Τοῦ κ. Κωνσταντίνου Βαθιώτη,
τέως Ἀναπληρωτοῦ Καθηγητοῦ Νομικῆς Σχολῆς Δ.Π.Θ.
2ον
ΚΑΜΕΡΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ἡ ἠλεκτρονικὴ δικτατορία τῆς κυβέρνησης Μητσοτάκη υἱοθέτησε καὶ ἕνα ἄλλο μέτρο ποὺ ἔχει τὴν τιμητική του στὴν δυστοπικὴ κοινωνία, ὅπου ζοῦσε ὁ ὀργουελικὸς ἥρωας Οὐίνστον Σμίθ: Τὸ ἄγρυπνο μάτι τοῦ ἑλληνικοῦ «Μεγάλου Ἀδελφοῦ», κλωνοποιημένο μέσα ἀπὸ 1.000 κάμερες (εἶναι προφανὲς ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι συμβολικὸς καί, σὲ κάθε περίπτωση, δὲν ἀποτελεῖ ἐγγύηση γιὰ τὸ ἀπώτατο ὅριό του), φροντίζει νὰ ἀνταποκριθεῖ στὸ ἀενάως προβαλλόμενο αἴτημα τῆς καθολικῆς ἀσφάλειας, εἰδικότερα: τῆς ἀπόλυτης προστασίας τοῦ πολίτη ἀπὸ τὶς τροχαῖες παραβάσεις ἀλλά, ἀργότερα, ἀπὸ κάθε μορφὴ ἐκτροπῆς τοῦ πολίτη ἀπὸ τὴν νομιμότητα.
Καί, κάπως ἔτσι, μὲ τὴν δικαιολογία ὅτι, γιὰ νὰ ἔχουμε ἥσυχο τὸ κεφάλι μας, πρέπει νὰ ἀνεχόμαστε χίλιες καὶ πλέον κάμερες πάνω ἀπὸ τὸ κεφάλι μας, θὰ κτισθεῖ ἡ ψηφιακὴ φυλακή μας, ἡ ὁποία, ἐκτὸς ἀπὸ κάμερες, θὰ ἀξιοποιεῖ ὡς ἐργαλεῖο ἐπιτήρησης καὶ τὸν Προσωπικὸ Ἀριθμό, ἡ λήψη τοῦ ὁποίου εἶναι ὑποχρεωτικὴ μὲ τὸ ἄρ. 11 Ν. 4727/2020, ὅπως συμπληρώθηκε ἀπὸ τὸ ἄρθρο 11α, ποὺ εἰσήχθη μὲ τὸ ἄρ. 31 Ν. 5188/2025.
ΠΑΝΟΠΤΙΚΟΝ
Τὸ κοινὸ χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τῶν δύο αὐτῶν τρόπων ἐπιτήρησης, δηλ. τῶν καμερῶν καὶ τοῦ Προσωπικοῦ Ἀριθμοῦ εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ ἐπιτηρούμενος παρακολουθεῖται ἀπὸ τὸν ἐπιτηρητή του, ἀλλὰ ὁ ἐπιτηρητὴς μένει πάντοτε ἀόρατος.
Ἡ φιλοσοφία τῆς ἀθέατης ἐπιτήρησης ἀνάγεται στὸν Βρετανὸ νομικὸ Τζέρεμυ Μπένθαμ (Jeremy Bentham, 1748-1832), ὁ ὁποῖος εἶναι ξακουστὸς γιὰ τὸν πρωτοποριακὸ τύπο φυλακῆς ποὺ εἶχε σχεδιάσει, τὸ λεγόμενο «Πανοπτικόν», τὸ ὁποῖο θεωροῦσε ὅτι ἦταν ἕνα «ἀρχιτεκτονικὸ παράδειγμα ἱκανὸ πρὸς γενίκευση» [6].
Ἐπρόκειτο γιὰ ἕνα κυλινδρικὸ οἰκοδόμημα, στὴν περιφέρεια τοῦ ὁποίου ὑπῆρχαν τὰ κελλιά τῶν τροφίμων καὶ στὸ κέντρο του ὁ πύργος τῶν ἐπιτηρητῶν μὲ μεγάλα παράθυρα ποὺ ἔβλεπαν πρὸς τὰ κελλιά. Ὁ κρατούμενος, παρότι εἶχε διαρκῆ ὀπτικὴ πρόσβαση πρὸς τὰ παράθυρα τοῦ πύργου, γνωρίζοντας ὅτι μπορεῖ νὰ παρακολουθεῖται ἀνὰ πᾶσα ὥρα καὶ στιγμή, δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ ξέρει πότε ὑλοποιεῖτο ἡ παρακολούθησή του. Καὶ μόνο ὁ φόβος τῆς ἐπιτήρησης ἐκτιμᾶτο ὅτι ἦταν ἀρκετὸς, γιὰ νὰ ὠθεῖ τὸν ἐπιτηρούμενο νὰ συμπεριφέρεται νόμιμα.
