Στη Θράκη η είδηση της επιστροφής των 48 κειμηλίων διαβάστηκε αλλιώς. Η Ιερά Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου, που έμαθε τη συμφωνία από τα μέσα ενημέρωσης, θυμίζει ότι εδώ και περίπου τριάντα χρόνια, από την αρχή της ποιμαντορίας του Μητροπολίτη Παντελεήμονος, διεκδικεί πενήντα κειμήλια – χειρόγραφα και παλαίτυπα ανάμεσά τους – που αφαιρέθηκαν από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας στα χρόνια της βουλγαρικής κατοχής, 1916-1919. Με επιστολές προς την υπουργό Πολιτισμού και τον υπουργό Εξωτερικών ζητά τον επαναπατρισμό τους «έξω από κάθε λογική ανταλλαγής».
Επιφυλάξεις διατύπωσε και ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος. Σε επιστολή του προς την κ. Μενδώνη σημειώνει ότι δεν ενημερώθηκε για τις διαβουλεύσεις και βάζει τα 48 δίπλα στο πραγματικό μέγεθος της απώλειας: μόνο από την Εικοσιφοίνισσα, κατά τον ίδιο, λείπουν 800 κειμήλια και 430 χειρόγραφα.
Η εικόνα δεν είναι μονόχρωμη. Η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τη συμφωνία με ικανοποίηση και η Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης τη χαρακτήρισε σημαντικό γεγονός για τον τόπο. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, αντίθετα, επέκρινε τη μυστικότητα των συνομιλιών και την πολιτική χρήση τους και από τις δύο πλευρές. Όσοι απορρίπτουν τη λογική του ανταλλάγματος επικαλούνται τη Συνθήκη του Νεϊγύ του 1919, που ήδη υποχρέωνε τη Βουλγαρία να επιστρέψει ό,τι πήρε.
Η ίδια η υπουργός, άλλωστε, στην ίδια συνέντευξη εξήγησε γιατί η Ελλάδα αρνείται τον δανεισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα: θα ισοδυναμούσε με έμμεση αναγνώριση κυριότητας στη βρετανική πλευρά. Το βέβαιο, είπε, είναι ότι τα Γλυπτά θα επιστρέψουν, χωρίς να δεσμευτεί για χρόνο.
Η «πρώτη φάση» είναι πλέον δημόσια δέσμευση της πολιτείας, όχι απλή διατύπωση ενός μνημονίου. Η Ξάνθη και η Δράμα θα τη μετρήσουν με ένα μόνο κριτήριο: αν στο επόμενο κείμενο που θα υπογραφεί με τη Σόφια θα αναγράφονται ονομαστικά τα χειρόγραφα της Καλαμούς, της Αρχαγγελιώτισσας και της Εικοσιφοίνισσας – και αν αυτή τη φορά οι μητροπόλεις θα το μάθουν πριν από τα δελτία ειδήσεων.
Πληροφορίες ἀπό thracenews.gr