ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
Ἐφεσ. ς΄ 10-17
10 Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί μου, ἐνδυναμοῦσθε ἐν Κυρίῳ καὶ ἐν τῷ κράτει τῆς ἰσχύος αὐτοῦ. 11 ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ διαβόλου· 12 ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. 13 διὰ τοῦτο ἀναλάβετε τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, ἵνα δυνηθῆτε ἀντιστῆναι ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πονηρᾷ καὶ ἅπαντα κατεργασάμενοι στῆναι. 14 στῆτε οὖν περιζωσάμενοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν θώρακα τῆς δικαιοσύνης, 15 καὶ ὑποδησάμενοι τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης, 16 ἐπὶ πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, ἐν ᾧ δυνήσεσθε πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα σβέσαι· 17 καὶ τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου δέξασθε, καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ Πνεύματος, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ
Ἑρμηνεία Π. Ν. Τρεμπέλα – Ἐκδόσεις Σωτήρ
10 Ἡ προτροπὴ δέ, ποὺ μένει νὰ σᾶς κάμω, ἀδελφοί μου, εἶναι. Ἐνισχύεσθε μὲ τὴν δύναμιν, ποὺ δίδει ἡ μετὰ τοῦ Κυρίου κοινωνία σας καὶ ποὺ πηγάζει ἀπὸ τὴν κραταιὰν ἰσχύν του. 11 Ἐνδυθῆτε ὁλόκληρον τὸν ὁπλισμόν, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς ὁπλίζει τοὺς στρατιώτας του διὰ νὰ δύνασθε νὰ ἀντιστέκεσθε εἰς τὰ πανοῦργα τεχνάσματα τοῦ διαβόλου. 12 Διότι πραγματικῶς δὲν ἔχομεν νὰ παλαίσωμεν πρὸς ἀντιπάλους ὁμοίους μας, μὲ αἷμα καὶ σάρκα σὰν τὴν ἰδικήν μας. Ἀλλ’ ἡ πάλη καὶ ὁ πόλεμός μας εἶναι πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τὰ διαβολικὰ αὐτὰ τάγματα, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας, ποὺ ἄρχουν ἐπὶ τοῦ πλήθους τῶν ἀνθρώπων, τῶν βυθισμένων εἰς τὸ ἠθικὸν σκότος, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον. Καλούμεθα να παλαίσωμεν πρὸς τὰ πνευματικὰ ὄντα, τὰ ὁποῖα εἶναι γεμᾶτα πονηρίαν καὶ τὰ ὁποῖα κατοικοῦν εἰς τοὺς ὁρίζοντας, ποὺ εἶναι ἐπάνω ἀπὸ τὸν ἀέρα. 13 Διότι λοιπὸν ὁ ἀγὼν εἶναι φοβερός, δι’ αὐτὸ πάρετε ἐπάνω σας τὴν πανοπλίαν, ποὺ δίδει ὁ Θεός, διὰ νὰ ἠμπορέσετε νὰ ἀντισταθῆτε κατὰ τὴν ἡμέραν, ποὺ ὀ πειρασμός σας προσβάλλει μὲ δύναμιν, καὶ ἀφοῦ ἐκτελέσετε ἐπακριβῶς ὅλα τὰ καθήκοντά σας να σταθῆτε εἰς τὴν θέσιν σας καὶ νᾲ τὴν κρατήσετε καλά. 14 Σταθῆτε λοιπὸν εἰς τὴν παράταξιν τοῦ ἀγῶνος, ἀφοῦ ζωσθῆτε ὡς ἄλλην ζώνην τὴν ἀλήθειαν, ὥστε ὁ ἐκ τῆς ἀληθείας φωτισμὸς νὰ σᾶς δίδῃ πνευματικὴν δύναμιν καὶ εὐκινησίαν. Καὶ ἐνδυθῆτε ὡς ἄλλον θώρακα τὴν δικαιοσύνην, ὥστε να εἶσθε ἀπλήγωτοι ἀπὸ κάθε βέλος ἀδικίας καὶ να μὴ παρασύρεσθε εἰς κανένα ἄδικον ἔργον κατὰ τοῦ πλησίον. 