ΜΙΣΕΛ ΦΟΥΚΩ
Ὁ Μισὲλ Φουκώ (Michel Foucault), στὸ βιβλίο του «Ἐπιτήρηση καὶ Τιμωρία», μελέτησε μὲ προσοχὴ τὴν σύλληψη τοῦ Μπένθαμ καὶ κατέληξε στὸ συμπέρασμα ὅτι οἱ δυτικὲς-φιλελεύθερες (ψευτο)δημοκρατίες, μία ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἀναμφισβήτητα ἐκείνη ποὺ ὑλοποιεῖται ἀπὸ τὴν παροῦσα κυβέρνηση, θὰ ἀξιοποιοῦσαν τὸ μπενθαμικὸ πανοπτικὸ ὡς ἀρχέτυπο γιὰ τὴν ἀδιάκοπη ἐπιτήρηση ὅλων τῶν πολιτῶν. Ὅπως παρατηρεῖ ὁ Γάλλος φιλόσοφος: [7]
«Ὁ πανοπτικὸς μηχανισμὸς συναρμόζει χωρικὲς μονάδες ποὺ ἐπιτρέπουν σὲ κάποιον νὰ βλέπει συνεχῶς καὶ νὰ ἀναγνωρίζει μέ μιᾶς. Ἐν ὀλίγοις, ἀντιστρέφεται ἡ ἀρχὴ στὴν ὁποία ὑπάκουε τὸ μπουντρούμι. Ἤ, μᾶλλον, ἀπὸ τὶς τρεῖς λειτουργίες του –ἐγκλεισμός, στέρηση φωτός, ἀπόκρυψη– διατηρεῖται μόνο ἡ πρώτη καὶ καταργοῦνται οἱ ἄλλες δύο. Τὸ πλῆρες φῶς καὶ τὸ βλέμμα ἑνὸς ἐπιτηρητῆ αἰχμαλωτίζουν καλύτερα ἀπὸ τὸ σκοτάδι, ποὺ τελικῶς προστάτευε. Ἡ ὁρατότητα εἶναι μία παγίδα».
Σύμφωνα μὲ τὸν ἴδιο [8], τὸ μεῖζον ἀποτέλεσμα τοῦ Πανοπτικοῦ εἶναι ὅτι «ὁδηγεῖ τὸν κρατούμενο σὲ μία συνειδητὴ καὶ μόνιμη κατάσταση ὁρατότητας ποὺ διασφαλίζει τὴν αὐτόματη λειτουργία τῆς ἐξουσίας. Ἔτσι ὥστε ἡ ἐπιτήρηση νὰ εἶναι μόνιμη ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματά της, ἀκόμη κι ἂν εἶναι ἀσυνεχὴς ὡς πρὸς τὴ δράση της· ἔτσι ὥστε ἡ τελειότητα τῆς ἐξουσίας νὰ τείνει νὰ καταστήσει ἄχρηστη τὴν ἐνεργὸ ἄσκησή της. […] ἡ ἐξουσία πρέπει νὰ εἶναι ὁρατὴ καὶ ἀνεπαλήθευτη. Ὁρατή: Ὁ κρατούμενος θὰ ἔχει συνεχῶς μπροστὰ στὰ μάτια του τὴν ἐπιβλητικὴ φιγούρα τοῦ κεντρικοῦ πύργου ἀπ’ ὅπου τὸν κατασκοπεύουν. Ἀνεπαλήθευτη: ὁ κρατούμενος δὲν πρέπει ποτὲ νὰ γνωρίζει ἂν ὄντως παρακολουθεῖται».
ΙΓΝΑΣΙΟ ΡΑΜΟΝΕ
Καίρια εἶναι καὶ ἡ παρατήρηση τοῦ Ἰγνάσιο Ραμονὲ (Ignacio Ramonet), Ἱσπανοῦ καθηγητῆ τῆς θεωρίας τῆς ἐπικοινωνίας στὸ Πανεπιστήμιο Paris VII-Denis Diderot, ὁ ὁποῖος ἀναδεικνύει τὴν νέα ἰδιαιτερότητα ποὺ χαρακτηρίζει τὶς σημερινὲς «κοινωνίες ἐλέγχου» σὲ σχέση μὲ τὶς προγενέστερες: «Ἐκεῖνες περιόριζαν τὰ ἄτομα ποὺ θεωροῦνταν ἀντικοινωνικά, παραβατικά, ἀνυπότακτα ἢ ἐχθρικὰ σὲ περίκλειστους τόπους στέρησης τῆς ἐλευθερίας: φυλακή, κάτεργο, ἀναμορφωτήριο, ψυχιατρεῖο, ἄσυλο, στρατόπεδο συγκέντρωσης… Ἀντίθετα, οἱ σύγχρονές μας κοινωνίες τοῦ ἐλέγχου ἀφήνουν τοὺς ὑπόπτους (δηλαδὴ ὅλους τούς πολίτες) νὰ εἶναι φαινομενικὰ ἐλεύθεροι. Τοὺς κρατοῦν ὅμως ὑπὸ διαρκῆ ἠλεκτρονικὴ παρακολούθηση. Τὸν σωματικὸ περιορισμὸ διαδέχτηκε ὁ ψηφιακὸς περιορισμὸς» [9].
