Γράφει ο Δημήτριος Καμπισιούλης

Ως ασχολούμενος με το δημογραφικό και μετά από τόσες έρευνες και συζητήσεις υποστηρίζω ότι περί το έτος 2050 η κοινωνία θα διαρραγεί. Με τα σημερινά δεδομένα, με τη μελέτη της εξέλιξης των δημογραφικών δεικτών και με τη βοήθεια της ΤΝ είναι εύκολο να βγει αυτό το συμπέρασμα. Μπορεί το 2050 για πολλούς να φαίνεται μακρινό, αλλά καθόλου δεν είναι, θυμηθείτε τους Ολυμπιακούς αγώνες και το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου. Περίπου τόσος χρόνος μας μένει. Αν και πάλι σας φαίνεται μακριά θα απογοητευτείτε. Τα χρόνια μέχρι τότε δεν θα είναι καθόλου, μα καθόλου εύκολα.

Δημογραφικοί δείκτες

• Ο πληθυσμός μειώνεται κάθε χρόνο, είμαστε ήδη κάτω από 10 εκατομμύρια. Ο πληθυσμός όμως δεν είναι ο κυριότερος δείκτης, είναι το αποτέλεσμα των δημογραφικών δεικτών.

• Ο δείκτης γονιμότητας είναι κολλημένος στο 1,2, αυτό σημαίνει πως η κάθε επόμενη γενιά είναι σχεδόν η μισή από την προηγούμενη.

• Οι γεννήσεις κάθε χρόνο είναι λιγότερες, το 2025 ήταν μόνο 65.594 από τις 85.000 του 2021. Τίποτα δεν δείχνει πως θα ανέβουν.

• Ο δείκτης γήρανσης ανέρχεται στο 185 (αριθμός ηλικιωμένων ατόμων >65 προς τον αριθμό των παιδιών 0-14), το 2011 ήταν 132 και το 2020 160. Ανεβαίνει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και επειδή εξαρτάται από τις λίγες γεννήσεις θα ανέβει ακόμα πιο γρήγορα.

• Η διάμεση ηλικία στα 47,2 το 2025. Το 1950 ήταν 25 έτη και το 2000 38,5. Μέσα σε ένα τέταρτο του αιώνα ο μέσος Έλληνες μεγάλωσε κατά σχεδόν 9 χρόνια. Που θα πάμε αν συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό; (που θα συνεχιστεί).

• Οι πολυμελείς οικογένειες έχουν κυριολεκτικά αφανιστεί (με 4 παιδιά 17 χιλ. με 5 παιδιά 3 χιλ., με 6+ παιδιά 1500).

• Η ύπαιθρος ερημώνει χωρίς κανένα σημάδι αντιστροφής της πορείας.

• Οι νέοι και ειδικά οι επιστήμονες φεύγουν και θέλουν να φύγουν στο εξωτερικό (έρευνα ΓΣΕΕ Οκτ 2025)

• Οι νέοι δεν μπορούν να κάνουν οικογένεια (παραπάνω έρευνα).

• Η αναλογία εργαζομένων/συνταξιούχων είναι 1,65/1 (περίπου 4,1 εκ. εργαζόμενοι / 2,5 εκ. συνταξιούχους) και σε μόλις 20 χρόνια θα προσεγγίζει το 1/1 (3,3 εκ. εργαζόμενοι / 3,1 εκ. συνταξιούχους), αυτό είναι υπολογισμός, όχι πρόβλεψη, διότι οι άνθρωποι έχουν γεννηθεί.

• Το 2023 ο κρατικός Π/Υ συνεισέφερε σχεδόν 15,5 δισ. ευρώ για την κάλυψη των συντάξεων γήρατος και χηρείας. Με την επιδείνωση της αναλογίας εργαζομένων/συνταξιούχων αυτό το ποσό μπορεί να αγγίξει το 2045 τα 23 δισ. ευρώ. Τα χρήματα αυτά λείπουν από τη δημογραφική πολιτική, την άμυνα, υγεία και παιδεία.

