Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2026 – Πρός τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ – (Γαλ. ς΄ 11-18)
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Εὑρισκόμαστε στὸ κατώφλι τῆς μεγάλης δεσποτικῆς ἑορτῆς, τῆς Παγκοσμίου Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ, τὴν ὁποία «δορυφοροῦν» οἱ δύο Κυριακές, πρὶν καὶ μετά. Σήμερα, λοιπόν, Κυριακὴ πρὸ τῆς Ὑψώσεως, ἡ Ἐκκλησία μας, ὡς στοργικὴ μητέρα, μᾶς προετοιμάζει ἀνοίγοντας γιὰ χάρη μας δύο πνευματικοὺς θησαυρούς: ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ τὸν λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου πρὸς τοὺς Γαλάτες καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη τὴ συνομιλία τοῦ Χριστοῦ μὲ τὸν Νικόδημο, ὅπως τὴν διασώζει ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης. Καὶ τὰ δύο ἀναγνώσματα συγκλίνουν στὴν ἴδια ἀλήθεια: ὅτι ὁ Τίμιος Σταυρὸς εἶναι ἡ ζωντανὴ φανέρωση τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ μόνο ἀληθινὸ καύχημα τοῦ Χριστιανοῦ.
Στὴν ἐποχὴ τοῦ Παύλου, ὅπως καί σήμερα ἐν πολλοῖς, ὁρισμένοι ἐπέμεναν τυπολατρικὰ σὲ ἐξωτερικοὺς τύπους καὶ νομικὲς διατάξεις. Ὁ Ἀπόστολος ἀποκαλύπτει τὰ κίνητρά τους, λέγοντας ὅτι τὸ κάνουν αὐτὸ «μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ παρουσιάσουν μιὰ καλὴ ἐξωτερικὴ εἰκόνα καὶ γιὰ νὰ μὴν καταδιώκονται γιὰ χάρη τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ» (βλ. Γαλ. ς΄12). Ἀναζητοῦσαν, δηλαδή, τὴν κοινωνικὴ ἀποδοχὴ καὶ τὴν ἀσφάλεια, ἀποφεύγοντας τὴ θυσία.
Κάνοντας μιά εἰλικρινῆ αὐτοκριτική, θά διαπιστώσουμε ὅτι ἴσως κι ἐμεῖς κάποιες φορὲς παγιδευόμαστε στὴν ἀνάγκη τῆς κοινωνικῆς προβολῆς καὶ περιοριζόμαστε σὲ μιὰ ἐπιφανειακὴ χριστιανικὴ ταυτότητα. Ἐρχόμαστε στὴν Ἐκκλησία, κάνουμε τὸ σταυρό μας, νηστεύουμε, ἀλλὰ μὲ σκοπὸ κυρίως νὰ δείξουμε στοὺς ἄλλους πόσο εὐσεβεῖς εἴμαστε, διατηρῶντας ἁπλῶς μιὰ χριστιανικὴ «βιτρίνα». Συχνά μετατρέπουμε τὸν Σταυρὸ ἀπὸ σύμβολο θυσίας σὲ ἕνα ἁπλὸ κόσμημα στὸ στῆθος μας ἢ ἕνα ἐργαλεῖο κοινωνικῆς ἐπιδοκιμασίας. Ὅμως ὁ Χριστὸς δὲν μᾶς ζήτησε νὰ «διακοσμήσουμε» τὴ ζωή μας μὲ τὸν Σταυρό, ἀλλὰ νὰ συσταυρωθοῦμε μαζί Του.
