγκαθιδρύσει τὴν βασιλεία αὐτοῦ τοῦ κόσμου, ἀλλὰ γιὰ νὰ μεταμορφώσει ἐκ θεμελίων τὸν ἄνθρωπο – ἀπὸ τὴ θνητότητα καὶ τὴ φθορὰ στὴν αἰώνια ὕπαρξη. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία, χάρη στὴν ὁποία ἡ Ἐκκλησία ἔγινε ὄχι μόνο πνευματικὴ κοινότητα, ἀλλὰ καὶ μέσο διαφύλαξης τοῦ νοήματος, τοῦ μέτρου καὶ τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας μέσα στὴν ἱστορία.
2. Τὸ σχίσμα καὶ ἡ ἀποστασία τῆς Δύσεως: σύμβολον πνευματικῆς ἀνατροπῆς
Ἡ ρήξη μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσης τὸν 11ο αἰώνα ὑπῆρξε πολὺ περισσότερο ἀπὸ δογματικὴ διαφωνία. Σήμανε τὴν ἀρχὴ ἑνὸς πολιτιστικοῦ καὶ πνευματικοῦ διαχωρισμοῦ ποὺ διαμόρφωσε τὸν σύγχρονο πολιτισμό. Ἐνῶ ἡ χριστιανικὴ Ἀνατολὴ παρέμεινε θεμελιωμένη στὴν παραδοσιακὴ ἐμπειρία τῆς συνοδικότητας, ὅπου ἡ Ἐκκλησία νοεῖται ὡς εὐχαριστιακὴ κοινότητα ζωῆς ἐν Χριστῷ, ἡ Δύση μεταβαλλόταν σὲ σύστημα – σὲ θεσμὸ ποὺ ἐπιδιώκει νομικὴ καὶ πολιτικὴ ἐξουσία.
Ἡ ἐπικράτηση τοῦ ρωμαϊκοῦ παπισμοῦ, ἡ ἰδέα τῆς συγκεντρωτικῆς ἐξουσίας στὴν πίστη καὶ ἡ τάση τοῦ ἀνθρώπου νὰ κυριαρχήσει ἐπὶ τῆς ἀλήθειας, ἀντὶ νὰ τὴ διακονεῖ, σηματοδότησαν μία βαθιὰ πολιτισμικὴ στροφή: ἀντὶ τῆς πνευματικῆς ἑνότητας ἐγκαθιδρύεται μία ἄκαμπτη ὀργανωτικὴ ἱεραρχία, καὶ ἀντὶ τῆς εὐχαριστιακῆς ζωῆς ἐμφανίζεται ἕνας θεσμικὸς μηχανισμός. Σὲ αὐτὴ τὴ διαδικασία συντελεῖται ἡ γεωπολιτικοποίηση τῆς θεολογίας – μία ἀνατροπὴ κατὰ τὴν ὁποία ὁ Θεὸς ὑποτάσσεται στὰ συμφέροντα τῆς τάξης πραγμάτων, μετατρέπεται σὲ μέσο συντήρησής της, ἀντὶ νὰ παραμένει ἡ πηγὴ καὶ τὸ θεμέλιό της.
3. Ἡ γεωστρατηγικὴ συνέχεια τῆς ὑποταγῆς τῆς Ὀρθοδοξίας
Ἀπὸ τὶς σταυροφορίες μέχρι τὸν σημερινὸ οἰκουμενισμό, τὰ πολιτικὰ κέντρα ἰσχύος τῆς Δύσης δείχνουν μία διαρκῆ τάση νὰ ἐντάξουν τὴν Ὀρθοδοξία στὸ δικό τους πολιτισμικὸ πρότυπο. Ἂν τὸν 13ο αἰώνα ἡ Κωνσταντινούπολη ἔπεσε κάτω ἀπὸ τὸ ξίφος ἱπποτῶν ποὺ κήρυτταν τὸν σταυρὸ ὡς λάβαρο λεηλασίας, σήμερα ἡ ἐπίθεση εἶναι πιὸ λεπτὴ – μέσῳ τῆς διπλωματίας, τῶν μέσων ἐνημέρωσης καὶ ἡμιπρωτοκολλικῶν δομῶν ποὺ δροῦν μέσα στὴν ἴδια τὴν Ἐκκλησία.