• Τα ποιοτικά στοιχεία είναι χειρότερα. Η πλειοψηφία των νέων έχει αποβάλει πλήρως τους όρους οικογένεια και τεκνογονία από τη ζωή τους και παρατηρείται μια δομική αλλαγή στάσης ζωής, με την πλήρη σύγκλιση των προτύπων καριέρας μεταξύ των δύο φύλων, την αναβολή ή ματαίωση της δημιουργίας οικογένειας και την εξάπλωση του φαινομένου της child-free νοοτροπίας. Παράλληλα, για ένα μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων, οι λέξεις πατρίδα, πίστη και οικογένεια προκαλούν πλέον αδιαφορία ή και αποστροφή.

Η πορεία προς το 2050

Με τα παραπάνω στοιχεία έχω την ισχυρή άποψη πως η Ελλάδα ως έχει έφτασε στο τέλος της. Υπολογίζω το 2050, λίγο πριν ή λίγο μετά ως απώτατο όριο κατάρρευσης της κοινωνίας. Αλλά και τα χρόνια ως τότε θα είναι πολύ δύσκολα. Ας δούμε με τη βοήθεια της ΤΝ τι θα γίνει μέχρι τότε.

2026-2038

Μέχρι το 2038 θα συνταξιοδοτηθούν οι πολυπληθείς γενιές του 60 και 70 (Generation X) και η αναλογία εργαζομένων / συνταξιούχων θα υποχωρήσει στο 1,3 με 1,2/1. Το κράτος θα αναγκαστεί να προσφύγει στην επιπλέον φορολόγηση του λίγου παραγωγικού πληθυσμού και στην αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης για να καλύψει τις συνταξιοδοτικές δαπάνες. Αυτό θα επιταχύνει το φαινόμενο της φυγής των λίγων νέων επιστημόνων στο εξωτερικό. Οι περικοπές συντάξεων και υπηρεσιών υγείας θα είναι αναπόφευκτες.

Το 2038 η διάμεση ηλικία θα έχει ξεπεράσει τα 50 έτη, ο δείκτης γήρανσης το 250 και η ύπαιθρος θα παρουσιάζει εικόνα εκτεταμένης δημογραφικής ερήμωσης αφού οι εναπομείναντες ηλικιωμένοι θα αποβιώνουν, με τις τελευταίες βασικές υποδομές (σχολεία, κέντρα υγείας) να κλείνουν οριστικά.

2038-2045

Μετά το 2038, οι άνω των 65 ετών θα αποτελούν άνω του 35% του εκλογικού σώματος, ενώ αν συνυπολογιστεί η αυξημένη αποχή των νεότερων ηλικιών, θα ελέγχουν πάνω από το 40% έως 45% των πραγματικών ψηφοφόρων στην κάλπη (είναι η λεγόμενη γεροντοκρατούμενη δημοκρατία – gerontocracy). Συνεπώς οι πολιτικές αποφάσεις για τη διατήρηση των παροχών των ηλικιωμένων, θα δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση στη χώρα. Το ΕΣΥ θα είναι στα όρια της κατάρρευσης. Η ζήτηση για υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων θα εκτοξευτεί, αλλά το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό θα είναι ελλιπές, με αποτέλεσμα την οξεία κοινωνική δυσαρέσκεια.

2045-2050

Το 2045 θα εισέρχονται στην αγορά εργασίας οι λίγοι άνθρωποι που γεννιούνται από το 2021 και μετά. Οι δημογραφικοί δείκτες θα επιδεινωθούν ακόμα πιο γρήγορα. Ο αριθμός των εργαζομένων αλλά και των στρατεύσιμων θα μειωθεί δραματικά, και η στελέχωση των ενόπλων δυνάμεων θα είναι εξαιρετικά δύσκολη. Η διατήρηση αποτρεπτικής ισχύος θα είναι δυσχερής ενώ η ασθενική οικονομία δεν θα μπορεί να υποστηρίξει τις μεγάλες αμυντικές δαπάνες. Η απώλεια εθνικής κυριαρχίας είναι αναπόφευκτη όχι κατ’ ανάγκη εξαιτίας στρατιωτικής εισβολής, αλλά εξαιτίας υποχωρήσεων, καθώς η χώρα θα αδυνατεί να προασπίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα ή να διατηρήσει την παρουσία της στην περιφέρεια.

