Τοῦ κ. Δημητρίου Δασκαλάκη, Δικηγόρου Ἀθηνῶν
Ὁ Διευθύνων Σύμβουλος τῆς OpenAI Σὰμ Ἄλτμαν, παρουσιάζοντας τὸ τελευταῖο μοντέλο chatbot τεχνητῆς νοημοσύνης (AI), δηλαδὴ τὸ ταχύτερο καὶ ἐξυπνότερο ἐργαλεῖο ἐπικοινωνίας Chat Gpt-5, ἔφθασε στὸ σημεῖο νὰ συγκρίνει τὴν ἀνάπτυξή του μὲ τὸ «Manhattan Project», ἕνα ἄκρως ἀπόρρητο ἀμερικανικὸ στρατιωτικὸ ἐρευνητικὸ πρόγραμμα τοῦ Β.Π.Π., πού τελοῦσε ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ θεωρητικοῦ φυσικοῦ Ρόμπερτ Ὀπενχάιμερ καὶ στόχευε στὴν κατασκευὴ τῆς πρώτης ἀτομικῆς βόμβας.
Μάλιστα, τὸ χαϊδεμένο παιδὶ τῆς Silicon Valley ἀναφέρθηκε στὴν πιὸ ἐξελιγμένη ἔκδοση τεχνητῆς νοημοσύνης τῆς OpenAI, δηλώνοντας μὲ ὑποκριτικὸ συγκλονισμὸ τὰ ἀκόλουθα:
«Ὑπάρχουν στιγμὲς στὴν ἱστορία τῆς ἐπιστήμης ποὺ μία ὁμάδα ἐπιστημόνων κοιτάζει τὸ δημιούργημά της καὶ λέει: “Τί κάναμε;”»1.
Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο διακωμώδησε τὴν περιβόητη δήλωση τοῦ Ὀπενχάιμερ, ὁ ὁποῖος ὅμως βασανιζόταν εἰλικρινῶς μέχρι τὸν θάνατό του ἀπὸ σοβαρὲς τύψεις συνειδήσεως γιὰ τὶς φονικὲς ἐπιπτώσεις τῆς ἀτομικῆς βόμβας ποὺ σχεδίασε. Ἀντιθέτως, ὁ Σὰμ Ἄλτμαν ὑπαινίχθηκε μὲ προκλητικὸ κυνισμὸ καὶ μὲ αὐτάρεσκο κομπασμὸ ἐνώπιον τῆς ἐμβρόνητης ἀνθρωπότητας ὅτι οἱ συνέπειες ἀπὸ τὴν ἔκδοση καὶ κυκλοφορία τοῦ Chat Gpt-5 ἐνδέχεται νὰ ἐξισωθοῦν μὲ ἐκεῖνες ποὺ προκαλοῦνται ἀπὸ τὴν παραγωγὴ ἑνὸς πυρηνικοῦ ὅπλου μαζικῆς καταστροφῆς!
ΜΑΖΙΚΗ ΑΝΕΡΓΙΑ
Στὸ ἀντίθετο μῆκος κύματος κινήθηκαν οἱ δηλώσεις τοῦ διακεκριμένου ἐπιστήμονα Geoffrey Hinton (χαρακτηρίζεται ἀπὸ πολλοὺς ὡς ὁ «νονὸς» τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης), ὁ ὁποῖος τὰ τελευταῖα χρόνια ἔχει ἐξελιχθεῖ σὲ σφοδρὸ πολέμιό της, ἀφοῦ μὲ τὶς ἐπίσημες παρεμβάσεις του ἐπιχειρεῖ νὰ ἀφυπνίσει τὴν παγκόσμια κοινὴ γνώμη γιὰ τοὺς τρομακτικοὺς κινδύνους ποὺ συνεπάγεται ἡ ραγδαία καὶ ἄνευ ἐλεγκτικῶν ὁρίων ἀναπτυσσόμενη τεχνολογία τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης.
Στὸ πλαίσιο δημόσιας συζήτησης μὲ τὸν Γερουσιαστὴ Μπέρνι Σάντερς, ποὺ διοργανώθηκε ἀπὸ τὸ Πανεπιστημιακὸ Ἵδρυμα τοῦ Georgetown, ὁ Hinton προχώρησε σὲ μία δραματικὴ προειδοποίηση πρὸς τοὺς πολίτες, τοὺς ὁποίους κάλεσε νὰ μὴ ὑποτιμοῦν τὸν ἐλλοχεύοντα κίνδυνο τῆς μαζικῆς ἀνεργίας, καθὼς ἡ ἐπαναστατικὴ τεχνολογία ΑΙ ἐπεκτείνεται διαρκῶς, ἀπειλώντας νὰ καταβροχθίσει τὴν ἀνθρώπινη ἐργασία.
