Τοῦ κ. Παύλου Ἀθ. Παλούκα, Ἐπιτ. Σχολικοῦ Συμβούλου Δ.Ε.
3ον
3. Ἡ ἀρχαία ἑλληνική σκέψις ἔναντι τῆς ὁμοφυλοφιλίας
Ἡ ὁμοφυλοφιλία, ἐπειδή θεωρεῖται «παρά φύση» γενετήσια πράξη, σχεδόν ἀπό ὅλους τούς λαούς καί σέ ὅλες τίς ἐποχές, τιμωρεῖτο αὐστηρά, σέ ἀντίθεση μέ τούς Χριστιανούς καί τή Χριστιανική Ἐκκλησία, πού θεωροῦσαν καί θεωροῦν ἀπαράδεκτη τήν τιμωρητική τους αὐτή στάση.
Στήν ἀρχαία Ἑλλάδα ἡ ὁμοφυλοφιλία τιμωρεῖτο ἀπό τήν ἔννομη τάξη.
Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες φιλόσοφοι πίστευαν «ὁμολογουμένως τῇ φύσει ζῆν», δηλαδή νά ζεῖς σύμφωνα μέ τούς νόμους τῆς φύσεως. Ἀναφέρουμε τίς γνῶμες κάποιων μεγάλων φιλοσόφων τῆς ἀρχαιότητας πού ἔχουν ἀρνητική θέση πρός τήν ὁμοφυλοφιλία:
Ὁ γίγαντας τῆς παγκόσμιας διανόησης Σωκράτης (470-399 π.Χ.), χαρακτηρίζει τόν βίο τῶν ὁμοφυλόφιλων «δεινόν, αἰσχρόν καί ἄθλιον».[15] Ὁ δέ Πλάτων (427-347 π.Χ.) ἀποφαίνεται ὅτι εἶναι κατανοητό πώς ἡ φύση ὠθεῖ τά θηλυκά σέ ἐπαφή μέ τά ἀρσενικά, ἀπό τή γέννησή τους, καί εἶναι ἐμφανές, ὅτι ἡ ἡδονή σ’ αὐτά εἶναι κατά φύσιν, ἐνῶ ἡ ἐπαφή ἀρσενικῶν μέ τά ἀρσενικά καί θηλυκῶν μέ τά θηλυκά εἶναι παρά φύσιν! … Καλύτερα τήν μεταξύ ἀνδρῶν ἐπαφή νά τήν ἀπαγορεύσουμε ἐντελῶς: «Εὐνοητέον ὅτι τῇ θηλείᾳ καί τῇ τῶν ἀρρένων φύσει εἰς κοινωνίαν ἰούσῃ τῆς γεννήσεως ἡ περί ταῦτα ἡδονή κατά φύσιν ἀποδεδόσθαι δοκεῖ, ἀρρένων δέ πρός ἄρρενας ἤ θηλειῶν πρός θηλείας παρά φύσιν».[16]
Ὁ ἀθυρόστομος Ἀριστοφάνης (445-385 π.Χ.) ἀναφέρει συχνά καί ὑποτιμητικά τή λέξη «εὐρύπρωκτος» (εὖρος + πρωκτός), στό ἔργο του «Νεφέλαι»,[17] καί βάζει τόν Στρεψιάδη νά ὑβρίζει τόν ἀριστοκράτη καί ἄσωτο υἱὸ τοῦ Φειδιππίδη, ἀποκαλῶντας τον «λακκόπρωκτον».[18]
Γιά τήν αὐστηρότητα, «γιά τήν μή ὕπαρξη περιθωρίων ἀναπτύξεως παρά φύση σωματικῶν σχέσεων μᾶς τή φωτογραφίζει ἕνας ἄλλος νόμος τοῦ Ἀττικοῦ Δικαίου, πού τόν διασώζει ὁ Ἀθηναῖος ρήτορας καί πολιτικός Αἰσχίνης (389-314 π.Χ.). Ἐκεῖ ἀναφέρεται ἡ αὐστηρή ἀπαγόρευση στούς ἐνήλικες νά εἰσέρχωνται σέ κοινόχρηστους χώρους νέων, ὅπως σέ σχολές, γυμναστήρια κ.ἄ.».[19] Ἀκόμη, ὁ Αἰσχίνης στόν «Κατά Τιμάρχου», λόγο, ἀναφέρει σχετικούς νόμους, κατά τούς ὁποίους οἱ κίναιδοι (ὁμοφυλόφιλοι) δέν εἶχαν κάποια δικαιώματα, ὅπως: νά ἐκλέγονται ἤ νά ἀναλαμβάνουν δημόσια ἀξιώματα˙ νά παρίστανται ὡς δικηγόροι ἤ μάρτυρες σέ δίκες˙ νά εἰσέρχονται σέ ἱερούς χώρους ἤ νά λαμβάνουν μέρος σέ θρησκευτικές τελετές.
