Τοῦ Σεβ. Ζιμπάμπουε Σεραφεὶμ Κυκκώτη*
«τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ τῷ Θεῷ ἐστιν» (Λουκᾶ 18,27)
Τὰ μεγάλα προβλήματα ποὺ ἀντιμετώπιζε στὴν ἱστορική της πορεία ἡ Ἐκκλησία μας τὰ ἀντιμετώπιζε μὲ τὸ Συνοδικό της σύστημα, τονίζοντας πάντοτε τὴ προτεραιότητα στὸ Φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος «ἔδοξε τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι καὶ ἡμῖν» (Πράξεις Ἀποστόλων 15,28). Τὸ δεύτερο χαρακτηριστικό, εἶναι νὰ ἐπικρατεῖ ἡ ψῆφος τῶν πλειόνων ἐκ τῶν Ἐπισκόπων τῆς Ἐκκλησίας «κρατείτω ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος» (Γ’ Κανόνας Α’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου).
Συζητώντας μὲ Ἀρχιερεῖς ἀπὸ ὅλες τὶς Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοὺς μακαριστοὺς Μητροπολίτες Διοκλείας Κάλλιστο Γουέαρ (Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο), Ἀμφιλόχιο Ράντοβιτζ Μαυροβουνίου (Πατριαρχεῖο Σερβίας), ἀλλὰ καὶ τὸν Διδάσκαλό μας Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Ἀλβανίας κ.κ. Ἀναστάσιο καὶ τὸ Γέροντά μου Πανιερ. Μητροπολίτη Κύκκου καὶ Τηλλυρίας κ. Νικηφόρο καὶ ἄλλους κορυφαίους σύγχρονους Ὀρθόδοξους Ἀρχιερεῖς καὶ Θεολόγους, ἡ πρότασή μου γιὰ τὴν κανονικὴ λύση τοῦ Οὐκρανικοῦ Ζητήματος, τὴν ὁποία ἴσως στηρίξουν καὶ οἱ περισσότερες ἐκ τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, καὶ γιατί ὄχι ὅλες, εἶναι ἡ ἀκόλουθη.
Πρῶτο, ἡ πλήρης ἀποκατάσταση τοῦ διατελέσαντος γιὰ 26 ἔτη (1966-1992) ὡς κανονικοῦ Μητροπολίτη Κιέβου καὶ Ἐξάρχου Οὐκρανίας τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας Φιλαρέτου ἐκ τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας (1992 καθαίρεση καὶ 1997 ἀφορισμός). Ὅταν ἀναφερόμασθε σὲ κάποιον ποὺ δὲν εἶναι αἱρετικός, ἀλλὰ σχισματικὸς ἡ Ἐκκλησία μέσα ἀπὸ τὶς Συνοδικές της ἀποφάσεις ἦταν πάντα θετικὴ, γιὰ νὰ διαφυλάξει τὴν ἑνότητά της. Σήμερα ὁ πρώην Κιέβου εἶναι 94 ἐτῶν καὶ ἔχει ἤδη ἀποκατασταθεῖ ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο τὸ 2018.
Δεύτερο, μὲ τὴν ἀποκατάσταση τοῦ πρώην Κιέβου Φιλαρέτου, μπορεῖ νὰ λυθεῖ καὶ ἡ θέση τῶν δέκα Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν γιὰ τὸ θέμα ποὺ θέτουν γιὰ τὴ κανονικότητα τῆς χειροτονίας τοῦ Μακαριωτάτου Προκαθημένου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας Ἐπιφανίου ποὺ ἀποφάσισε τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο τὸ 2018 καὶ ἀργότερα στήριξαν οἱ Προκαθήμενοι τῶν Ἐκκλησιῶν πρῶτον τῆς Ἑλλάδος, μετὰ τῆς Κύπρου καὶ τελευταίως τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας. Ἀρχιερεῖς καὶ ποίμνιο καὶ ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν Ἐκκλησιῶν διαφωνοῦν μὲ τὸ ὑφιστάμενο αὐτοκέφαλο μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργοῦνται προβλήματα καὶ στὴν ἑνότητα τῶν Ἐκκλησιῶν αὐτῶν ἢ ἀκόμη καὶ ἀντικανονικὲς εἰσπηδήσεις στὶς κανονικὲς δικαιοδοσίες ἄλλων Ἐκκλησιῶν (εἰσβολὴ Ρώσων στὴν Ἀφρική).
Τρίτο, ὁ Μακαριώτατος Προκαθήμενος τῆς Οὐκρανίας Ὀνούφριος, ποὺ ἡγεῖται τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας κι ὡς ὁ κανονικὸς Προκαθήμενός της ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὶς δέκα ἐκ τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν πρέπει νὰ εἶναι στὴ πρώτη Γραμμὴ γιὰ τὴ κανονικὴ λύση τοῦ Οὐκρανικοῦ Ζητήματος γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν Ὀρθοδόξων στὴν Οὐκρανία.