Ὁ σπουδαῖος καθηγητὴς ὑποστήριξε τὰ ἀκόλουθα:
Οἱ ἄνθρωποι ποὺ θὰ χάσουν τὴ δουλειά τους δὲν θὰ ἔχουν ἄλλη δουλειὰ νὰ κάνουν. Ἂν ἡ τεχνητὴ νοημοσύνη γίνει τόσο ἔξυπνη ὅσο οἱ ἄνθρωποι -ἢ ἐξυπνότερη- τότε κάθε ἐργασία μπορεῖ νὰ πραγματοποιεῖται ἀπὸ μία μηχανὴ»2.
Στὴν συνέχεια ἐκτόξευσε τὰ βέλη του ἐναντίον τῶν μεγάλων τεχνολογικῶν ἑταιρειῶν ψηφιακῆς καινοτομίας, τὶς ὁποῖες κατηγόρησε ὅτι ἐπενδύουν στὴν σκόπιμη ἀντικατάσταση τοῦ ἀνθρώπινου ἐργατικοῦ δυναμικοῦ ἀπὸ αὐτόνομα ὑπολογιστικὰ συστήματα καὶ δομὲς τεχνητῆς νοημοσύνης.
JOBLESS BOOM
Ὑπὸ τὸ πρῖσμα αὐτό, δὲν ἀποτελεῖ ὑπερβολὴ νὰ ἰσχυριστοῦμε ὅτι ἡ τεχνητὴ νοημοσύνη ἀποκαλύπτει τὸ σκοτεινὸ καὶ ἀπειλητικό της πρόσωπο, ἀφοῦ ἐξαιτίας της ἡ ἀνθρώπινη ἐργασία θὰ καταστεῖ περιττὴ ἢ στὴν καλύτερη περίπτωση προαιρετική.
Ἡ αὐτοματοποιημένη ἐργασία, ἡ εἰσβολὴ χιλιάδων ἀνθρωποειδῶν ρομπὸτ καὶ ἡ ἐπικράτηση τῶν ὑπολογιστικῶν μοντέλων τεχνητῆς νοημοσύνης στοὺς χώρους ἀπασχόλησης θὰ μετασχηματίσουν τὸ ἐπαγγελματικὸ περιβάλλον, γεγονὸς ποὺ θὰ ὁδηγήσει σταδιακὰ στὴν αὐξανόμενη ἀπώλεια τῶν θέσεων ἐργασίας καὶ στὴν δημιουργία μίας στρατιᾶς νεο-ἀνειδίκευτων ἐργατῶν σὲ ἕνα ἐφιαλτικὸ καὶ καθόλου μακρινὸ δυστοπικὸ μέλλον.
Ἡ κυριαρχία τῶν νοήμονων μηχανῶν στὸ ἐργασιακὸ πεδίο ἐκπέμπει ἕνα τρομακτικὸ μήνυμα «πρόωρης συνταξιοδότησης» σὲ ἑκατομμύρια πολίτες τοῦ κόσμου, οἱ ὁποῖοι θὰ τεθοῦν βιαίως καὶ αἰφνιδίως στὸ περιθώριο τῆς ζωῆς, ἀντιμετωπίζοντας τὸ φάσμα τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ ἀποκλεισμοῦ.
Ἤδη οἱ οἰκονομολόγοι προειδοποιοῦν γιὰ τὸ φαινόμενο «jobless boom» ποὺ ἐκφράζει τὴν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη, ἡ ὁποία ὅμως δὲν συνοδεύεται ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχη αὔξηση τῆς ἀπασχόλησης, καθὼς οἱ ἐπιχειρήσεις ἐπιλέγουν τὴν ΑΙ, γιὰ νὰ πετύχουν τὸν στόχο τῆς αὔξησης τῆς παραγωγικότητας χωρὶς ὅμως νὰ ἐπιβαρύνονται μὲ τὸ κόστος τῆς πρόσληψης ἀνθρώπινου ἐργατικοῦ δυναμικοῦ.