Ἄν κάποιος παρέβαινε αὐτούς τούς νομικούς περιορισμούς τιμωρεῖτο μέ θάνατο («θανάτῳ ζημιούσθω»).
Ὅσο καί ἄν ὑποστηρίζεται τό ἀντίθετο, εἶναι βέβαιο, ὅτι ἡ ὁμοφυλοφιλία στήν ἀρχαία Ἑλλάδα εἶχε γίνει τρόπος ζωῆς, «ἀφοῦ ἀποδεδειγμένα κτυπήθηκε ἀνηλεῶς».
Ὁ ἀρχιμανδρίτης π. Κύριλλος Κωστόπουλος, σέ σχετικό ἄρθρο του στόν «Ὀρθόδοξο Τύπο» (8-4-2022, σελ. 5), μᾶς δίνει κάποιες πληροφορίες, ἀκόμη, γιά τήν ὁμοφυλοφιλία στήν ἀρχαία Ἑλλάδα. Γράφει, λοιπόν: «Ὁ Γιάννης Κουβαρᾶς, στήν ἐργασία του, ἀναφέρει ὁρισμένα ἀποσπάσματα ἀρχαίων νομικῶν καί φιλοσόφων, οἱ ὁποῖοι στρέφονται κατά τῆς ὁμοφυλοφιλίας. Ὅπως π.χ. στόν νόμο τοῦ Λυκούργου τῆς Σπάρτης διαβάζουμε: “Εἰ δέ τις παιδός σώματος ὀρεγόμενος φανείη αἴσχιστον τοῦτο”» (Ξενοφῶντος, Λακεδαιμονίων Πολιτεία 2, 135-6).
Ὁ Δημοσθένης (384-322 π.Χ.) ἀναφέρεται σέ σχετικό νόμο τοῦ Σόλωνος, ὁ ὁποῖος καταργοῦσε τό δικαίωμα λόγου στόν ἀρσενοκοίτη: «Μήτε λέγειν,μήτε γράφειν ἐξεῖναι τοῖς ἡταιρηκόσιν» (Κατά Ἀνδροτίωνος, 306-7).[20]
Ὁ μεγάλος ἀρχαῖος νομοθέτης, ὁ Σόλων (640-560 π.Χ.), σέ σχετικούς νόμους του ἀναφέρει ὅτι: «αὐτός πού θά μηνυθῇ γιά κιναιδισμό καί καταδικασθῇ, νά παραδίδεται στούς Ἕνδεκα καί νά θανατώνεται αὐθημερόν».[21]
Οἱ Σπαρτιᾶτες, ἐνῶ ἀποδέχονται τή «φυσική» ἤ «παρά φύσιν» «ἰδιομορφία», καταδικάζουν, ὅμως, τή σεξουαλική της πρακτική. Γράφει ὁ ἱστορικός Πλούταρχος (50-12ο μ.Χ. περίπου) σχετικά: «Ὁ ψυχικός δεσμός μεταξύ τῶν νέων δέν ἔχει καμία σχέση μέ τίς σωματικές ἐπαφές καί ὅτι στερεῖται τά πολιτικά του δικαιώματα δυνάμει νόμου ὅποιος προσπαθεῖ νά ἀσελγήσει εἰς βάρος ἄλλου».[22]
Σύγχρονος νομική ἀντιμετώπισις τοῦ «γάμου» ὁμοφυλοφίλων εἰς Ἑλλάδα καί ἄλλας χώρας
Καί ὁ ὅρος «γάμος» στήν περίπτωσή μας εἶναι ἐξολοκλήρου ἀδόκιμος˙ ἀντί αὐτοῦ, τό ὀρθό εἶναι ἡ χρήση τῶν ὅρων «συμβίωση» ἤ «συμβόλαιο».
