Τά ἐπιστολιμαῖα ἔγγραφα τῶν Ἁγιορειτῶν πρός τόν Ἀρχηγόν τοῦ Γ΄ Ῥάϊχ Ἀδόλφον Χίτλερ.
«Νέα στοιχεῖα διά τήν ἱστορικήν πραγματικότητα».
Ὑπό τοῦ Γέροντος Μαξίμου Ἰβηρίτου
2ον
Ἡ ἐπιστολή εἶχεν ὄντως ἄμεσα καί σωτήρια ἀποτελέσματα, καθότι τό Ἅγιον Ὄρος ἔμενεν ἐλεύθερον ἐκ τῆς παρουσίας ξενικοῦ στρατοῦ, καί οὕτως ἀπετράπη ἡ καταστροφή τύπου Δρέσδης. Τήν δέ 3 καί 4 Μαΐου 1941 ἐδημοσιεύθη εἰς τάς ἐφημερίδας τῆς Θεσσαλονίκης καί τό ἐπίσημον ἀνακοινωθέν τῆς Γερμανικῆς Διοικήσεως Θεσσαλονίκης Αἰγαίου, ὅτι ἐτίθετο ὑπό Γερμανικήν προστασίαν τό Ἅγιον Ὄρος.
Διά τήν ἐφεξῆς προστασίαν τοῦ Ἁγίου Ὄρους ὡρίσθη δύναμις 25 Γερμανῶν στρατιωτῶν, οἵτινες διετάχθησαν ὅπως, κατόπιν τηλεφωνικῆς ἐπικοινωνίας τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος μέ τήν ὑπηρεσίαν Ἱερισσοῦ Χαλκιδικῆς, σπεύδουν ἀμέσως μέ μοτόρ ἐκ τῆς ἕδρας Στρατωνίου ἤ Ἱερισσοῦ πρός σύλληψιν τῶν κακοποιῶν καί ἀτάκτων (πρβλ. Πρακτικά Ἱερᾶς Κοινότητος, ΝΔ΄ Συνεδρία, 13/26 Ἀπριλίου 1941).
Εἰς διασωθέν βίντεον [= (πηγή: Agentur Karl Hoffkes) https://ist…], ἐμφανίζεται ἀπόσπασμα τῆς ἀνωτέρω Γερμανικῆς δυνάμεως Βέρμαχτ, ὑπό συνταγματάρχην διοικητήν, νά ἐπισκέπτηται διά θαλάσσης τήν Ἱεράν Μονήν τῶν Ἰβήρων τήν 9/22 Μαΐου 1941. Κατά τόν πλοῦν οἱ Γερμανοί διακρίνονται νά χαρτοπαίζουν εἰς τό κατάστρωμα τοῦ σκάφους (μοτόρ), διασκεδάζοντες προφανῶς μέ τήν ἐξέλιξιν τοῦ πολέμου καί τάς τύχας τοῦ κόσμου. Εἰς τό βάθος πρός μεσημβρίαν θεᾶται καί τό ἐπιβλητικόν ὄρος Ἄθως, μέ κατάλοιπα χιόνος εἴς τινας ἀνηλίους χαράδρας.
Τούς ἐπισκέπτας ὑπεδέχθησαν ἑκόντες}ἄκοντες οἱ τότε ἐμπερίστατοι Ἰβηρῖται πατέρες, ὑπό τόν Προϊστάμενον καί Γραμματέα τῆς Μονῆς Προηγούμενον Χρύσανθον Ἰβηρίτην, ὅστις καί τούς ἐξενάγησεν εἰς τό Παρεκκλήσιον τῆς Παναγίας Πορταϊτίσσης. Ὅτε ἀνεχώρησαν τούς προσέφερον καί λευκά ἄνθη μαγνολίας ἐκ τοῦ αὐλείου χώρου τῆς Μονῆς, γεγονός τό ὁποῖον προσδιορίζει καί τοῦτο τόν καιρόν τῆς ἐπισκέψεως, καί τούς συνῴδευσαν μέχρι τοῦ Ἰβηριτικοῦ μουραγίου (ἀρσανᾶ).
Ὡς γνωστόν, ἀνάλογον ὑποδοχήν ἐπεφύλαξαν οἱ Ἁγιορεῖται καί εἰς τόν στρατόν τῆς Ἀντάντ, ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τό Ἅγιον Ὄρος τήν 4 Ἰανουαρίου 1917. Τότε ἡ Ἱερά Κοινότης ὑπεδέχθη ἐναλλάξ τούς Ἄγγλους καί τούς Γάλλους διοικητάς, οἵτινες ὁμολογουμένως ἐφέρθησαν αὐστηρῶς καί ἐνίοτε βαναύσως πρός τούς Ἁγιορείτας Μοναχούς· μέ ἐξαίρεσιν τούς Ῥώσους, οἵτινες ἐφέρθησαν μέ εὐγένειαν μέν πρός τούς Ἕλληνας Μοναχούς, ἰδιαιτέραν δέ συμπάθειαν πρός τούς ἐνταῦθα ὁμοφύλους αὐτῶν.
Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τούς κατακτητάς Γερμανούς, ὅπως μᾶς ἱστόρησαν οἱ προγενέστεροι ἡμῶν Ἰβηρῖται πατέρες, ὁσάκις οὗτοι προσήρχοντο ἐνώπιον τῆς Θαυματουργοῦ Εἰκόνος τῆς Παναγίας Πορταϊτίσσης εἰς τό ὁμώνυμον Παρεκκλήσιον αὐτῆς ἐν τῇ Ἱερᾷ Μονῇ τῶν Ἰβήρων, τῆς ἀπέδιδον τιμάς στρατηγοῦ καί τήν ἐχαιρέτιζον μέ τόν γνωστόν τρόπον, τό κτύπημα τοῦ ποδός. Πληροφορηθέντες ἐπίσης διά τήν ἐπί τῆς σιαγόνος τῆς Εἰκόνος αἱματόβρυτον πληγήν, ἥν ἐπέφερε κατά τό πάλαι ὁ Ἄραψ πειρατής Ῥαχάϊ, μετά ταῦτα «Ἅγιος Βάρβαρος», ἐζήτησαν καί ἔλαβον ὀλίγον αἷμα ἐκ τῆς πληγῆς, τό ὁποῖον καί ἐξήτασαν καί διεπίστωσαν ὅτι πράγματι πρόκειται περί θαύματος, καθότι τοῦτο ἔχει ὅλα τά συστατικά τοῦ ἀνθρωπίνου αἵματος, πλήν ἑνός στοιχείου· προφανῶς διά τούς δυσπιστοῦντας, ἵνα μή νομισθῇ ὅτι ἐτοποθετήθη ἐκεῖ παρ’ ἀνθρώπων.
Χάρις, λοιπόν, εἰς τήν παρέμβασιν τοῦ Χίτλερ, ἠθετήθησαν τά σχέδια τῶν Συμμάχων αὐτοῦ Ἰταλῶν, οἵτινες ἐπεδίωκον τήν ἐπανίδρυσιν τῆς παλαιᾶς Μονῆς τῶν Ἀμαλφινῶν βορείως τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεγίστης Λαύρας, ὑπό παπικήν ὅμως ἐξάρτησιν. Ὡσαύτως, ἠθετήθησαν καί ἐκεῖνα τῶν ἄλλων Συμμάχων του Βουλγάρων, οἵτινες ἄνευ προσχημάτων ἀπέβλεπον εἰς τήν Βουλγαροποίησιν τοῦ Ἱεροῦ ἡμῶν Τόπου. Αἱ Βουλγαρικαί στρατιωτικαί μονάδες εἶχον φθάσει ἀπό τόν Μάϊον τοῦ 1941 εἰς τήν Ἱερισσόν Χαλκιδικῆς καί εἶχον στρατοπεδεύσει ἐκεῖ. Εὑρίσκοντο ἤδη πρό τῶν πυλῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους, μέ σκοπόν τήν ταχεῖαν εἴσοδον εἰς τήν Ἀθωνικήν χερσόνησον καί μέ προφανῆ διάθεσιν τήν ἁρπαγήν τῶν κειμηλίων (πρβλ. Δωροθέου Μοναχοῦ, Τό Ἅγιο Ὄρος, τόμ. Α΄, Κατερίνη [1986], σελ. 206). Τό ἴδιον βεβαίως ἐνδιαφέρον ἐξεδήλωσαν καί οἱ Γερμανοί διά τούς θησαυρούς τοῦ Ἄθω ἀπό τούς πρώτους μῆνας τῆς Κατοχῆς, ὅτε τόν Ἰούνιον τοῦ 1941 ἀπεστάλη εἰς τό Ἅγιον Ὄρος μέ ἀνωτάτην ἐντολήν ὁ διαπρεπής Βυζαντινολόγος Καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Μονάχου καί γνωστός φιλοναζιστής Δρ. Φράνς Ντέλκερ.