15 Καὶ φορέσατε εἰς τοὺς πόδας ὡς ἄλλα ὑποδήματα, ποὺ διευκολύνουν νὰ περιπατῇ κανεὶς ἐλεθερα, τὴν ἑτοιμασίαν καὶ πρόθυμον δραστηριότητα, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν ψυχὴν ἡ τήρησις τοῦ εὐαγγελίου, ποὺ παρέχει τὴν εἰρήνην. 16 Μαζὶ μὲ ὅλα αὐτὰ νὰ πάρετε ἐπάνω σας καὶ νὰ φορέσετε σὰν ἄλλην μακρὰν ἀσπίδα, ποὺ θὰ σᾶς σκεπάζῃ ὁλοκλήρους, τὴν πίστιν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἠμπορέσετε νὰ σβήσετε ὅλους τοὺς καυστικοὺς πειρασμοὺς τοῦ πονηροῦ, ποὺ ὁμοιάζουν μὲ βέλη πύρινα. 17 Καὶ νὰ δεχθεῖτε σὰν ἄλλην περικεφαλαίαν τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ὥστε, ὅπως ἡ περικεφαλαία προστατεύει τὴν κεφαλὴν τοῦ στρατιώτου, ἔτσι καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ χαρούμενοι λογισμοί, ποὺ ἐμβάλλει ἡ χριστιανικὴ ἐλπίς, νὰ περιφρουροῦν τὴν διάνοιάν σας. Πάρετε καὶ τὴν μάχαιραν, ποὺ δίδει τὸ Πνεῦμα καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ.
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
Μτθ. δ΄ 1-11
1 Τότε ὁ Ἰησοῦς ἀνήχθη εἰς τὴν ἔρημον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου, 2 καὶ νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα ὕστερον ἐπείνασε. 3 καὶ προσελθὼν αὐτῷ ὁ πειράζων εἶπεν· εἰ υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται. 4 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπε· γέγραπται, οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾿ ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ. 5 Τότε παραλαμβάνει αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἵστησιν αὐτὸν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ 6 καὶ λέγει αὐτῷ· εἰ υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, βάλε σεαυτόν κάτω· γέγραπται γὰρ ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ, καὶ ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσί σε, μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου. 7 ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· πάλιν γέγραπται, οὐκ ἐκπειράσεις Κύριον τὸν Θεόν σου. 8 Πάλιν παραλαμβάνει αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς ὄρος ὑψηλὸν λίαν καὶ δείκνυσιν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν 9 καὶ λέγει αὐτῷ· ταῦτα πάντα σοι δώσω, ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς μοι. 10 τότε λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ὕπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ· γέγραπται γάρ, Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. 11 Τότε ἀφίησιν αὐτὸν ὁ διάβολος, καὶ ἰδοὺ ἄγγελοι προσῆλθον καὶ διηκόνουν αὐτῷ.