ΜΠΙΟΥΝΓΚ-ΤΣΟΥΛ ΧΑΝ
Στὸν σημερινὸ τρόπο δράσης τῆς «ἔξυπνης ἐξουσίας» ἀναφέρεται καὶ ὁ Γερμανοκορεάτης φιλόσοφος καὶ θεολόγος Μπιούνγκ-Τσοὺλ Χάν (Byung-Chul Han) στὸ βιβλίο του «Ψυχοπολιτική. Ὁ νεοφιλελευθερισμὸς καὶ οἱ νέες τεχνολογίες ἐξουσίας» [10], ὅπου τονίζει ὅτι ἡ μοντέρνα, ἐξατομικευμένη «ἐπιτήρηση χωρὶς ἐπιτήρηση» ὑλοποιεῖται μέσῳ τεχνολογικῶν μηχανισμῶν ποὺ ἀποτελοῦν ψηφιακὰ λατρευτικὰ ἀντικείμενα. Ἐπὶ παραδείγματι, τὸ ἔξυπνο κινητὸ τηλέφωνο «ἀναλαμβάνει τὴ λειτουργία τοῦ ροζαρίου [Σ.Σ.: κάτι ἀντίστοιχο μὲ τὸ κομποσκοίνι], τὸ ὁποῖο εἶναι ἐπίσης εὔχρηστο καὶ χειροπιαστὸ, ὅπως τὸ κινητὸ τηλέφωνο. Σκοπὸς καὶ τῶν δύο ἀντικειμένων εἶναι ἡ αὐτοεξέταση καὶ ὁ αὐτοέλεγχος. Ἡ ἐξουσία αὐξάνει τὴν ἀποτελεσματικότητά της ἀναθέτοντας τὴν ἐπιτήρηση στὸν καθένα ξεχωριστά. Τὸ “like” εἶναι τὸ ψηφιακὸ ἀμήν. Κάθε φορά ποὺ πατᾶμε “like”, δείχνουμε ὑποταγὴ στὴν ἐξουσία. Τὸ smartphone δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνας ἀποτελεσματικὸς μηχανισμὸς ἐπιτήρησης, ἀλλὰ καὶ ἕνα φορητὸ ἐξομολογητήριο. Τὸ Facebook εἶναι ἡ ἐκκλησία, ἡ παγκόσμια συναγωγὴ τῆς ψηφιακῆς ἐποχῆς».
Σύμφωνα μὲ τὸν Χάν [11], ἡ σύγχρονη ἐξουσία εἶναι «καλωσυνάτη», «ἀόρατη» καὶ ἐκμεταλλεύεται τὴν ἐλευθερία τοῦ πολίτη χωρὶς νὰ τὴν καταστέλλει. «Παρακινεῖ καὶ σαγηνεύει ὑπὸ τὸν μανδύα τοῦ φιλελευθερισμοῦ καὶ τῆς φιλικότητας» καὶ ἔτσι «εἶναι πιὸ ἀποτελεσματικὴ ἀπὸ τὴν ἐξουσία ποὺ διατάζει, ἀπειλεῖ καὶ ἐπιβάλλει».
ΤΖΩΡΤΖ ΟΡΓΟΥΕΛ
Σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ Πανοπτικό τοῦ Μπένθαμ, τὸ ὁποῖο (ὑποτίθεται ὅτι) στόχευε στὴν μεγιστοποίηση τῆς εὐτυχίας τῶν πολιτῶν [12], οἱ πρακτικὲς ἐπιτήρησης ποὺ περιγράφονται στὸ δυστοπικὸ μυθιστόρημα τοῦ Τζὼρτζ Ὄργουελ «1984» (τὸ ὁποῖο μοιάζει μὲ τὸ εὐαγγέλιο τοῦ παγκόσμιου ὁλοκληρωτισμοῦ) κινοῦνται πρὸς τὴν ἀντίθετη κατεύθυνση. Καὶ ἐκεῖ δεσπόζει ὁ λεγόμενος «Μεγάλος Ἀδελφός», πού, παραμένοντας ἀθέατος, παρακολουθεῖ ἀδιαλείπτως τοὺς πάντες, ἐνῶ ἡ κυβέρνηση τῆς Ὠκεανίας ἐνδιαφέρεται ἀποκλειστικὰ νὰ διατηρηθεῖ στὴν ἐξουσία, καλλιεργώντας ἕνα συνεχὲς πολεμικὸ κλῖμα καὶ μία κατάσταση μόνιμης πτώχειας, ὥστε οἱ πολίτες νὰ πασχίζουν καθημερινὰ γιὰ τὴν κάλυψη τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν τους καὶ ἔτσι νὰ μὴ ἔχουν χρόνο καὶ διάθεση νὰ προβληματισθοῦν γιὰ τὴν μορφὴ τῆς κοινωνίας μέσα στὴν ὁποία ζοῦν. Ὅ,τι, δηλαδή, συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς λαοὺς τοῦ 21ου (ἀπατ)αἰώνα!
Σημειωτέον ὅτι, σὲ ὁμιλία ποὺ εἶχε ἐκφωνήσει στὴν Ἀμερικὴ ὁ γέρων Ἐφραὶμ τῆς Ἀριζόνας, εἶχε πεῖ τρία συγκλονιστικὰ πράγματα: Πρῶτον, ὅτι τὸ παρατσούκλι τοῦ Ἀντιχρίστου θὰ εἶναι ὁ ὅρος «Μεγάλος Ἀδελφός». Δεύτερον, ὅτι ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ τεχνολογία θὰ εἶναι τὰ μέσα μὲ τὰ ὁποῖα ὁ Ἀντίχριστος θὰ ἀσκήσει τὴν ἐξουσία του. Καί, τρίτον, ὅτι ἤδη ἀπὸ τὸ 1992 (ἔτος ἐκφώνησης τῆς ὁμιλίας του) ἀναμένουμε τὴν «Νέα Ἐποχὴ» τοῦ Ἀντιχρίστου!