Καί πρίν κάποιος διαμαρτυρηθεῖ, ἂς σκεφτεῖ: Μήπως ὅταν ὁ Χριστὸς μᾶς ζητᾶ νὰ θυσιάσουμε τὸν ἐγωϊσμό μας καὶ νὰ συγχωρήσουμε τὸν ἀδελφὸ ποὺ μᾶς ἔφταιξε, ἐμεῖς ἀδρανοῦμε; Μήπως ὅταν στὸ περιβάλλον μας οἱ ἄλλοι χλευάζουν τη χριστιανική πίστη καί τίς ἀξίες της, ἐμεῖς σιωποῦμε γιὰ νὰ μὴν στοχοποιηθοῦμε; Μήπως τελικὰ προτιμᾶμε ἕναν «ἀνώδυνο» ἰδιωτικὸ χριστιανισμό, χωρὶς Γολγοθᾶ, ποὺ δὲν μᾶς κοστίζει τίποτα καὶ ἁπλῶς ἐφησυχάζει τὴ συνείδησή μας;
Ἀπέναντι σὲ αὐτὴ τὴ ματαιοδοξία, ὁ Παῦλος μᾶς βροντοφωνάζει: «Σὲ μένα ὅμως, μη γένοιτο νὰ καυχηθῶ γιὰ τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνο γιὰ τὸν σταυρὸ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ» (βλ. Γαλ. ς΄14). Μέσῳ τοῦ Σταυροῦ, λέει ὁ Ἀπόστολος, ὁ κόσμος ἔχει νεκρωθεῖ γιὰ ἐκεῖνον κι ἐκεῖνος γιὰ τὸν κόσμο. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ πιστὸς ποὺ ἀντικρύζει τον Ἐσταυρωμένο, νεκρώνει μέσα του τὶς ἁμαρτωλὲς ἐπιθυμίες καὶ δὲν ἐξαρτᾶ τὴν εὐτυχία του ἀπὸ τὶς ἐφήμερες κοσμικές ἀπολαύσεις.
Ἑρμηνεύοντας αὐτὸ τὸ χωρίο, ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἀναρωτιέται: «Καὶ τί εἶναι τὸ καύχημα τοῦ Χριστοῦ;» Καὶ ἀπαντᾶ: «Τὸ ὅτι ὁ Θεός, γιὰ χάρη μας, πῆρε μορφὴ δούλου καὶ ἔπαθε γιὰ ἐμᾶς, ποὺ ἤμασταν ἐχθροί Του». Ἐκεῖ φαίνεται τὸ μέγεθος τῆς θείας Ἀγάπης, καθώς, ὅπως ἐπισημαίνεται καὶ στὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα, «τόσο πολὺ ἀγάπησε ὁ Θεὸς τὸν κόσμο, ὥστε ἔδωσε τὸν μονογενῆ Του Υἱὸ» (Ἰω. γ΄16).
Ὁ Ἀπόστολος προχωρεῖ σὲ μιὰ βαθιὰ θεολογικὴ ἀλήθεια, τονίζοντας, ὅτι: «στὴν ἐν Χριστῷ ζωῇ δὲν ἔχουν καμία σημασία οἱ ἐξωτερικὲς διακρίσεις, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ μετράει εἶναι ἡ καινούργια δημιουργία, ὁ ἀναγεννημένος ἄνθρωπος» (βλ. Γαλ. ς΄15). Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ἑρμηνεύοντας αὐτὴ τὴ ριζικὴ ἀνακαίνιση, τονίζει μὲ θαυμασμό: «Λίγες σταγόνες αἵματος ἀπὸ τὸν Σταυρὸ ἀνακαινίζουν ὁλόκληρο τὸν κόσμο καὶ μᾶς ἑνώνουν ὅλους μαζί». Στὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, λοιπόν, δὲν ἔχουν σημασία τὰ ἐξωτερικὰ σχήματα, ἀλλὰ ἡ ἐσωτερικὴ μεταμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου σὲ μιὰ νέα πνευματικὴ ὕπαρξη ποὺ ἀγαπᾶ, συγχωρεῖ καὶ θυσιάζεται, ὥστε νὰ κληρονομήσει τὴν αἰώνια ζωή.
Ἡ σφραγῖδα αὐτῆς τῆς νέας ζωῆς εἶναι ἡ συμμετοχή μας στὸ πάθος τοῦ Κυρίου. Ὁ Παῦλος ὁλοκληρώνει τὸν λόγο του ὡς ἑξῆς: «ἐγὼ βαστάζω στὸ σῶμα μου τὰ στίγματα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ» (βλ. Γαλ. ς΄17). Τὰ «στίγματα» ἦταν οἱ πληγὲς ἀπὸ τοὺς διωγμοὺς ποὺ ὑπέστη γιὰ τὸ Εὐαγγέλιο. Γιὰ κάθε χριστιανὸ σήμερα, «στίγματα» εἶναι οἱ καθημερινοὶ πνευματικοὶ ἀγῶνες, ἡ ὑπομονὴ στὶς ἀσθένειες, ἡ ἀντίσταση στὰ πάθη καὶ τὴν ἁμαρτία, ποὺ συνιστοῦν τὴν ἄρση τοῦ προσωπικοῦ μας σταυροῦ χωρὶς γογγυσμὸ, ἀλλὰ καὶ ἡ θυσιαστικὴ προσφορὰ πρὸς τὸν πλησίον. Ὅπως κάποτε στὴν ἔρημο ὁ Μωυσῆς ἔριξε τὸ ξύλο στὰ πικρὰ νερά τῆς Μερρᾶ καὶ ἐκεῖνα γλύκαναν, ἔτσι καὶ τὸ ξύλο τοῦ Σταυροῦ, ὅταν μπεῖ μὲ ὑπομονὴ στὴν καθημερινότητά μας, γλυκαίνει τὶς πικρίες καὶ τὶς δοκιμασίες. Τὰ «στίγματα» τοῦ πόνου μεταβάλλονται τότε σὲ παράσημα τῆς θείας δόξας.