Ἑρμηνεία Π. Ν. Τρεμπέλα – Ἐκδόσεις Σωτήρ
1 Τότε ὁ Ἰησοῦς ὡδηγήθη ἀπὸ ἐσωτερικὴν παρακίνησιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἰς τὴν ἔρημον, διὰ να πειρασθῇ ὑπὸ τοῦ διαβόλου καὶ ἀγωνισθῇ νικηφόρως κατ’ αὐτοῦ. 2 Καὶ ἀφοῦ ἐνήστευσεν ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ νύκτας συνεχῶς, χωρὶς να φάγῃ τίποτε κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ὕστερον ἐπείνασε. 3 Καὶ τότε τὸν ἐπλησίασεν αὐτός, ποὺ ἔργον ἔχει να πειράζει καὶ νὰ ὠθῇ τὸν ἄνθρωπον εἰς τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τοῦ εἶπεν· Ἐὰν εἶσαι υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἐμαρτύρησεν ἡ φωνή, ποὺ ἠκούσθη εἰς τὸν Ἰορδάνην, δεῖξε το μὲ θαῦμα.Εἰπὲ οἱ λίθοι αὐτοὶ να γίνουν ἄρτοι. 4 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη καὶ εἶπεν· Εἶναι γραμμένον εἰς τὸ Δευτερονόμιον: δὲν θὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν ζωὴν ὁ ἄνθρωπος διὰ μόνου τοῦ ἄρτου, ἄλλα μὲ κάθε προσταγήν, ποὺ θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Θεοῦ.Ὅταν τὸ εἶπη ὁ Θεός, καὶ χωρὶς τροφὴν ἀκόμη θὰ ζήσῃ ὁ ἄνθρωπος. 5 Τότε ὁ διάβολος τὸν παρέλαβε καὶ σηκωμένον διὰ μέσου τοῦ ἀέρος τὸν ἔφερεν εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν Ἱερουσαλὴμ καὶ τὸν ἔστησεν ὄρθιον εἰς τὴν κορνίζαν τῆς στέγης τοῦ ναοῦ, ποὺ ἦτο τόσον ὑψηλά, ὥστε ἐζαλίζετο κανείς, ἐὰν ἀπ’ ἐκεῖ ἔβλεπε πρὸς τὰ κάτω, 6 καὶ λέγει εἰς αὐτόν· Ἐὰν εἶσαι υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ρῖψε τὸν ἑαυτόν σου κάτω, διὰ νὰ δειχθῇ φανερὰ εἰς ὅλους ἡ πρὸς σὲ ἀγάπη καὶ προστασία τοῦ Πατρός σου.Διότι ἔχει γραφῆ εἰς τοὺς Ψαλμούς, ὅτι ὁ Θεὸς θὰ δώσῃ ἐντολὴν διὰ σὲ εἰς τοὺς ἀγγέλους του καὶ αὐτοὶ θὰ σὲ σηκώσουν εἰς τὰς χεῖρας, διὰ νὰ μὴ κτυπήσῃς εἰς λίθον τὸν πόδα σου, καὶ νὰ μὴ σοῦ συμβῇ ἡ παραμικρὰ βλάβη. 7 Εἶπεν ες αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς· Ναί· ἀλλ’ ἔχει γραφῆ πάλιν· Δὲν θὰ ἐκθέσῃς εἰς κίνδυνον τὸν ἑαυτόν σου διὰ νὰ δοκιμάσῃς καὶ βεβαιωθῇς διὰ τῶν πραγμάτων, ἐὰν Κύριος ὁ Θεός σου θὰ σὲ προστατεύσῃ. 8 Πάλιν παρέλαβεν αὐτὸν ὁ διάβολος καὶ τὸν μετέφερεν εἰς ὅρος πολὺ ὑψηλὸν καὶ δεικνύει εἰς αὐτὸν σὰν εἰς πανόραμα ὅλα τὰ βασίλεια τοῦ τότε κόσμου καὶ τὰ πλούτη καὶ τὴν μεγαλοπρέπειαν τῶν πόλεών των καὶ τὸ πλῆθος τῶν κατοίκων των καὶ ὅλην τὴν δόξαν των. 9 Καὶ εἶπεν εἰς αὐτόν· Ὡς ἄρχων καὶ κυρίαρχος το κόσμου τούτου θὰ σοῦ δώσω ὅλα αὐτὰ ποὺ βλέπεις, ἐὰν πέσῃς κατὰ γῆς καὶ μὲ προσκυνήσῃς ἀναγνωρίζων με ὡς κύριον σου. 10 Τότε εἶπεν εἰς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς· Φύγε, σατανᾶ.Διότι ἔχει γραφῆ· Κύριον τὸν Θεόν σου θὰ προσκυνήσῃς καὶ αὐτὸν μόνον θὰ λατρεύσῃς. 11 Τότε ἀφῆκεν αὐτὸν ἀνενόχλητον ὁ διάβολος.Καὶ ἰδοὺ ἄγγελοι ἦλθον πλησίον τοῦ Ἰησοῦ καὶ τὸν ὑπηρέτουν παρέχοντες εἰς αὐτὸν τὰς διακονίας καὶ ἐκδουλεύσεις των.
ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΝΥΣΣΗΣ
Στίς 10 Ἰανουαρίου ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ τὴν μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου Νύσσης. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἦταν ὁ τρίτος υἱὸς τοῦ Βασιλείου καὶ τῆς Ἐμμελίας, μετὰ τὸν Μέγα Βασίλειο καὶ τὸν Ναυκράτιο. Δὲν φοίτησε σὲ μεγάλες σχολὲς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἀλλὰ διδάχτηκε τὴν ρητορικὴ καὶ τὴν φιλοσοφία στὴν Καισάρεια, ὅμως ὡς κατ᾽ ἐξοχὴν διδάσκαλό του θεωρεῖ τὸν Βασίλειο, μάλιστα τὸν ἀποκαλεῖ καὶ προστάτη του, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀδελφή του Μακρίνα. Μετὰ τὶς σπουδὲς του ἀφιερώθηκε στὸ ἐπάγγελμα τοῦ ρήτορα καὶ νυμφεύθηκε τὴν Θεοσέβεια, ἡ ὁποία κοιμήθηκε τὸ 386. Ἀκολούθησε ἱερατικὴ σταδιοδρομία, ὅπου τὸ 371 χειροτονήθηκε ἀπὸ τὸν ἀδελφό του Βασίλειο ἐπίσκοπος Νύσσης, πόλη ἡ ὁποία ἀπεῖχε ἑξήντα μίλια ἀπὸ τὴν Καισάρεια πρὸς τὴν Ἄγκυρα. Μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ Βασιλείου ἀναμείχθηκε ἐνεργότερα στὰ ἐκκλησιαστικὰ ζητήματα καὶ πῆρε μέρος στὴν Β΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 381, στὴν ὁποία ὑπῆρξε ὑπέρμαχος τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ἀντιμαχόμενος τὴν αἵρεση τῶν πνευματομάχων, κατατροπώνοντάς τους μὲ Γραφικὲς ὑποδείξεις καὶ μὲ τὴν δύναμη τῶν λόγων του. Μάλιστα κατὰ τὴν Σύνοδο ἐκφώνησε τὸν ἐπιτάφιο στὸν ἀποθανόντα πρόεδρο τῆς Συνόδου Μελέτιο Ἀντιοχείας καὶ ἔδωσε τὴν τελικὴ μορφὴ στὸ Σύμβολο τῆς πίστεως τῆς Συνόδου. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος, ἀφοῦ ἐποίμανε καλῶς καὶ θεαρέστως τὸ ποίμνιό του, ἐξεδήμησε πρὸς Κύριον σὲ μεγάλη ἡλικία. Ὑπῆρξε ἄριστος γνώστης τῆς κοσμικῆς σοφίας καὶ ὁλόκληρης τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ μαζὶ μὲ τοὺς δύο ἄλλους Καππαδόκες Πατέρες, Βασίλειο καὶ Γρηγόριο τὸν Θεολόγο, μᾶς ἄφησαν τὴν ἀπαράμιλλη θεολογία τῶν Καππαδοκῶν Πατέρων.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος γ΄. Θείας Πίστεως.
Θεῖον γρήγορσιν, ἐνδεδειγμένος, στόμα σύντονον, τῆς εὐσέβειας, ἀνεδείχθης Ἱεράρχα Γρηγόριε τὴ γὰρ σοφία τῶν θείων δογμάτων σου, τῆς Ἐκκλησίας εὐφραίνεις τὸ πλήρωμα. Πάτερ ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.
Μεγαλυνάριον
Χαίροις τῆς σοφίας ὁ θησαυρός, καί τῆς Ἐκκλησίας θεορρήμων ὑφηγητής· χαίροις θεοφθόγγων, δογμάτων ἡ κιθάρα, Γρηγόριε παμμάκαρ Νύσσης ὁ Πρόεδρος.