Τοῦ κ. Σάββα Ἰακωβίδη
Μετὰ τὴ ρωσικὴ εἰσβολὴ στὴν Οὐκρανία, στὸν Ἑλληνισμὸ κυριαρχεῖ ἕνα ἐρώτημα: Γιατί ἡ Δύση – ΗΠΑ, ΕΕ, ΝΑΤΟ – ἀνέχονται καὶ συγχαίρουν τὴν Τουρκία ὡς μεσολαβητή, ἀφοῦ: Τροφοδοτεῖ μὲ τουρκικὰ drones τοὺς Οὐκρανούς, γιὰ νὰ σκοτώνουν Ρώσους καὶ ταυτόχρονα διατηρεῖ ἄριστες σχέσεις μὲ τὸν εἰσβολέα Πούτιν;
Τὸ 1983 κυκλοφόρησε (ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Θετίλη, Ἀθήνα) ἕνα σημαντικὸ βιβλίο μὲ τίτλο: «Ὁ ἐπιτήδειος οὐδέτερος». Συγγραφέας, ὁ Frank G. Weber, καθηγητὴς στὸ Πανεπιστήμιο Τὲμπλ τῶν Ἡν. Πολιτειῶν. Τὸ βιβλίο ἑστιάζεται στὴν τουρκικὴ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ κατὰ τὸν Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο 1939-1945.
Καὶ τότε καὶ σήμερα, οἱ Τοῦρκοι, πρῶτον, ἐπιβεβαιώνουν ὅτι «δὲν εἶναι δεδομένοι». Δεύτερον, ἐκμεταλλεύονται ἀποτελεσματικὰ τὴ στρατηγικὴ θέση τους καὶ ἀξιοποιοῦν εὐκαιρίες ποὺ παρουσιάζονται. Τρίτον, ὑπηρετοῦν ἀνάλογα καὶ τὶς δύο πλευρές, ὥστε μετὰ τὸν πόλεμο νὰ ἀπαιτήσουν ἱκανοποίηση τῆς ὑπηρεσίας τους.
Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1939, ἡ Τουρκία ὑπέγραψε μὲ τὴν Ἀγγλία καὶ τὴ Γαλλία «Συνθήκη φιλίας καὶ ἀμοιβαίας βοήθειας». Οἱ Τοῦρκοι, ὄχι μόνο δὲν σεβάστηκαν τὴ Συνθήκη, ἀλλὰ ἀπαίτησαν ὅπως καὶ ἡ Μόσχα συνδεθεῖ. Παράλληλα ἀξίωσαν μεγάλες ποσότητες ὅπλων καὶ πυρομαχικῶν.
Οἱ Ἀγγλογάλλοι γρήγορα ἀντιλήφθηκαν ὅτι οἱ τουρκικὲς προθέσεις δὲν ξεκινοῦσαν ἀπὸ πίστη στὶς δημοκρατικὲς ἀρχὲς καὶ σὲ εἰλικρινῆ συμμαχία μὲ τὴν Ἀγγλία καὶ τὴν Γαλλία ἢ ἀκόμα ἀπὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὰ θύματα τῆς ναζιστικῆς-φασιστικῆς θηριωδίας.
Ὁ Τοῦρκος Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν, Σαράτσογλου, εἶχε δηλώσει ὠμὰ ὅτι ἡ Τουρκία δὲν ἐπρόκειτο νὰ πολεμήσει «γιὰ τὰ γαλάζια μάτια τῆς Πολωνίας» (ἔγγραφο Foreign Office, 26/4/1939).
Οἱ Τοῦρκοι προέβαλαν ἀπαιτήσεις γιὰ τὴ συριακὴ Ἀλεξανδρέττα, τὸ Χαλέπι, τὴν ἰρακινὴ Μοσούλη, τὴν Αἴγυπτο, τὰ Δωδεκάνησα, τὴν Κύπρο, ἐντολὴ στὴν Ἀλβανία, ἐδαφικὲς ρυθμίσεις σὲ βάρος τῆς Βουλγαρίας, ἔλεγχο τοῦ λιμανιοῦ τῆς Θεσσαλονίκης, ἐδάφη στὸ Ἰρὰκ καὶ στὴ Σόβ. Ἕνωση. Καὶ μὲ τὴ Συνθήκη τοῦ Μοντρὲ (1936) ἀπέκτησαν τὸν πλήρη ἔλεγχο τῶν Στενῶν.
Ἂς κάνουμε ἕνα ἱστορικὸ ἅλμα στὸ σήμερα. Μετὰ τὴν ἄνοδο τοῦ Ἐρντογάν στὴν ἐξουσία, ἡ τουρκικὴ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἀποκτᾶ «στρατηγικὴ αὐτονομία» ἔναντι τῆς Δύσης, μὲ ξεκάθαρο προσανατολισμὸ πρὸς τὴν Εὐρασία, τὴν Ἀφρικὴ καὶ τὴν Ἄπω Ἀνατολή.
Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2012, ὁ ἰσλαμιστὴς ἀκαδημαϊκός, Ἰμπραχὴμ Καλίν, ἐκ τῶν στενῶν συνεργατῶν καὶ ἐκφραστῶν τῆς πολιτικῆς Ἐρντογάν, σὲ διάλεξή του στὸ Φόρουμ τῆς Κωνσταντινούπολης, ἀπέρριψε τὸ εὐρωπαϊκὸ μοντέλο κοσμικῆς, πλουραλιστικῆς δημοκρατίας, ἡ ὁποία, εἶπε, ἔχει ἐλάχιστη ἀπήχηση στὸν ἀραβικὸ καὶ μουσουλμανικὸ κόσμο. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἀρχῶν τῆς Τουρκίας, πρόσθεσε, στηρίζεται στὴν ὑπεράσπιση καὶ διεκδίκηση τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων.
Ἐξάλλου, ἡ Ayse Sozen Usluer, ἐπικεφαλῆς τῶν διεθνῶν σχέσεων τοῦ Ἐρντογάν, τὸ 2018 εἶπε:
«Γιὰ τὰ τελευταῖα 10-15 χρόνια, ἡ Τουρκία δὲν ἔνιωσε τὴν ἀνάγκη νὰ ἐπιλέξει μεταξύ τῆς Δύσης καὶ τῆς Ἀνατολῆς ἢ μεταξὺ τῶν ΗΠΑ καὶ τῆς Ρωσίας. Ἡ Τουρκία δὲν ἀσκεῖ πλέον τὴν ἐξωτερικὴ πολιτική της στὸ πλαίσιο τοῦ Ψυχροῦ Πολέμου ἢ Ἀνατολὴ ἐναντίον δυτικῶν συμμαχιῶν» (Robert Ellis: Has Turkey Chosen a Side in the Russia-Ukraine Conflict? – 20/3/2022 – RIEAS).
Ὁ εἰσβολέας καὶ κατακτητὴς τῆς Κύπρου ἐξήγγειλε διαμεσολάβηση μεταξὺ Οὐκρανίας καὶ Ρωσίας, μὲ τὶς ὁποῖες διατηρεῖ στενὲς οἰκονομικές, διπλωματικὲς καὶ πολιτικὲς σχέσεις. Δυτικοὶ ἡγέτες, μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, μετέβησαν στὴν αὐλὴ τοῦ σουλτάνου ἢ ἐπικοινώνησαν τηλεφωνικὰ, γιὰ νὰ ἐξάρουν τὴ συμβολή του γιὰ εἰρήνευση.
Ὁ Ἐρντογάν, μὲ θράσος ἀβυθομέτρητο, ἀπόρησε (11/3/2022): «Αὐτοὶ ποὺ σιώπησαν στὴν (ρωσικὴ) εἰσβολὴ στὴν Κριμαία, τώρα μιλᾶνε. Ἡ διεθνὴς κοινότητα δὲν ἔδειξε τὴν ἀπαραίτητη εὐαισθησία. Ἡ Οὐκρανία ἔμεινε μόνη στὸν δίκαιο ἀγῶνα της».
Ἡ ἀποθέωση, ὅμως, τῆς τουρκικῆς ἐπιτηδειότητας ἐκδηλώθηκε μὲ δηλώσεις τοῦ Τούρκου ὙπΕξ, Τσαβούσογλου (10/3/2022), ὁ ὁποῖος εἶπε πὼς ἡ Οὐκρανία θέλει τὴν Τουρκία ὡς μία τῶν ἐγγυητριῶν δυνάμεων τῆς ἀσφάλειάς της.
Ὁ Alan Makovsky, Ἀμερικανὸς πρώην διπλωμάτης, εἶπε πὼς ἡ προβολὴ ἰσχύος «ἀποβλέπει στὴν ἀποκόμιση ἀπὸ τὴν Τουρκία οἰκονομικῶν, διπλωματικῶν καὶ ἐδαφικῶν κερδῶν. Τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ γειτονικὰ καὶ δυτικὰ κράτη εἶναι δυστυχῆ μὲ τὴν Τουρκία, ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ της μέχρι σήμερα ἀποδίδει».
Παραφράζοντας τὴ δήλωση Σαράτσογλου, ὁ Ἐρντογάν διαμηνύει ξεκάθαρα πρὸς τοὺς Δυτικοὺς καὶ τοὺς Ρώσους ὅτι ἡ Τουρκία δὲν πρόκειται νὰ πολεμήσει «γιὰ τὰ γαλάζια μάτια τῆς Οὐκρανίας». Ἡ σύγκριση τῆς εὐέλικτης, ἐπιτήδειας καὶ ἀδίστακτης τουρκικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς μὲ ἐκείνην τοῦ Ἑλληνισμοῦ, μόνον ἄφατη θλίψη, αἰτιολογημένη ὀργὴ καὶ ἀπέραντη μελαγχολία προκαλεῖ…