Συμφώνως μέ τήν κατά μῆνα Σεπτέμβριον τοῦ 1942 πραγματοποιηθεῖσαν ἀπογραφήν, ἡ Μοναστική Κοινότης τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἠρίθμει περί τούς 3.855 Μοναχούς· ἤτοι 2.812 Ἕλληνας καί 1.043 ἀλλοεθνεῖς [= 712 Ῥώσους, 150 Ῥουμάνους, 108 Βουλγάρους καί 73 Σέρβους]. Ἀντιμετώπιζε δέ καί προβλήματα ἐπισιτισμοῦ, κἄτι τι τό ὁποῖον ἐξεμεταλλεύετο ἡ Βουλγαρική προπαγάνδα, ἥτις παρεῖχε τρόφιμα καί ἐπεδίωκε τόν προσετερισμόν της. Μέ παρέμβασιν ὅμως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καί τῆς Κατοχικῆς Κυβερνήσεως πρός τό Ὑπουργεῖον Ἐπισιτιμοῦ ἐστάλησαν τρόφιμα.
Ἠ ἐπί Λαυριωτικῆς Ἱερᾶς Ἐπιστασίας συνταχθεῖσα πρώτη ἐπιστολή τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῆς Κατοχικῆς Κυβερνήσεως διά τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας ἀντιστρατήγου Ῥαγκαβῆ τήν 25 Μαΐου 1941, κατόπιν σχετικοῦ ἐνημερωτικοῦ Γράμματος ὑπό τοῦ Ἁγιοπαυλίτου Καθηγουμένου Ἀρχιμανδρίτου Σεραφείμ καί τοῦ Ἀντιπροσώπου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Γρηγορίου Γέροντος Βαρλαάμ (βλ. Ἀρχεῖον Ἱερᾶς Συνόδου, Φάκ. Ἐθνικῶν-Πολεμικῶν Θεμάτων). Ἡ ὑπόθεσις αὕτη φαίνεται ὅτι ἐξητάσθη ἐπισταμένως τόν Μάρτιον τοῦ 1942. Μάλιστα ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε διά τό θέμα τοῦτο σχετικήν γνωμοδότησιν ἀπό τόν εἰδικόν Νομικόν Σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν Κ. Τενεκίδην, ὅστις τήν 15 Μαΐου 1942 τοῦ ἀπήντησεν ὅτι οὔτε τό Πρακτικόν τῆς ΝΔ΄ Συνεδρίας τῆς ΕΔΙΣ οὔτε ἡ ἐπιστολή τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος πρός τόν Ἀδόλφον Χίτλερ δύνανται νά μεταβάλλουν ἤ νά θίξουν τό Καθεστώς τοῦ Ἁγίου Ὄρους, τό ὁποῖον προβλέπεται ἀπό τάς διεθνεῖς Συνθήκας καί τούς νόμους τοῦ Κράτους. Ἀνεγνώριζεν ὅμως, ὅτι οἱ Ἀντιπρόσωποι τῶν Ἱερῶν Μονῶν τῆς ΕΔΙΣ ἐκινήθησαν ἔξωθεν τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν, καθοριζομένων ἀπό τόν Καταστατικόν Χάρτην τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἡ ἐγκυρότης τῆς ἐπιστολῆς ἐπεβεβαιώθη καί ἀπό ἐπίσημον ἔκδοσιν σχετικοῦ πονήματος τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς τῆς Ἑλλάδος, (βλ. Μνῆμες καί Μαρτυρίες ἀπό τό ᾿40 καί τήν Κατοχή…, Α΄ ἔκδ. Νοέμβριος 2000/Β΄ἔκδ., Ἀθήνα Ἰούλιος 2001, σελ. 380-381».
Ἡ ῥηθεῖσα ἐπιστολή, ἥτις ἐκυκλοφόρησε καί ἔντυπος, ἐδημοσιεύθη ὑπό τοῦ Νικηφόρου Μυλωνάκου εἰς τό ἔργον: « Ἅγιον Ὄρος καί Σλαῦοι» (Ἀθῆναι 1960, σελ. 30-31). Αὕτη ἐτυπώθη ἀρχικῶς εἰς τό ἐν Καρυαῖς Ἁγιορειτικόν Τυπογραφεῖον τῆς Ἱερᾶς Κοινότητος ὑπό τοῦ Ἱεροψάλτου Νεκταρίου Μοναχοῦ Κατσάρου (†1973) [= Γέροντος τοῦ Λαυριωτικοῦ Κελλίου Ἁγίου Ἀθανασίου Καρυῶν] καί τῶν αὐταδέλφων ὑποτακτικῶν του: Θεοφυλάκτου Μοναχοῦ καί Παντελεήμονος Ἱερομονάχου τῶν Νανοπουλαίων, οἵτινες κατά τήν δεκαετίαν τοῦ 1980 μοί παρεχώρησαν φιλοτίμως ἕν τυπογραφικόν ἀντίτυπον [= ἀνυπόγραφον ὑπό τῶν Εἴκοσιν Ἱερῶν Μονῶν).