Παράλληλα, οἱ κάτοικοι τῆς ὀργουελικῆς Ὠκεανίας βομβαρδίζονται καθημερινὰ μὲ προπαγανδιστικὰ μηνύματα ποὺ τροφοδοτοῦν τὸ μῖσος τοῦ πληθυσμοῦ ἀπέναντι σὲ ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικοὺς ἐχθρούς. Ἐπίσης, προκειμένου τὸ καθεστὼς νὰ ἐπιβάλει τὴν δική του ἀλήθεια, χρησιμοποιεῖ μηχανισμοὺς νόθευσης τῆς ἱστορίας, ἀλλάζοντας διαρκῶς τὸ περιεχόμενο τῶν ἐφημερίδων, τῶν βιβλίων, τῶν φωτογραφιῶν, ἀκόμη καὶ τῶν λέξεων, ἐνῶ καθοριστικῆς σημασίας εἶναι ἡ φρενοβλαβοποιητικὴ τεχνική τῆς διπλοσκέψης (Doublethink), δηλ. τῆς τάσης τῶν κυβερνώντων νὰ ὑποστηρίζουν δύο πεποιθήσεις ἀντιφατικὲς μεταξύ τους.
Ἡ παραπάνω ἀναφορὰ στὴν ἀλλαγὴ τοῦ περιεχομένου τῶν βιβλίων μπορεῖ νὰ συνδεθεῖ μὲ τὴν πρόσφατη διεθνῆ εἴδηση ὅτι ἀγοράζονται μαζικὰ ἀμέτρητα βιβλία ἀπὸ παλαιοπωλεῖα, γιὰ νὰ τροφοδοτηθεῖ ἡ Τεχνητὴ Νοημοσύνη καὶ μετὰ νὰ καταστραφοῦν. Τὸ φλέγον ἐρώτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀφοῦ τὰ βιβλία αὐτὰ θὰ καταστραφοῦν, ποιὸς θὰ μπορεῖ νὰ ἐγγυηθεῖ ὅτι τὸ ψηφιοποιημένο περιεχόμενό τους θὰ ἔχει παραμείνει ἀναλλοίωτο;
Τὸ «1984» ἐξελίχθηκε σὲ τίτλο συνώνυμο τῆς ἄοκνης ἐπιτήρησης, ἡ ὁποία στὸ συγκεκριμένο μυθιστόρημα ὑλοποιεῖται μὲ ποικίλους τρόπους: μὲ ἑλικόπτερα ποὺ ἐλέγχουν τὴν ζωὴ τῶν πολιτῶν μέσα ἀπὸ τὰ παράθυρα τῶν κτηρίων, μὲ τὸ ἄνοιγμα τῶν ἐπιστολῶν τους, μὲ χρήση μικροφώνων, μὲ καταδότες, ποὺ μπορεῖ νὰ ἀνήκουν στὸν ἐργασιακὸ ἤ, ἀκόμη χειρότερα, στὸν οἰκογενειακὸ χῶρο τοῦ ἐπιτηρουμένου, ἀλλὰ καὶ μὲ ὀθόνες ποὺ στέλνουν καὶ λαμβάνουν ἦχο καὶ εἰκόνα, καταγράφοντας θορύβους ἢ κινήσεις.
Δυστυχῶς, τὰ δείγματα γραφῆς τῶν σημερινῶν κυβερνήσεων ταιριάζουν τόσο πολὺ μὲ τὴν σύλληψη τοῦ Πανοπτικοῦ καὶ μὲ τὶς τεχνικές τοῦ «Μεγάλου Ἀδελφοῦ» ποὺ περιγράφονται στὸ «1984», ὥστε ἡ ἀνάγνωση αὐτοῦ τοῦ μυθιστορήματος σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν μελέτη τῆς μπενθαμικῆς φυλακῆς, καθίσταται ἐπιβεβλημένη γιὰ κάθε πολίτη τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ καταδικάσει τὰ παιδιά του νὰ ζήσουν σὲ μία δυστοπικὴ τυραννία διαρκοῦς παρακολούθησης καί, εἰδικότερα, ψηφιακῆς ἐπιτήρησης, ὅπου ὅλοι ἀντιμετωπίζονται ὡς δυνάμει ὕποπτοι, μὲ τὸ τεκμήριο ἀθωότητας νὰ ἔχει ἀναποδογυρίσει σὲ τεκμήριο ἐνοχῆς.
ΝΤΕΤΛΕΦ ΝΟΓΚΑΛΑ
Οἱ λάτρεις τῆς τεχνολογίας ποὺ θὰ χαρακτηρίσουν ὑπερβολικὴ τὴν παραπάνω ἀνάλυση δὲν ἔχουν παρὰ νὰ διαβάσουν μία σκέψη ποὺ εἶχε καταγράψει τὸ 2001 ὁ Γερμανὸς ἐγκληματολόγος Ντέτλεφ Νoγκάλα (Detlef Nogala) στὸ ἄρθρο του μὲ τὸν χαρακτηριστικὸ τίτλο «Ὁ βάτραχος μέσα στὸ καυτὸ νερό», δημοσιευμένο σὲ ἕνα συλλογικὸ τόμο ποὺ τιτλοφορεῖται «Σχετικὰ μὲ τὸ τέλος τῆς ἀνωνυμίας – Ἡ παγκοσμιοποίηση τῆς ἐπιτήρησης» [13]. Κατ’ αὐτόν, ἡ ἰδέα τῆς διαρκοῦς ἐπιτήρησης ἑδράζεται στὸν ἰδιότητα τοῦ πανταχοῦ παρόντος Θεοῦ, ὁ ὁποῖος βλέπει τὰ πάντα καὶ μετὰ τὸν θάνατο τοῦ ἀνθρώπου κρίνει τὴν ψυχή του. Συνεπῶς, εὔλογα θὰ μποροῦσε νὰ ὑποστηριχθεῖ ὅτι ἡ τεχνολογία εἶναι ἕνα σατανικὸ προϊόν, ποὺ θὰ ὁδηγήσει στὴν ἐπιβολὴ μίας παγκόσμιας ἠλεκτρονικῆς δικτατορίας [14].