Το 2050 αποτελεί το ανώτατο όριο για τη διατήρηση της Ελλάδας ως ανεξάρτητου, λειτουργικού και κοινωνικά συνοχικού κράτους με τη μορφή που το γνωρίζουμε. Η κατάρρευση δεν θα εκδηλωθεί ως αιφνίδιο γεγονός σε μία ημέρα, αλλά ως μια σταδιακή, μη αναστρέψιμη απώλεια της παραγωγικής, κοινωνικής και εθνικής δυναμικής.

Οι μετανάστες

Σε όλα τα παραπάνω δεν υπολογίστηκε η επίσημη κυβερνητική πολιτική (ΕΠΑ 2026-30, σελ. 10) πως οι μετανάστες θα συμβάλουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης. Με άλλα λόγια θα αντικαταστήσουν τους Έλληνες, εφόσον οι γεννήσεις των τελευταίων είναι ελάχιστες. Εδώ τέσσερις παρατηρήσεις: Πρώτον, η ενσωμάτωση ξένων πληθυσμών από έναν γερασμένο πληθυσμό δεν είναι δυνατή. Δεύτερον το οικονομικό ζήτημα με τις εισφορές εργαζομένων σε κάποιον βαθμό θα αντιμετωπιστεί, αλλά δεν θα λυθεί. Τρίτον, θα υπάρχει σοβαρό ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας και συνοχής αν πρόκειται για μουσουλμανικούς πληθυσμούς από διάφορες χώρες. Τέταρτον, πως θα υπερασπιστούν τη χώρα οι άνθρωποι αυτοί από εξωτερικό κίνδυνο;

Πως θα επέλθει η κατάρρευση

Πως ακριβώς θα γίνει αυτή η κατάρρευση δεν μπορούμε επακριβώς να προβλέψουμε αλλά δύναται να εκδηλωθεί μέσα από τέσσερις αλληλένδετες και καταστροφικές μορφές. Παρακάτω περιγράφονται οι πιθανές περιπτώσεις

• Πρώτον, μέσω της δημοσιονομικής και ασφαλιστικής ασφυξίας, όπου η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους (1/1) θα επιβάλει εξοντωτική φορολόγηση στον εναπομείναντα παραγωγικό πληθυσμό, προκαλώντας στάση πληρωμών σε συντάξεις και μισθούς του δημοσίου, αδυναμία χρηματοδότησης του ΕΣΥ και περαιτέρω επιτάχυνση της φυγής των νέων.

• Δεύτερον, μέσω της εσωτερικής κοινωνικής αποδιοργάνωσης, καθώς η πολιτική εξουσία θα ελέγχεται από μια συμπαγή πλειοψηφία ηλικιωμένων ψηφοφόρων που θα υποστηρίζει τις δικές της παροχές εις βάρος των νέων, προκαλώντας οξεία κοινωνική οργή, κατάρρευση της συνοχής και εγκατάλειψη των βασικών δημόσιων υποδομών της χώρας.

• Τρίτον, μέσω της γεωπολιτικής αποδυνάμωσης, καθώς η δραματική μείωση των στρατεύσιμων ηλικιών θα καταστήσει αδύνατη την επάνδρωση των Ενόπλων Δυνάμεων και τη διατήρηση αποτρεπτικής ισχύος, οδηγώντας σε αναγκαστικές διοικητικές και εδαφικές υποχωρήσεις στην περιφέρεια και το Αιγαίο χωρίς καν τη διεξαγωγή πολεμικής σύρραξης.

• Τέταρτον, μέσω της βίαιης πληθυσμιακής αντικατάστασης και της πολιτισμικής αλλοίωσης, λόγω της αθρόας εισαγωγής εκατοντάδων χιλιάδων «νόμιμων» αλλοδαπών εργατών εξαιτίας της έλλειψης εγχώριου εργατικού δυναμικού, δημιουργώντας παράλληλες γκετοποιημένες κοινωνίες, οριστική απώλεια της εθνικής ταυτότητας και πλήρη διάρρηξη του κοινωνικού ιστού.

Επίλογος

Βλέποντας ψυχρά την κατάσταση και τους δημογραφικούς δείκτες δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος για την πορεία της χώρας. Απαιτείται άμεση αλλαγή πολιτικής κατά 180º. Ούτως ή άλλως η μελλοντική κατάσταση θα είναι δραματική. Τα δύσκολα τώρα αρχίζουν.

geopolitico.gr