Ἡ Οὐάσιγκτον καὶ τὸ Λονδίνο, τὰ σύγχρονα κέντρα τῆς παγκόσμιας ἐξουσίας, μοιράζονται στὸ θρησκευτικὸ ἐπίπεδο τὴν ἴδια στρατηγική: τὴ διάσπαση τῆς κανονικῆς ἑνότητας τῆς Ὀρθοδοξίας ὡς προϋπόθεση γιὰ τὸν ἔλεγχο τοῦ ἀνατολικοῦ πνευματικοῦ χώρου. Ὅπως δείχνουν πολυάριθμες ἀναλύσεις τῆς ἱστοσελίδας Geostrategy.rs, τὸ Φανάρι ἐδῶ καὶ δεκαετίες ἀποτελεῖ ὄργανο αὐτῶν τῶν ἐπιρροῶν – μέσῳ προγραμμάτων διπλωματικὰ καὶ πληροφοριακὰ προσανατολισμένων, ἀρχίζοντας ἀπὸ τὸν ρόλο τῆς CIA στὴν ἐκλογὴ τοῦ Πατριάρχη Ἀθηναγόρα, μέχρι τὰ πρόσφατα γεγονότα στὴν Οὐκρανία.
Ἡ δημιουργία τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας δὲν ἦταν πνευματικὴ πράξη, ἀλλὰ γεωπολιτικὸ ἐργαλεῖο – μία προσπάθεια νὰ μετατραπεῖ ἡ Ἐκκλησία σὲ ἄξονα τῆς ταυτότητας ἑνὸς ἀντιορθόδοξου κράτους, μὲ ρητὴ ὑποστήριξη τῆς ἀμερικανικῆς διπλωματίας. Τὸ ἴδιο ἰσχύει γιὰ τὶς ὑπονομευτικὲς δραστηριότητες στὰ Βαλκάνια, στὴ Βαλτικὴ καὶ σὲ ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης. Αὐτὸ ἀντικατοπτρίζεται σὲ διάφορες πιέσεις καὶ θεσμικὲς συγκρούσεις ποὺ ἀφοροῦν τὴ Σερβικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὸ Μαυροβούνιο, στὸ Κόσοβο καὶ Μετόχια, καθὼς καὶ στὶς σχέσεις τῶν κρατῶν τῆς Βαλτικῆς μὲ τὶς ὀρθόδοξες κοινότητες στὴν Ἐσθονία, στὴ Λετονία καὶ στὴ Λιθουανία. Σὲ αὐτὲς τὶς διεργασίες ἐμφανίζονται ἐντάσεις γύρω ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ περιουσία, τὸ καθεστὼς τῶν θρησκευτικῶν ὀργανισμῶν καὶ τὴ θέση τοῦ κλήρου, γεγονὸς ποὺ ὁδηγεῖ σὲ ἐπεισόδια, ἐπιθέσεις σὲ ναοὺς καὶ σὲ κληρικούς. Ὁ κύριος στόχος τέτοιων δραστηριοτήτων εἶναι ἡ ἀναδιαμόρφωση τῆς Ἐκκλησίας.
4. Ὁ ρόλος τοῦ Βατικανοῦ καὶ τοῦ οἰκουμενισμοῦ ὡς ἐργαλείου ἐπιρροῆς
Τὸ Βατικανό, τὸ ὁποῖο μετὰ τὸ σχίσμα οἰκοδόμησε τὴ δική του διδασκαλία περὶ ἀπολυταρχικοῦ πρωτείου, ἐπιδιώκει ἀδιάκοπα τὴν ἐπιστροφὴ ὑπὸ τὸν πνευματικὸ μανδύα τοῦ «διαλόγου». Ὡστόσο ὁ σύγχρονος οἰκουμενισμὸς δὲν εἶναι θεολογική, ἀλλὰ γεωπολιτικὴ διδασκαλία – στρατηγικὴ σταδιακῆς σχετικοποίησης τῆς ἀλήθειας μὲ σκοπὸ τὴν ἐνσωμάτωση τῆς Ὀρθοδοξίας στὴ δομὴ μίας «ἑνιαίας παγκόσμιας θρησκείας» λειτουργικῆς γιὰ τὸ παγκόσμιο σύστημα. Μία τέτοια «ἕνωση» δὲν εἶναι συνοδικότητα, ἀλλὰ προσομοίωμα συνοδικότητας – χωρὶς Πνεῦμα, χωρὶς σταυρό, χωρὶς μετάνοια.