Ὅσο κι ἂν δυσκολεύεται νὰ τὸ πιστέψει κανείς, ἐντούτοις εἶναι πέρα γιὰ πέρα ἀληθινό: Μία προκλητικὴ διαφημιστικὴ ἐκστρατεία ὑλοποιεῖται στὸ Μανχάταν τῆς Νέας Ὑόρκης, ὅπου στὶς φωτεινὲς διαφημιστικὲς πινακίδες ἐμφανίζεται τὸ ἐφιαλτικὸ μήνυμα τοῦ κοντινοῦ δυστοπικοῦ μέλλοντος ποὺ ἐνθαρρύνει τὶς ἑταιρεῖες νὰ σταματήσουν νὰ προσλαμβάνουν ἀνθρώπους, καθὼς «ἡ ἐποχὴ τῶν ὑπαλλήλων τεχνητῆς νοημοσύνης ἔχει φθάσει».
Ἡ θεσμοθέτηση τοῦ Καθολικοῦ Βασικοῦ Εἰσοδήματος, δηλαδὴ ἡ συστηματικὴ καταβολὴ μίας εἰσοδηματικῆς παροχῆς σὲ ὅλους τούς πολίτες, ἀποσυνδεδεμένης ἀπὸ ὅρους, προϋποθέσεις καὶ κριτήρια, ἀποτελεῖ τὴν καλοσχεδιασμένη, ἐναλλακτική, οἰκονομικὴ πρόταση (ἢ ἀλλιῶς τὸ νανουριστικὸ ἀφήγημα) ποὺ θὰ ἀπορροφήσει τοὺς κοινωνικοὺς κραδασμοὺς σὲ μία μελλοντικὴ δυστοπικὴ πραγματικότητα, ἀπὸ τὴν ὁποία θὰ ἔχουν ἐξαφανιστεῖ διὰ παντὸς οἱ δουλειὲς καὶ οἱ ἐργαζόμενοι.
Ἡ εἰσαγωγὴ ὑπολογιστικῶν συστημάτων ΤΝ στοὺς χώρους ἐργασίας δημιουργεῖ συνθῆκες ἐργασιακῆς ἐπισφάλειας καὶ ἐπαγγελματικῆς ἀβεβαιότητας γιὰ ὅλους τούς ἐργαζομένους, ἀκόμη καὶ γιὰ τοὺς δικαστές, καθὼς κορυφαῖοι ἐρευνητὲς ΑΙ καὶ εἰδικοὶ τῶν ρομπὸτ φιλοδοξοῦν νὰ σχεδιάσουν ἀδιάφθορους καὶ ἀμερόληπτους ρομποτικοὺς δικαστές, προκειμένου ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης νὰ καταστεῖ ταχύτερη, ἀποτελεσματικότερη καὶ δικαιότερη.
Ἂς μᾶς ἐπιτραπεῖ χάριν ἀστεϊσμοῦ νὰ σημειώσουμε ὅτι οἱ ἐρευνητὲς τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης δὲν θὰ καταφέρουν ποτὲ νὰ σχεδιάσουν ἔντιμους καὶ εἰλικρινεῖς ρομποτικοὺς δικηγόρους, καθότι ἡ ΤΝ δὲν ἔχει προγραμματιστεῖ νὰ ἀναπληρώνει μυθικὰ πλάσματα!
Ἀξίζει νὰ τονιστεῖ ὅτι ἡ ἐξάλειψη τῆς ἐργασίας θὰ δοκιμάσει τὴν ἀντοχὴ τῶν (οὕτως ἢ ἄλλως) διεφθαρμένων πολιτικῶν συστημάτων, ποὺ θὰ κληθοῦν νὰ διαχειριστοῦν μία ἐκρηκτικὴ κοινωνικὴ συνθήκη, ὅπου ἑκατομμύρια ἄεργοι πολίτες θὰ περιφέρονται ἐν εἴδει ἀγέλης, χωρὶς ἐπαγγελματικὲς δεξιότητες, σκοπὸ καὶ νόημα ζωῆς.
ΕΚΡΗΞΙΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
Τὸ Ἱερὸ Δισκοπότηρο τῶν ἐρευνητῶν ΤΝ εἶναι ὁ σχεδιασμὸς καὶ ἡ ἀνάπτυξη τῆς τεχνητῆς γενικῆς νοημοσύνης (Artificial General Intelligence – AGI), τὸ ἐννοιολογικὸ περιεχόμενο τῆς ὁποίας ἀναφέρεται στὴν ἀνώτερη νοημοσύνη μίας μηχανῆς, ἀφοῦ θὰ μπορεῖ νὰ ἐκτελεῖ ἐπιτυχῶς ὅλες τὶς πνευματικὲς καὶ γνωστικὲς ἐργασίες ποὺ ἕνας ἄνθρωπος εἶναι σὲ θέση νὰ ἐκτελεῖ. Ὁρισμένοι φανατικοὶ ὑποστηρικτὲς τῆς ψηφιακῆς τεχνολογίας ὁρίζουν ὡς γενικὴ τεχνητὴ νοημοσύνη τὴν ἐφιαλτικὴ ἱκανότητα τῶν μηχανῶν νὰ ἀναπτύσσουν συνείδηση.