ΜΠΕΡΥΛ ΜΠΕΪΝΜΠΡΙΤΖ
Ὑψίστης σημασίας εἶναι καὶ μία παρατήρηση ποὺ εἶχε κάνει ἡ Βρετανίδα συγγραφέας Μπέρυλ Μπέινμπριτζ (Beryl Bainbridge): [15] Ἐνῶ μέχρι τὰ μέσα τοῦ 20οῦ αἰώνα ἐπίκεντρο τῶν πόλεων ἦταν ὁ καθεδρικὸς ναὸς ἢ/καὶ τὸ δημαρχεῖο –αὐτὸς ὁ συνασπισμὸς ἐκκλησίας καὶ κράτους ἀποτελεῖ χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τῶν καθεστώτων ποὺ στηρίζονται σὲ ἕνα ἠθικὸ κώδικα–, πρὸς τὰ τέλη τοῦ 20οῦ αἰώνα κεντρικὸ σημεῖο ἀναφορᾶς τῶν πόλεων ἔγιναν τὰ ἐμπορικὰ κέντρα: σὲ αὐτοὺς τοὺς «σύγχρονους καθεδρικοὺς ναοὺς» ὁ κόσμος δὲν λατρεύει μία ἀπόλυτη ἠθικὴ τάξη (absolute moral order), ἀλλὰ κάτι πολὺ πιὸ κοινότοπο: τὰ ψώνια (worshipping shopping) καί, μέσῳ αὐτῶν, τὶς ἰδιωτικὲς ἀρχές, τὴν τάξη καὶ τὴν ἑταιρικὴ ἰσχὺ ποὺ καθιστοῦν δυνατὴ αὐτὴν τὴν λατρεία!
Ἐκτός, ὅμως, ἀπὸ τὰ ψώνια, ἡ λατρεία τοῦ σύγχρονου πολίτη περιλαμβάνει καὶ τὴν «θεὰ» μπάλα, ἡ ὁποία παίζεται μέσα σὲ ἀθλητικοὺς «ναούς». Πόσο βόλεψε τὸ παμπόνηρο σύστημα ὁ ἐπὶ χρόνια ἐκτρεφόμενος χουλιγκανισμός, ὥστε νὰ ἔλθει ἡ στιγμὴ ἐκείνη πού, γιὰ τὴν ἀσφάλεια τῶν θεατῶν, θὰ πρέπει ὅλοι νὰ εἰσέρχονται στοὺς ἀθλητικοὺς ναοὺς μόνο μὲ ἠλεκτρονικὸ εἰσιτήριο!
ΣΤΕΦΑΝ ΣΙΝΤΛΕΡ
Ἀξίζει ἐδῶ νὰ σημειωθεῖ ὅτι, στὴν γερμανικὴ ποινικὴ ἐπιστήμη, ἐξεδόθη τὸ 2021 ἡ ὀγκώδης διδακτορικὴ διατριβὴ τοῦ Στέφαν Σίντλερ (Stephan Schindler) ὑπὸ τὸν τίτλο «Βιομετρικὴ Βιντεοεπιτήρηση» [16]. Ὁ συγγραφέας, μὲ περισσὴ ἀφέλεια, ὑποστηρίζει ὅτι, στὸ ἐγγὺς μέλλον, εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀπίθανο νὰ ἑδραιωθεῖ ἕνα καθεστὼς παρόμοιο μὲ ἐκεῖνο τῆς ὀργουελικῆς Ὠκεανίας. Τοῦτο, διότι ἡ βιντεοεπιτήρηση στοὺς σιδηροδρομικοὺς σταθμούς, τὰ σοῦπερ-μάρκετ ἢ τὰ τραπεζικὰ καταστήματα δὲν ἐκπορεύεται ἀπὸ ἕνα κακόβουλο κράτος ποὺ ἀποσκοπεῖ στὴν ἐπιβολὴ ὁλοκληρωτικοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ ἀποτελεῖ προϊὸν μεμονωμένων ἀποφάσεων ποὺ λαμβάνονται ἀπὸ τὴν ἀστυνομία, τοὺς ἰδιοκτῆτες τῶν σοῦπερ-μάρκετ ἢ τοὺς διευθυντὲς τῶν Τραπεζῶν.