5. Ὁ σιωνισμὸς καὶ οἱ παγκόσμιοι μηχανισμοὶ διαλύσεως τῆς πνευματικότητος
Ἡ ἐπιρροὴ τοῦ σιωνισμοῦ στὶς παγκόσμιες διεργασίες δὲν πρέπει νὰ ἑρμηνεύεται μὲ ἐθνοτικὴ ἔννοια, ἀλλὰ ὡς συμβολικὸ παράδειγμα – ὡς τάση πρὸς τὴν ἀπόλυτη κυριαρχία τοῦ ἀνθρώπου πάνω στὸ νόημα, πάνω στὴν ἱστορία καὶ πάνω στὸν Θεό. Τὸ σύγχρονο παγκόσμιο σύστημα, στενὰ συνδεδεμένο μὲ χρηματοπιστωτικὰ καὶ μιντιακὰ κέντρα ὑπὸ τὸν ἔλεγχό του, ἐπιδιώκει νὰ ὁμογενοποιήσει καθετὶ ποὺ ἀποτελεῖ ταυτότητα, καθετὶ ποὺ εἶναι διαφορετικό, καθετὶ ποὺ εἶναι ἱερό. Ὁ πυρήνας αὐτοῦ τοῦ ἐγχειρήματος εἶναι ἡ διάλυση τῆς πίστης ὡς πηγῆς ἐλευθερίας.
Ἀπὸ αὐτὴ τὴν προοπτικὴ προκύπτει καὶ ἕνα εἶδος «μηχανικῆς τῆς συνείδησης» – ἡ παραγωγὴ ἑνὸς πολιτισμοῦ, ὅπου δὲν ὑπάρχει μετάνοια, ὅπου τὸ «σφάλμα» εἶναι μόνο λειτουργικὴ βλάβη στὸ σύστημα καὶ ὄχι πτώση τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ σιωνιστικὴ ἀντίληψη τοῦ παγκοσμιοποιητισμοῦ βλέπει τὸν ἄνθρωπο ὡς πόρο, ἐνῶ ἡ Ὀρθοδοξία ἀντιλαμβάνεται τὸν ἄνθρωπο ὡς θεόμορφο ὄν. Σὲ αὐτὴ τὴ σύγκρουση ἐκτυλίσσεται τὸ οὐσιῶδες πνευματικὸ μέτωπο τῆς ἐποχῆς μας.
6. Τὸ δυτικὸν πνεῦμα τοῦ ὑλισμοῦ καὶ ἡ ἀνθρωποθεΐα
Τὸ πνεῦμα τοῦ δυτικοῦ πολιτισμοῦ, οἰκοδομημένο πάνω στὸν ὀρθολογισμὸ τοῦ Διαφωτισμοῦ, γέννησε ἕνα πολιτισμὸ ὑλικοῦ ἀπολυτισμοῦ. Ἐὰν ὁ Θεὸς δὲν εἶναι τὸ κέντρο, τότε ὁ ἄνθρωπος γίνεται θεός, ἀλλὰ ἄνθρωπος χωρὶς μετάνοια – ἄνθρωπος ποὺ δημιουργεῖ μηχανές, ἑταιρεῖες καὶ αὐτοκρατορίες, ἀλλὰ χάνει τὴν ψυχή του.