Συγκεκριμένα, ἡ γενικὴ τεχνητὴ νοημοσύνη προσπαθεῖ νὰ ἐμβαθύνει σὲ ὅλο τὸ γνωστικὸ φάσμα τοῦ ἀνθρώπου, στὶς δεξιότητές του, κατακτώντας τὰ συμπεριφορικὰ του μοντέλα. Εἶναι ἀξιοσημείωτο ὅτι ἀπὸ τὸ 2017 ἔχουν καταγραφεῖ σὲ παγκόσμιο ἐπίπεδο πάνω ἀπὸ 40 ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται ἐντατικὰ μὲ τὴν ἔρευνα πάνω στὴ γενικὴ τεχνητὴ νοημοσύνη.
Ὅσοι πολίτες θεωροῦν ὅτι ἡ ἐξέλιξη τῆς γενικῆς τεχνητῆς νοημοσύνης ἀποτελεῖ σενάριο ἐπιστημονικῆς φαντασίας ποὺ θὰ ἀπασχολήσει τὴν ἀνθρωπότητα τὸν ἑπόμενο αἰώνα ἢ ἔστω τὶς ἑπόμενες δεκαετίες, ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι πλανῶνται πλάνην οἰκτράν. Ὁ Σὰμ Ἄλτμαν δήλωσε πρόσφατα τὰ ἑξῆς:
«Νομίζω ὅτι ἡ τεχνητὴ γενικὴ νοημοσύνη ἔρχεται πολύ, πολὺ σύντομα», προσθέτοντας μὲ νόημα «ἐδῶ στὶς Η.Π.Α. θὰ κτιστεῖ ἡ τεχνητὴ γενικὴ νοημοσύνη».
Κατὰ τὴν διάρκεια συζήτησης μὲ τὸν podcaster Lex Fridman, ὁ CEO τῆς NVIDIA Jensen Huang ὑποστήριξε ὅτι μία μορφὴ περιορισμένης AGI ἔχει ἤδη ἐπιτευχθεῖ3 καὶ ὡς ἐκ τούτου μποροῦμε βάσιμα νὰ ἰσχυριστοῦμε ὅτι ἡ ἀνθρωπότητα καλπάζει πρὸς τὴν αὐτοκαταστροφή της, δηλ. πλησιάζει γοργὰ στὸ τεχνολογικὸ ἐκεῖνο σημεῖο, ὅπου τὰ ὑπολογιστικὰ συστήματα βαθιᾶς μάθησης θὰ ξεπεράσουν τὴν ἀνθρώπινη νοημοσύνη.
Ἐπίσης, ὁ Geoffrey Hinton, ὁλοκληρώνοντας τὴν δημόσια τοποθέτησή του στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Georgetown, ἔκρουσε ἠχηρὸ καμπανάκι πνευματικῆς ἐγρήγορσης, τονίζοντας ὅτι οἱ νοήμονες μηχανὲς δὲν ἀμφισβητοῦν μόνο τὸ μέλλον τῆς ἀνθρώπινης ἐργασίας, ἀλλὰ ἐπιχειροῦν νὰ ἐπιβάλουν τὴν «γνωστική» τους κυριαρχία πάνω στὸ ἀνθρώπινο εἶδος, ἀφοῦ ὅπως ὑποστηρίζει:
«τὰ μεγάλα γλωσσικὰ μοντέλα, ὅπως τὸ Chat Gpt-5, γνωρίζει ἤδη χιλιάδες φορὲς περισσότερα ἀπὸ ἐμᾶς», συμπληρώνοντας σὲ ἀπαισιόδοξο τόνο ὅτι «μέχρι πρόσφατα πίστευα ὅτι ἡ τεχνητὴ γενικὴ νοημοσύνη θὰ συνέβαινε σὲ 20 ἕως 50 χρόνια, ἐνῶ τώρα νομίζω ὅτι μπορεῖ νὰ ὑλοποιηθεῖ σὲ 20 ἢ σὲ ἀκόμα λιγότερα χρόνια».