Ὁ Σίντλερ ἀγνοεῖ μᾶλλον τὸν διακαῆ πόθο τῆς ὑπερεθνικῆς ἐλὶτ γιὰ τὴν ἐγκαθίδρυση μίας Παγκόσμιας Κυβέρνησης, γιὰ τὴν ὁποία μᾶς ἔχουν προετοιμάσει ἀπὸ τὸ 1956 καὶ τὸ 1987 δύο μασονικὰ περιοδικά, ὁ «Ἰλισὸς» καὶ ὁ «Κόρυμβος». Σὲ αὐτὰ εἶναι δημοσιευμένο τὸ ἄρθρο τοῦ Dr. Mukerji, ὁ ὁποῖος μᾶς προειδοποίησε ὅτι εἴτε τὸ θέλουμε εἴτε ὄχι, ἡ Παγκόσμια Κυβέρνηση θὰ ἐπιβληθεῖ [17].
Ὡστόσο, ὁ Σίντλερ παραδέχεται ὅτι εἶναι ὑπαρκτοὶ οἱ κίνδυνοι ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴ τεχνολογιῶν ἐπιτήρησης καθὼς καὶ ἀπὸ τὴν συλλογὴ πληροφοριακῶν δεδομένων, ἀφοῦ δὲν ἀποκλείεται νὰ ἀξιοποιηθοῦν ἀπὸ κυβερνήσεις, οἱ ὁποῖες ὑπηρετοῦν ἀνεξέλεγκτα τὸ αὐταρχικὸ δόγμα «νόμος καὶ τάξη». Δυστυχῶς, ἡ ἐκτίμηση αὐτὴ ἀφορᾶ πρωτίστως τὴν παροῦσα κυβέρνηση, ἡ ὁποία, ὅπως ἤδη ἐπισημάνθηκε, ἔχει υἱοθετήσει ἀπολύτως τὸ συγκεκριμένο δόγμα, ποὺ εἶναι γνωστὸ καὶ ὡς δόγμα τῆς «μηδενικῆς ἀνοχῆς».
Πάντως, ὁ Γερμανὸς συγγραφέας συμπληρώνει ὅτι, μὲ πρόσχημα τὴν ἀποτελεσματικὴ καταπολέμηση τῆς ἐγκληματικότητας, καὶ προεχόντως τῆς τρομοκρατίας, θὰ μποροῦσε νὰ προκύψει ἕνα «κράτος ἐπιτήρησης», τὸ ὁποῖο γιὰ κάθε ἐπιβαλλόμενο μέτρο θὰ ἐπικαλεῖται δῆθεν ἀποκλειστικὰ ἀγαθοὺς σκοπούς, τελικῶς ὅμως θὰ ἐνδίδει σὲ ὁλοένα καὶ περισσότερους πειρασμοὺς γιὰ τὴν ἐπέκταση τῶν μηχανισμῶν ἐπιτήρησης τῶν πολιτῶν.
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ
Ἄν, παρὰ τὰ προαναφερθέντα, κάποιοι ἀναγνῶστες ἐξακολουθοῦν νὰ διατηροῦν ἀμφιβολίες σχετικὰ μὲ τὸν κίνδυνο νὰ ἐγκλωβιστοῦμε ἀμετάκλητα στὰ σατανικὰ δίκτυα (καὶ ἠλεκτρονικὰ δίκτυα) τῆς μετα-ὀργουελικῆς Ὠκεανίας, ἀξίζει νὰ διαβάσει τὶς ἀκόλουθες ἀράδες, γραμμένες πρὸ 17 ἐτῶν στὸ βιβλίο τοῦ καθηγητῆ Ἀντεγκληματικῆς Πολιτικῆς καὶ πρώην ὑφυπουργοῦ Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Θεοδώρου Παπαθεοδώρου μὲ τὸν χαρακτηριστικὸ τίτλο «Ἐπιτηρούμενη δημοκρατία. Ἡ ἠλεκτρονικὴ παρακολούθηση τῶν πολιτῶν στὴν κοινωνία τῆς διακινδύνευσης»: [18]
«Ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ οἱ ἁρμόδιες ὑπηρεσίες μποροῦν νὰ διαθέτουν ἕνα μεγάλο ἀριθμὸ πληροφοριῶν καὶ δεδομένων ποὺ ἀφοροῦν τὴ ζωὴ καὶ τὴν κοινωνικὴ δράση τῶν πολιτῶν, εἶναι ὁρατὸς ὁ κίνδυνος τῆς ὑπερβολικῆς θωράκισης τοῦ ποινικοῦ κράτους, τῆς ἐπιβολῆς νέων κοινωνικῶν ταξινομήσεων καὶ ἱεραρχιῶν, καθὼς καὶ τῆς παραβίασης τῶν ἀτομικῶν δικαιωμάτων καὶ ἐλευθεριῶν. Ὁ κίνδυνος ἑδράζεται περισσότερο στὸ γεγονὸς ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐφαρμογῶν τῶν νέων τεχνολογιῶν στὸ ποινικὸ πεδίο δὲν λειτουργοῦν πρωτίστως πρὸς ὄφελος τοῦ κοινωνικοῦ σχηματισμοῦ, ἀλλὰ ἐπενεργοῦν πέρα καὶ πάνω ἀπὸ τὴν κοινωνία, τροφοδοτώντας τὴ διαμόρφωση μίας νέας πανοπτικῆς ἐξουσίας μὲ θολὸ περίγραμμα. […] Μία τέτοια στρατηγικὴ ὁδηγεῖ σταδιακὰ στὴ νομιμοποιημένη ἀποδοχὴ μίας αὐταρχικῆς δημοκρατίας, στὸ πλαίσιο τῆς ὁποίας ὁ ἀποκλεισμὸς καὶ ὁ στιγματισμὸς τῶν πλειόνων συγκρατεῖ τὴν ἀμυντικὴ ἀσπίδα γιὰ τοὺς λίγους. Ἡ ἠλεκτρονικὴ ἐπιτήρηση ὑποδεικνύει σταθερὰ τὴ μετάβαση σὲ μία, ὑπὸ ἀπαλλοτρίωση, ἰδιωτικὴ σφαῖρα καὶ στὴν ἐπιβολὴ τοῦ διαρκοῦς ἐλέγχου στὴν, ὑπὸ ἀμφισβήτηση, δημόσια σφαῖρα».