Τέταρτο, ὅλες οἱ Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες ἀναγνωρίζουν πλέον τὸ δικαίωμα τῶν Οὐκρανῶν νὰ ἔχουν τὸ Αὐτοκέφαλό τους, εἶναι ἡ δεύτερη μεγαλύτερη χώρα σὲ πληθυσμὸ ἀνάμεσα στὶς Ὀρθόδοξες Χῶρες (πάνω ἀπὸ σαράντα ἑκατομμύρια).
Πέμπτο, μὲ ταπείνωση καὶ ἀγάπη γιὰ νὰ ἀποκατασταθεῖ ἡ ὁρατὴ ἑνότητα τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καὶ ἡ ὑφιστάμενη ἀκοινωνησία πρέπει νὰ συγκληθεῖ Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος γιὰ τὴν Κανονικὴ παραχώρηση Αὐτοκέφαλου στὴν Οὐκρανία ποὺ θὰ στηριχθεῖ ἀπὸ ὅλες τὶς Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες.
Ἕκτο, πρέπει μὲ τὶς προσευχὲς ὅλων μας νὰ γίνει συνεννόηση καὶ διάλογος Κωνσταντινουπόλεως καὶ Μόσχας γιὰ τὴ προετοιμασία τῆς συγκλήσεως Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καὶ τῆς κανονικῆς ἀνακήρυξης Αὐτοκέφαλου τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας.
Ἕβδομο, πρέπει νὰ γίνει ἐν φόβῳ Θεοῦ καὶ ἐν ταπεινώσει μὲ τὶς προσευχὲς ὅλων μας, μία προσυνοδικὴ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως ποὺ θὰ ἀποφασίσει ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος.
Ἡ Προσυνοδικὴ πρόταση θὰ εἶναι σαφὴς γιὰ τὰ ἀκόλουθα σημεῖα
1. Νὰ πεισθεῖ τὸ Πατριαρχεῖο Μόσχας νὰ ἀποκαταστήσει τὸν ἐπὶ 26 ἔτη Μητροπολίτη Κιέβου καὶ Ἔξαρχο Οὐκρανίας (1966-1992) τοῦ Πατριαρχείου Μόσχας Φιλάρετο ὡς Ἀρχιερέα ἐκ τῆς καθαιρέσεως (1992) καὶ ἀφορισμοῦ (1992), ἀφοῦ πεισθεῖ καὶ ὁ ἴδιος ἐν ταπεινώσει γιὰ τὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας νὰ ἐκφράσει γραπτῶς τὴν μετάνοιά του καὶ τὴν ὑπακοή του στὸ Πατριαρχεῖο του.
2. Νὰ συμφωνηθεῖ ἐκ τῶν προτέρων τὸ θέμα τῆς κανονικότητας τῆς χειροτονίας τοῦ νέου Προκαθημένου Ἐπιφανίου ποὺ ἀναγνωρίζουν τέσσερις Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες καὶ δὲν ἀναγνωρίζεται ἀπὸ δέκα Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες. Ἴσως μὲ τὴ λύση τοῦ πρώτου θέματος νὰ μποροῦσε νὰ λυθεῖ καὶ αὐτό, γιατί ὁ Ἐπιφάνιος χειροτονήθηκε ἐκ τοῦ Φιλαρέτου.
3. Τὸ Αὐτοκέφαλο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας πρέπει νὰ ἑνώνει ὅλους τούς Ὀρθοδόξους τῆς Οὐκρανίας. Ἐπειδὴ ἡ ἀπουσία τῆς ὁρατῆς ἑνότητας τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας ἀναφέρεται ὄχι σὲ κάποια αἵρεση, ἀλλὰ στὴν κανονικὴ ἐκκλησιαστικὴ δικαιοδοσία, σὲ σχίσματα, ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Σύνοδος μπορεῖ νὰ προχωρήσει σὲ κανονικὴ λύση μὲ συνεννόηση μεταξὺ τῶν Οὐκρανῶν γιὰ τὴ διαφύλαξη τῆς ὁρατῆς ἑνότητάς τους.
4. Προκαθήμενος τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας μπορεῖ νὰ ἐκλεγεῖ ὁ Φιλάρετος (94 ἐτῶν). Ἀναπληρωτὴς Πρόεδρος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ὁ Ὀνούφριος (77 ἐτῶν) καὶ Ἀναπληρωτὴς Πρόεδρος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ὁ Ἐπιφάνιος (44 ἐτῶν). Οὐδεὶς γνωρίζει τὴν ἡμέρα τῆς κοιμήσεώς του, ὡς ἄνθρωποι ὅμως «σάρκα φοροῦντες καὶ τὸν κόσμο οἰκοῦντες», μετὰ τὸν Φιλάρετο, Προκαθήμενος ἀναλαμβάνει ὁ Ὀνούφριος καὶ μετὰ τὸν Ὀνούφριο ὁ Ἐπιφάνιος.