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Κατὰ ἀγαθὴ συγκυρία σήμερα, 13 Σεπτεμβρίου, καθὼς προετοιμαζόμαστε νὰ προσκυνήσουμε τὸν Σταυρό, ἡ Ἐκκλησία μᾶς θυμίζει τὴν Ἀνάμνηση τῶν Ἐγκαινίων τοῦ Πανιέρου Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως στὰ Ἱεροσόλυμα. Ἐκείνου τοῦ ἐπίγειου ναοῦ ποὺ ἔχτισαν ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος καὶ ἡ Ἁγία Ἑλένη, συμπεριλαμβάνοντας κάτω ἀπὸ τὴν ἴδια στέγη τὸν τόπο τῆς Σταυρώσεως τοῦ Κυρίου στὸν Γολγοθᾶ, τὴ μυροβλύζουσα πλάκα τῆς Ἀποκαθηλώσεως, πάνω στὴν ὁποία ἐναπέθεσαν τὸν νεκρωθέντα Κύριο γιὰ νὰ τὸν προετοιμάσουν γιὰ τὴν ταφὴ καὶ τὸν Πανάγιο καὶ Ζωοδόχο Τάφο.
Ὅπως χαρακτηριστικὰ σημειώνει ὁ Ἅγιος Δημήτριος τοῦ Ροστώφ, «Γιορτάζουμε τὰ ἐγκαίνια τοῦ ναοῦ ποὺ χτίστηκε στὸν τόπο ὅπου κατεργάστηκε ἡ σωτηρία μας, ἐκεῖ ὅπου τὸ ξύλο τοῦ Σταυροῦ ἔδιωξε τὸ σκοτάδι». Ἂν ἐκεῖνοι ἐγκαινίασαν ἕναν ναὸ ἀπὸ πέτρα, ὁ Χριστὸς μᾶς καλεῖ σήμερα νὰ τελέσουμε τὰ ἐγκαίνια τῆς δικῆς μας καρδιᾶς, ἀφοῦ Ἐκεῖνος, μέσα ἀπὸ τὸν προφήτη Ἰεζεκιήλ, μᾶς διαβεβαιώνει: «Θὰ σᾶς δώσω μιὰ νέα καρδιὰ καὶ θὰ βάλω μέσα σας ἕνα πνεῦμα καινούργιο» (Ἰεζ. ΛΣΤ΄ 26). Ἂν ἡ πλάκα τῆς Ἀποκαθηλώσεως δέχθηκε τὸ ἄχραντο Σῶμα τοῦ Κυρίου, ἂς γίνει καὶ ἡ δική μας καρδιὰ μιὰ ἀνάλογη πλάκα, καθαρισμένη ἀπὸ τὴ μετάνοια, ἔτοιμη νὰ Τὸν δεχθεῖ. Ὅμως, ὅπως θυμίζει ὁ Ἅγιος Αὐγουστῖνος: «Ὁ Θεὸς ποὺ σὲ ἔπλασε χωρὶς ἐσένα, δὲν θὰ σὲ σώσει χωρὶς ἐσένα». Χρειάζεται καὶ ὁ δικός μας ἀγῶνας.
Ἂς στρέψουμε τὰ μάτια στὸν Ἐσταυρωμένο, ἐγκαινιάζοντας ἀπὸ σήμερα μιὰ νέα ζωή, μὲ βάση τήν καθαρότητα τῆς ψυχῆς, ἀλλά καί τὴ βεβαιότητα ὅτι πίσω ἀπὸ κάθε Γολγοθᾶ μᾶς περιμένει ἡ Ἀνάσταση καὶ ἡ αἰώνια ἐν Χριστῷ ζωή. Ἀμήν.