Ὁ ἴδιος συγγραφέας, ὁ ὁποῖος, δυστυχῶς, κρατᾶ σήμερα τὰ χείλη του σφραγισμένα, συμπληρώνει: [19] «Ἡ διαρκὴς ἀναζήτηση τοῦ “ἐσωτερικοῦ ἐχθροῦ”, ἡ διάχυτη ὑποψία γιὰ τὸν ἐπικείμενο κίνδυνο, ἡ συρρίκνωση τῆς ἔννοιας τῆς ἰδιωτικότητας (privacy) καὶ ἡ συνεχὴς διεύρυνση ἑνὸς ὑπὸ ἐπιτήρηση δημόσιου χώρου προσδίδουν στὴν ἀσφάλεια μία πολεμικὴ διάσταση καὶ στὰ μέτρα ἀντεγκληματικῆς πολιτικῆς ἕνα ἀπροσωποποιημένο ψηφιακὸ περιεχόμενο».
ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ ΓΚΡΟ
Ἀλλὰ καὶ ὁ Φρεντερὶκ Γκρὸ (Frederic Gros), Γάλλος φιλόσοφος καὶ καθηγητὴς πολιτικῆς φιλοσοφίας, στὸ ἐξαιρετικὸ βιβλίο του γιὰ τὴν «ἀρχὴ τῆς ἀσφάλειας» [20], ἔκρουε τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου γιὰ τὸ ἐφιαλτικὸ μέλλον ποὺ ἑτοιμάζεται μὲ μεθοδικότητα: «Φοβόμαστε, λοιπόν, αὐτὲς τὶς νέες τεχνικὲς ἐλέγχου, αὐτόματης ταυτοποίησης, ἄμεσου ἐντοπισμοῦ καὶ ἀνιχνευσιμότητας τῶν πράξεων, τῶν λόγων, τῶν μετακινήσεων. Ἐπισείουμε τὸ φάσμα τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Ὁ Μεγάλος Ἀδελφὸς βρίσκεται παντοῦ. Παντοῦ βρίσκεται, ἐπίσης, ἡ πανοπτικὴ ἐπιτήρηση ποὺ περιγράφει ὁ Φουκώ γιὰ τοὺς πειθαρχικοὺς θεσμούς: ἡ συνολική, ἐξαντλητική, πλήρης, συνεχὴς ἐπιτήρηση, ἱκανὴ νὰ διαμορφώσει τὴ συμπεριφορά μου. Εἶναι βέβαιο ὅτι οἱ νέες τεχνικὲς καθιστοῦν δυνατὴ τὴ γενικευμένη παρακολούθηση τῶν ἀτόμων, ἡ ὁποία μπορεῖ εὔκολα νὰ λάβει συγκεντρωτικὲς μορφές».
Μὲ δεδομένο, ἐπίσης, ὅτι «τὸ ἀπαραβίαστο τῆς ἀτομικῆς ἰδιοκτησίας ἔχει γίνει φοβερὰ εὔθραυστο», «πολλὲς ἀπὸ τὶς ἰδιωτικὲς ἢ προσωπικὲς πράξεις» μας «ἔχουν γίνει διαφανεῖς», ἐνῶ «οἱ κωδικοὶ εἰσόδου καὶ τὰ ἄλλα μέσα ἀναγνώρισης τοῦ χρήστη δὲν μᾶς ἐξασφαλίζουν στὸ παραμικρό», ὁ Γκρὸ διερωτᾶται: «Εἶναι μία νίκη τοῦ Μεγάλου Ἀδελφοῦ, βρισκόμαστε μπροστὰ σὲ δημοκρατίες ὁλοκληρωτικοῦ τύπου;». Ἡ καταφατικὴ ἀπάντηση εἶναι προφανής!
Γιὰ τὴν ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα αὐτό, θὰ πρέπει νὰ λάβουμε ὑπ’ ὄψιν μας τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ σύγχρονες μορφὲς ἐλέγχου εἶναι πολὺ πιὸ δημοκρατικές, δικτυακές, συμμετοχικές, ἰδιωτικοποιημένες: «Ἀγχωμένοι γονεῖς, ἀνήσυχοι σύζυγοι, ἀνενδοίαστοι ἐργοδότες προμηθεύονται συσκευὲς ἀνίχνευσης. Εἶναι ἐνημερωμένοι καταναλωτὲς αὐτοὶ ποὺ ἐνθουσιάζονται, ἐπειδὴ μποροῦν νὰ μετατρέψουν τὴν τηλεφωνική τους συσκευὴ σὲ “συσκευὴ ἀναγνώρισης”, γιὰ νὰ ἐνεργοποιήσουν τοὺς κοριοὺς RFID. Εἶναι πληροφορημένοι πολίτες αὐτοὶ ποὺ ἐπιχαίρουν γιὰ τὴν πρόοδο τῆς βιομετρίας, ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὴν παραχάραξη τῶν ταυτοτήτων».