Μὲ τὴν ἀποκατάσταση τῆς ἑνότητας τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Οὐκρανίας καὶ τῆς ὁρατῆς ἑνότητας τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ καὶ ταπεινώσει θὰ εἰσακουσθοῦν καὶ οἱ προσευχὲς τῶν πιστῶν μας, γιὰ νὰ τερματισθεῖ ἡ εἰσβολὴ τῶν Ρώσων στὴν Οὐκρανία καὶ νὰ πεισθοῦν οἱ Πολιτικοὶ Ἡγέτες νὰ δώσουν προτεραιότητα στὸν εἰρηνικὸ διάλογο γιὰ τὴ λύση ὅλων τῶν προβλημάτων καὶ τὸ σεβασμὸ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου.
Μὲ τὴν ἑνότητα τῶν Ὀρθοδόξων θὰ συμβάλουμε καὶ στὴν ὑπόθεση τῆς παγκόσμιας εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ στὴν ἀποφυγὴ τοῦ μεγάλου ρίσκου γιὰ ἕνα πυρηνικὸ ὁλοκαύτωμα καὶ τὴν ἐπέκταση τοῦ πολέμου καὶ τὸ καθημερινὸ κίνδυνο τῆς κατάρρευσης τῆς παγκόσμιας οἰκονομίας. Ἡ Διεθνὴς Κοινότητα χωρὶς τὴ διαφύλαξη τῆς ἑνότητάς της, ἀποτελεῖ ὁρατὴ ἀπειλὴ γιὰ τὴν εἰρηνικὴ συνύπαρξη τῶν λαῶν καὶ τὴν ἐνίσχυση τῆς παγκόσμιας ἀσφάλειας καὶ τῆς εὐημερίας τῶν λαῶν. Ἤδη μὲ τὰ τεράστια οἰκονομικὰ κονδύλια ποὺ σπαταλοῦνται καθημερινὰ σὲ ὅπλα καὶ στρατιωτικὲς δραστηριότητες ὁδηγοῦμε σὲ καθημερινὸ θάνατο ἑκατομμύρια ἀνθρώπους στὶς χῶρες ποὺ ὑποφέρουν μὲ τὰ προβλήματα τῆς πτώχειας καὶ μάλιστα ἀθῷα ἄπορα καὶ ὀρφανὰ παιδιά.
Ταυτόχρονα, πρέπει προσωπικὰ νὰ τονίσω ὅτι βλέποντας τὴ παρουσία τῶν Ρώσων στὴν Ἀφρικὴ συνειδητοποιοῦμε ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη Ἱεραποστολικὴ διακονία ἀφορᾶ ὅλες τὶς Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες. Πρέπει ὅλες οἱ Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες νὰ στηρίζουν τὴν Ἱεραποστολική μας διακονία στὴν Ἀφρικὴ ποὺ πολλὰ ἄπορα καὶ ὀρφανὰ παιδιὰ πεθαίνουν, πρὶν νὰ μεγαλώσουν λόγῳ τῆς πτώχειας, ἁπλῶς ὅλες οἱ Τοπικὲς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες νὰ προσφέρουν τὴ διακονία τους καὶ τὴ βοήθειά τους μὲ τὶς εὐλογίες τοῦ Μακαριωτάτου Ἀλεξανδρινοῦ Προκαθημένου τῆς Ἀφρικανικῆς Ἠπείρου κ.κ. Θεοδώρου Β’ καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τῶν Μητροπόλεων καὶ Ἐπισκοπῶν τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας καὶ πάσης Ἀφρικῆς ποὺ ἔδωσε ὡς δῶρον στὸν Χριστιανισμὸ τὴν γλῶσσα της γιὰ τὴ γραφὴ τῶν ἱερῶν βιβλίων τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ τὴν Ὀρθόδοξη Θεολογία καὶ Ὁρολογία τοῦ «ὁμοουσίου» καὶ τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως ὅλων τῶν ἁπανταχοῦ Χριστιανῶν.
* Προσωπικὴ τοποθέτησις τοῦ Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ.
Σημείωσις Ο.Τ.: Κατεπήγουσα ἡ σύγκλησις Πανορθοδόξου, ὅμως μόνος κανονικὸς Προκαθήμενος εἶναι καὶ θὰ εἶναι ὁ Σεβ. Κιέβου Ὀνούφριος.