Το Υπουργείο Εσωτερικών της Εσθονίας έδωσε στην Εσθονική Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία είναι μια αυτόνομη, αυτοδιοικούμενη Εκκλησία με το Πατριαρχείο Μόσχας, προθεσμία έξι μηνών για να διορίσει νέο Μητροπολίτη και να διακόψει τους δεσμούς της με τον Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Κύριλλο, διαφορετικά πιθανόν να εξαναγκασθεί σε διάλυση.
Η προθεσμία προέκυψε λόγω της έναρξης ισχύος, στις 27 Ιουνίου, των τροποποιήσεων του νόμου περί Εκκλησιών και Κοινοτήτων της Εσθονίας, οι οποίες απαγορεύουν στις θρησκευτικές ενώσεις της χώρας να διατηρούν σχέσεις με θρησκευτικό ηγέτη που εδρεύει σε ξένη χώρα, γεγονός που θεωρείται απειλή για την εθνική ασφάλεια της Εσθονίας, αναφέρει το err.ee.
Ο νόμος ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο της Εσθονίας στις 9 Απριλίου 2025. Ο Πρόεδρος Άλαρ Κάρις αρνήθηκε δύο φορές να τον δημοσιεύσει πριν ψηφιστεί για τρίτη φορά στις 17 Σεπτεμβρίου 2025 , μετά την οποία ο Κάρις υπέβαλε αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο τον Οκτώβριο , υποστηρίζοντας ότι ο νόμος ήταν αντισυνταγματικός. Στις 8 Ιουνίου του τρέχοντος έτους, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι τροποποιήσεις δεν περιορίζουν αντισυνταγματικά τη θρησκευτική ελευθερία, απορρίπτοντας την προσφυγή του Κάρις και ανοίγοντας τον δρόμο για την εφαρμογή του. Έξι από τους δεκαεπτά δικαστές του δικαστηρίου διαφώνησαν, υποστηρίζοντας ότι ο νόμος δεν πληροί τα συνταγματικά πρότυπα νομικής σαφήνειας.
Ο Τάρμο Μίλιτς, Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εσωτερικών, απέστειλε επιστολές σε όλες τις θρησκευτικές ενώσεις της χώρας, ενημερώνοντάς τες ότι έχουν προθεσμία έως τις 28 Δεκεμβρίου για να συμμορφώσουν τις δραστηριότητές τους με τις νέες απαιτήσεις. Διαφορετικά, ο Υπουργός Εσωτερικών μπορεί να κινήσει διαδικασίες για την αναγκαστική διάλυση μιας μη συμμορφούμενης ένωσης.
Η επιστολή εστάλη σε όλες τις θρησκευτικές ενώσεις, αλλά ο βασικός αποδέκτης είναι η Εσθονική Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία, παλαιότερα γνωστή ως Εσθονική Ορθόδοξη Εκκλησία του Πατριαρχείου Μόσχας. Ο Επίσκοπος Τάρτου Δανιήλ δήλωσε γραπτώς ότι κατά τους επόμενους έξι μήνες, η Εκκλησία σχεδιάζει να επιδιώξει διευκρινίσεις σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του νόμου προτού αποφασίσει πώς θα προχωρήσει.
Ο Ίλμο Άου, σύμβουλος στο Υπουργείο Εσωτερικών, δήλωσε ότι η Εκκλησία πρέπει πρώτα να διορίσει έναν νέο Μητροπολίτη, καθώς κανένας κληρικός ή μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Εκκλησίας δεν μπορεί να είναι κάποιος του οποίου η άδεια παραμονής απορρίφθηκε για λόγους εθνικής ασφάλειας τα τελευταία 10 χρόνια. Ο νυν ηγέτης της Εκκλησίας, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ευγένιος, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Εσθονία στις αρχές του 2024, αφού η Εσθονική Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας ισχυρίστηκε ότι οι δραστηριότητές του αποτελούσαν απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Ένα περαιτέρω εμπόδιο αφορά στην αφαίρεση αναφορών στο Πατριαρχείο Μόσχας από τα διοικητικά έγγραφα της Εκκλησίας. Σύμφωνα με το ισχύον καταστατικό της, ο Πατριάρχης Κύριλλος πρέπει να εγκρίνει με την υπογραφή του όλες τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τη Γενική Συνέλευση της Εκκλησίας, συμπεριλαμβανομένης της ετήσιας έκθεσής της, του προϋπολογισμού και της εκλογής μελών της διοίκησης της Εκκλησίας.
Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Τάρτου, Πρίτ Ρότμετς, σημείωσε ότι η κατάσταση της Εκκλησίας περιπλέκεται περαιτέρω από έναν τόμο του 1993 που εκδόθηκε από τον Πατριάρχη Αλέξιο Β’ και χρησιμεύει ως το ιδρυτικό έγγραφο της Εκκλησίας, θεσπίζει τα δικαιώματά της και ορίζει τη θέση της στην ιεραρχία του Πατριαρχείου Μόσχας. Ο τόμος αποτελεί την πηγή της απαίτησης οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης της Εκκλησίας να εγκρίνονται από τον Πατριάρχη και ο Μητροπολίτης να διορίζεται και να επικυρώνεται από τον Πατριάρχη Μόσχας. Ο Ρότμετς δήλωσε ότι η Εκκλησία μπορεί να αφαιρέσει από το καταστατικό της αναφορές στην υπαγωγή της στο Πατριαρχείο Μόσχας, αλλά είναι απίθανο να θέλει να αφαιρέσει αναφορές στον ίδιο τον τόμο.
Ο Ρότμετς δήλωσε ότι η ευρύτερη διαδικασία είναι πιθανό να οδηγήσει σε νέες νομικές διαμάχες αυτόν τον χειμώνα, με τα δικαστήρια να πρέπει να καθορίσουν εάν η Εκκλησία έχει πραγματικά διακόψει τους δεσμούς της με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία και εάν υπάρχουν λόγοι για αναγκαστική διάλυση.
Ο Ρότμετς δήλωσε επίσης ότι είναι απίθανο η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία να συμφωνήσει να απελευθερώσει την Εσθονική Εκκλησία. Ωστόσο, σύμφωνα με τον τροποποιημένο Νόμο περί Εκκλησιών και Κοινοτήτων, η Εσθονική Εκκλησία δεν υποχρεούται πλέον νομικά να ζητήσει την έγκριση της Μόσχας για να λάβει μια τέτοια απόφαση, σύμφωνα με τον Αου.