Ὁ Γκρὸ καταλήγει: «Τὸ ὁλικὸ προκαλεῖ τὸν φόβο τῆς ἀσφάλειας ὡς ἐπιτήρησης. Εἶναι τὸ ὀργουελικὸ ἢ πανοπτικὸ μοντέλο τῆς πλήρους καὶ συνεχοῦς ἐπιτήρησης τῶν συμπεριφορῶν, τῶν λόγων, τῶν σκέψεων. Ὅλες οἱ πράξεις καὶ οἱ κινήσεις μας, οἱ ἐκφράσεις καὶ οἱ σκέψεις μας ἀναφέρονται σὲ μία κεντρικὴ ἀρχὴ ποὺ ἐξακριβώνει τὴν ἰδεολογική τους κανονικότητα, τὴ συμμόρφωσή τους στὶς δέουσες συμπεριφορές, τὴ συμφωνία τους μὲ καθορισμένους πολιτικοὺς στόχους: ὁ ἐφιάλτης τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ».
Σημειώσεις:
[6] Ρόμπινς/Οὐέμπστερ, Ἡ ἐποχὴ τοῦ τεχνοπολιτισμοῦ. Ἀπὸ τὴν κοινωνία τῆς πληροφορίας στὴν εἰκονικὴ ζωή, μτφ.: Κάτια Μεταξᾶ, ἔκδ. Καστανιώτη, Ἀθήνα 2002, σελ. 182. [7] Foucault, Ἐπιτήρηση καὶ Τιμωρία. Ἡ Γέννηση τῆς Φυλακῆς, μτφ.: Τ. Μπέτζελος, ἔκδ. Πλέθρον, Ἀθήνα 2011, σελ. 228. [8] Foucault, ὅ.π., σελ. 229. [9] Ραμονέ, Ἡ αὐτοκρατορία τῆς ἐπιτήρησης, μτφ.: Γ. Καράμπελας, ἔκδ. τοῦ Εἰκοστοῦ Πρώτου, Ἀθήνα 2015, σελ. 91/92. [10] Μτφ.: Β. Τσαλής, ἔκδ. Opera, Ἀθήνα 2023, σελ. 25. [11] Χάν, ὅ.π., σελ. 29/30. [12] Π. Παπακωνσταντίνου, Ἄνθρωποι καὶ ρομπότ. Οἱ προκλήσεις τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης, ἔκδ. Α.Α. Λιβάνη, Ἀθήνα 2020, σελ. 227. [13] Νοgala, Der Frosch im hei?en Wasser, εἰς: Christiane Schulzki-Haddouti (ἐπιμ. ἔκδ.), Vom Ende der Anonymitat. Die Globalisierung der Uberwachung, 2η ἔκδ., 2001, σελ. 153 ἑπ. [14] Βλ. καὶ v. Salomon, Die totale Uberwachung. Wie der Gott der Illuminaten Realitat wird, 2015, σελ. 83, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι ἐπιδίωξη τῆς ὑπερεθνικῆς ἐλὶτ εἶναι νὰ μπορέσει σύντομα νὰ ἐπιτηρεῖ πλήρως ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα καὶ νὰ τιμωρεῖ τὸν ἄνθρωπο ἀμέσως μόλις θὰ ἐντοπίζεται ἡ παραβατικὴ συμπεριφορά του. [15] Κατὰ παραπομπὴ τῶν Shearing/Stenning, From the Panopticon to Disney World: The Development of Discipline, εἰς: Doob/Greenspan (ἐπιμ. ἔκδ.), Perspectives in Criminal Law, 1985, σελ. 335 ἑπ., 347 = O’Malley (ἐπιμ. ἔκδ.), Crime and the risk society, 1998, σελ. 33 ἑπ., 45. [16] Schindler, Biometrische Videouberwachung. Zur Zulassigkeit biometrischer Gesichtserkennung in Verbindung mit Videouberwachung zur Bekampfung von Straftaten, 2021, σελ. 63. [17] Ἐπ’ αὐτοῦ βλ. Μοναχοῦ Ἀβερκίου, Ἡ μασονία ἀπὸ αὐθεντικὲς πηγές, ἔκδ. «Τὸ Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη 2024, σελ. 71. Βαθιώτη, Ἀπὸ τὸν ἐμβολιασμὸ στὴν ἀριθμοποίηση τῶν ζωανθρώπων – καὶ στὸ βάθος τσιπάρισμα. Ὁ κόσμος τοῦ Τζὼρτζ Ὄργουελ στὴν «Νέα Ἐποχὴ» τῆς ἠλεκτρονικῆς δικτατορίας, ἔκδ. Νοῶν, Ἀθήνα 2025, σελ. 257, ὑποσ. 306. Βλ. καὶ Allen, The Rockfeller File, 1976, σελ. 77 (“Surrender by Consent”). [18] Ἔκδ. Βιβλιόραμα, Ἀθήνα 2009, σελ. 78/79. [19] Παπαθεοδώρου, ὅ.π., σελ. 117. [20] Μτφ.: Ἀλ. Κιουπκιολής, ἔκδ. Πόλις, Ἀθήνα 2016, σελ. 207 ἑπ.