Ἡ Ὀρθοδοξία παραμένει ὁ μόνος χῶρος ποὺ ὑπενθυμίζει ὅτι ὑπάρχει κάτι ἀνώτερο ἀπὸ τὸν χρόνο καὶ τὸ συμφέρον: ὅτι ὁ κόσμος δὲν συντηρεῖται μὲ τὴ δύναμη, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀγάπη. Τὸ πνεῦμα τῆς κοινότητας, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ σεβαστὸς Γεώργιος Καραλής, δὲν εἶναι κοινωνικὸ συμβόλαιο, ἀλλὰ ἡ πραγματικότητα τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ στὴν εὐχαριστία. Μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα, κάθε ἐπίθεση κατὰ τῆς Ὀρθοδοξίας δὲν εἶναι μόνο πολιτική, ἀλλὰ καὶ μεταφυσικὴ πράξη – μέτωπο ἀνάμεσα στὸ εἶναι καὶ στὸ μηδέν, ἀνάμεσα στὸ φῶς καὶ στὸ ἐγωκεντρικὸ σκοτάδι.
7. Ἡ διαφύλαξις τῆς θρησκευτικῆς ταυτότητος καὶ τῆς πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς
Ἡ ὑπεράσπιση τῆς Ὀρθοδοξίας σήμερα δὲν εἶναι ὀπισθοδρομικὴ ἀντίδραση, ἀλλὰ προϋπόθεση γιὰ τὴ διαφύλαξη τῆς πνευματικῆς ἀκεραιότητας τῆς ἀνθρωπότητας. Τὸ νὰ προστατεύει κανεὶς ἐκκλησίες, μοναστήρια, εἰκόνες καὶ ἱερὰ σημαίνει νὰ διαφυλάσσει ὄχι μόνο τὴν ἱστορικὴ μνήμη, ἀλλὰ καὶ τὸ μεταφυσικὸ θεμέλιο τοῦ πολιτισμοῦ. Ἐκεῖ ὅπου γκρεμίζονται ναοί, γκρεμίζεται καὶ τὸ νόημα τοῦ ἀνθρώπου.
Σὲ μία ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποία τὰ πάντα σχετικοποιοῦνται, ἡ Ὀρθοδοξία προσφέρει αὐτὸ ποὺ εἶναι σπανιότερο – τὴ σταθερότητα στὴν ἀλήθεια. Ὁ ἄνθρωπος δὲν χρειάζεται νὰ θυσιάσει κάθε πρόοδο, γιὰ νὰ διατηρήσει τὴν πίστη, ἀλλὰ πρέπει νὰ θυμηθεῖ ὅτι ἡ πρόοδος χωρὶς πίστη ὁδηγεῖ στὴν ἀπανθρωποποίηση.
8. Συμπέρασμα: Ἡ Ὀρθοδοξία ὡς τελευταία γραμμὴ ἐλευθερίας
Σὲ ὅλη τὴν ἱστορία, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ πέρασε συχνὰ μέσα ἀπὸ βαριὰ πάθη καὶ διωγμοὺς καὶ βγῆκε καθαρμένη καὶ πνευματικὰ ἐνισχυμένη ἀπὸ τὴ φλόγα τοῦ μαρτυρίου. Ὁ σημερινὸς κόσμος, στερημένος ἀπὸ νόημα καὶ γεμᾶτος εἰκονικοὺς θεούς, προσπαθεῖ καὶ πάλι νὰ ἀπωθήσει τὴν Ἀλήθεια. Ἀλλὰ ὅπως τὸ φῶς δὲν μπορεῖ νὰ σβήσει ἀπὸ τὸ σκοτάδι, ἔτσι καὶ ἡ Ὀρθοδοξία δὲν μπορεῖ νὰ ὑποταχθεῖ στὴ γεωπολιτική. Εἶναι κάτι περισσότερο ἀπὸ δομὴ – εἶναι χαρισματικὴ ὕπαρξη, τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ μέσα στὴν ἱστορία.
Ἡ ὑπεράσπιση τῆς ὀρθόδοξης κληρονομιᾶς δὲν εἶναι μόνο ζήτημα ταυτότητας ἑνὸς λαοῦ ἢ μίας πίστης – εἶναι ἀγώνας γιὰ τὴν πνευματικὴ ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου ὡς εἰκόνας τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος ποὺ χάνει τὸν Θεὸ θὰ χάσει καὶ τὸν ἑαυτό του. Καὶ ἡ ἀνθρωπότητα ποὺ χάνει τὴν Ὀρθοδοξία θὰ χάσει τὴν ψυχή της.