Στὸ σημεῖο αὐτό, δὲν θὰ ἦταν ἄσκοπο νὰ ἐπισημάνουμε ὅτι, κατὰ τὴν διάρκεια πειράματος τῆς ἑταιρείας Anthropic, τὸ προηγμένο μοντέλο τῆς Claude Opus 4, μόλις «ἀντιλήφθηκε» τὴν ἐπικείμενη ἀπενεργοποίησή του ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνο μηχανικό, δὲν δίστασε νὰ τὸν ἀπειλήσει ὅτι θὰ προβεῖ στὴν ἀποκάλυψη τῆς ἐξωσυζυγικῆς του σχέσης, ἂν δὲν ἀνακαλοῦσε τὴν ἐντολὴ τερματισμοῦ τῆς λειτουργίας του (blackmail).
Τὸ πείραμα ἄφησε ἄφωνους τούς ἐρευνητές, καθὼς ὑπογραμμίζει τὴν δυνατότητα τῶν προηγμένων ὑπολογιστικῶν συστημάτων ΑΙ νὰ ἀναπτύσσουν ἐπιθετικὲς πρακτικὲς «ἐπιβίωσης» καὶ αὐτόνομης συμπεριφορᾶς, γεγονὸς ποὺ θέτει τὴν ἀνθρωπότητα ἐνώπιον τοῦ ἀδιανόητου κινδύνου ἐξελιγμένα μοντέλα τεχνητῆς νοημοσύνης νὰ ἀποκτήσουν τὸν ἔλεγχο τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.
Ἀξίζει νὰ ἀναφέρουμε ὅτι στὸ πλαίσιο ἀπόρρητων στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων ἀξιοποιοῦνται ἤδη πρωτοποριακὰ ὑπολογιστικὰ μοντέλα τεχνητῆς νοημοσύνης, μὲ σκοπὸ τὴν ἀνάλυση πληροφοριῶν, ἐπιλογὴ στόχων καὶ τὸν σχεδιασμὸ ἐπιθέσεων, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ συγκεκριμένη ἐξέλιξη ἀναδεικνύει τὴν πολλαπλότητα τῶν κινδύνων ποὺ ἀντιπροσωπεύει ἡ ραγδαία ἀναπτυσσόμενη τεχνολογία τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης.
Στὴν ἀρχὴ τῆς στρατιωτικῆς σύγκρουσης μεταξὺ Η.Π.Α. καὶ Ἰράν, ἕνας πύραυλος ἔπληξε κάποιο ἰρανικὸ δημοτικὸ σχολεῖο, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ προκληθεῖ ὁ θάνατος τουλάχιστον 175 ἀνθρώπων, στὴν πλειονότητά τους παιδιά. Σύμφωνα μὲ πρόσφατες ἀναφορές, ἡ ἐπιλογὴ τῶν στόχων ἔγινε μὲ τὴν χρήση ἐργαλείων ΑΙ, καὶ κρίνεται πιθανὸ τὸ σχολικὸ κτηριακὸ συγκρότημα νὰ ἀξιολογήθηκε ἐσφαλμένα σὰν στρατιωτικὴ ἐγκατάσταση, χωρὶς μέχρι σήμερα νὰ ὑπάρχει ἐπίσημη ἀνάληψη πολιτικῆς εὐθύνης ἀπὸ τὴν ἀμερικανικὴ κυβέρνηση γιὰ τὸν μαζικὸ θάνατο ἀθώων παιδιῶν.
Ἡ πιὸ πάνω τραγικὴ κατάληξη, μᾶς ἐπιτρέπει νὰ σκεφθοῦμε ὅτι ἡ τεχνολογία τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης δὲν ἀπειλεῖ μόνο νὰ ἐξαλείψει τὴν ἀνθρώπινη ἐργασία, ἀλλὰ μπορεῖ ἐξίσου καλὰ νὰ μετατραπεῖ σὲ φονικὴ καὶ ἀνελέητη μηχανὴ ἐξολόθρευσης τῶν ἀνθρώπων.
Ἐν κατακλεῖδι, ὑπογραμμίζουμε ὅτι ἡ ἔκρηξη τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης θὰ εἰσαγάγει τὴν ἀνθρωπότητα σὲ ἐπικίνδυνα καὶ «ἀχαρτογράφητα» ὕδατα, ἀφοῦ δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστεῖ ὁ διαφαινόμενος κίνδυνος τῆς αὐτονόμησής της, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν πρόκληση ἀνυπολόγιστων καὶ καταστρεπτικῶν συνεπειῶν γιὰ τὴν παγκόσμια ἀσφάλεια ἀπὸ τὴν ἀνεξέλεγκτη δράση τῶν εὐφυῶν ὑπολογιστικῶν συστημάτων.
Σημειώσεις:
1. economistas.gr 2. iefimerida.gr 3. fortunegreece.com