Εἴπαμε παραπάνω, ὅτι ἔχουν δικαιώματα οἱ ὁμοφυλόφιλοι, ὅπως καί ὅλοι οἱ ἄλλοι πολίτες. Ἀλλά δέν εἶναι δικαίωμα νά τό ἀπαιτεῖς ἀπό τήν πολιτεία νά νομιμοποιήσει μία ἄνομη, ἀνήθικη καί ἀφύσικη συμβίωση. Δέν τούς ἀποκλείει κανείς τό δικαίωμα νά συμβιώνουν οἱ μέν μέ τούς δέ, ἀφοῦ τό θέλουν, ἀλλά ὄχι νά ζητοῦν καί νομική κατοχύρωση μιᾶς δικῆς τους ἐρωτικῆς (γιά μᾶς ἀνήθικης) χρόνιας συντροφιᾶς. Καί διαμαρτυρήθηκαν τώρα τελευταίως, ἐπειδή συμβαίνει σέ ἄλλες χῶρες, ὅπως λ.χ. στήν Ἱσπανία, πού ἐνέκρινε τόν γάμο τῶν ὁμοφυλοφίλων,[23] ἤ στήν Ὁλλανδία, πού εἶχε τήν πρωτοπορία ἀπό τήν 1η Ἀπριλίου 2002, [24] ἤ ἐπειδή τό θέλει ἡ Εὐρώπη. Ὁ ἔγκριτος δικηγόρος Χαράλαμπος Ἄνδραλης, μᾶς ἐνημερώνει ὅτι «στήν πραγματικότητα ὁ γάμος ὁμοφυλοφίλων ἰσχύει σήμερα σέ 29 χῶρες σέ ὅλο τόν κόσμο, ἐνῶ πολλές εὐρωπαϊκές καί ὄχι μόνο, χῶρες, ἔχουν μέχρι καί συνταγματική ἀπαγόρευση τέτοιων γάμων!».[25]
Καί γιατί πρέπει νά πιθηκίζουμε, ἀκολουθώντας τούς ἄλλους λαούς πού ἐφάρμοσαν τοῦτο ἤ τό ἄλλο;
Στή δική μας τήν κοινωνία, τήν ἑλληνική καί χριστιανική, δέν ἔχει θέση. Γι’ αὐτό καί ἀντιδροῦμε, ὅπως μεγάλες ἦταν καί εἶναι οἱ ἀντιδράσεις τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἀκόμη δέ καί μεμονωμένων προσωπικοτήτων (λ.χ. Ὑπουργῶν, Δημάρχων, κ.ἄ.) στίς χῶρες, ὅπου ἐφαρμόστηκε, παρά τή θέληση τῶν λαῶν. Χαρακτηριστική εἶναι ἡ περίπτωση τοῦ τότε Ἰταλοῦ Ὑπουργοῦ Εὐρωπαϊκῶν Ὑποθέσεων, Ρόκο Μπουτιλιόνε, ὁ ὁποῖος καί δήλωσε: «Δέν θά ἐκπορνεύσω τή συνείδησή μου γιά μία θέση ἐπιτρόπου».[26]
Ὄχι, δέν θά ἀντιγράψουμε ἄκριτα τή ζωή καί τήν κουλτούρα ἄλλων λαῶν. Ἔχουμε, δόξα τῷ Θεῷ, τή δική μας, πού εἶναι ζηλευτή, πολιτισμένη, ὑποδειγματική, κοινωνική καί προοδευτική. Δέν ἔχουμε νά ζηλέψουμε σχεδόν τίποτε ἀπό τούς ἄλλους λαούς, ἐκτός ἀπό τόν τεχνικό τους πολιτισμό.
Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, τό 2000, «κατεδίκασε τήν ἀπόφαση τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κοινοβουλίου, τό ὁποῖο ἐνέκρινε (πλειοψηφικά) ψήφισμα, μέ τό ὁποῖο ζητεῖ ἀπό τά κράτη μέλη τῆς Ε.Ε. νά εἰσαγάγουν στή νομοθεσία τους τό καθεστώς συμβολαίου, συμβίωσης τῶν ἀτόμων τοῦ ἴδιου φύλου».[27]
Ἡ Ἁγία Ἕδρα τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας μέ 12σέλιδη ὁδηγία της (Σεπτέμβριο 2003) πρός τούς πιστούς, χαρακτήρισε τέτοιο γάμο «βλαβερό γιά τό κοινό ἀγαθό καί ἐξαιρετικά ἀνήθικο».[28]
Καί ὁ προηγούμενος Πάπας, ὁ Βενέδικτος ΙΣΤ΄, κάλεσε τόν λαό (μέ ἀφορμή τήν Ἱσπανία πού ἐνέκρινε τόν γάμο τῶν ὁμοφυλοφίλων) νά ὑπακούσει στή θρησκευτική του συνείδηση καί ὄχι στόν πολιτικό νόμο (μερικοί «προοδευτικοί» τόν εἶπαν «ἀναχρονιστικό»!).
Ὁ διαπρεπής δρ. Νομικῆς καί διατελέσας Ἀντ/δρος τοῦ Σ.τ.Ε., ἀείμνηστος Ἀναστ. Μαρίνος, σέ ἐμπεριστατωμένο ἄρθρο του, μεταξύ τῶν ἄλλων, τόνιζε πολύ εὔστοχα ὅτι: «Ὁ γάμος σκοπό ἔχει τήν δημιουργία οἰκογένειας καί τήν ἐντός τῆς οἰκογένειας ἀναπαραγωγή τοῦ ἀνθρωπίνου γένους διά τῆς τεκνοποιίας… Καί γι’ αὐτό τό Εὐρωπαϊκό Δικαστήριο δέχθηκε μέ ἀπόφασή του ὅτι ὡς γάμος νοεῖται μόνο ἡ σύζευξη ἑτερόφυλων».[29]
Ἡ ἑλληνική νομοθεσία, κατά τόν καθηγητή τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καί πρώην Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο, εἶναι ἰδιαίτερα «προοδευτική», καί γιά τό συγκεκριμένο θέμα ἐπεσήμανε στήν ἐφημερίδα «Καθημερινή»,[30] τά ἑξῆς:
«… Ἡ οἰκογένεια, τόσο ὑπό τήν εὐρεῖα ὅσο καί ὑπό τήν στενή της ἔννοια, προϋποθέτει συνύπαρξη προσώπων διαφορετικῶν φύλων. Οἱ περί προστασίας τῆς οἰκογένειας διατάξεις γενικῶς, ἤτοι τόσο ἐκεῖνες τοῦ Συντάγματος (ἄρθρο 21, παράγρ. 1), ὅσο καί τῆς κοινῆς νομοθεσίας δέν καλύπτουν καί τή συμβίωση προσώπων τοῦ ἴδιου φύλου».
Ἡ μετ’ ἐπιμονῆς προβολή ἀπό τούς ὁμοφυλόφιλους τοῦ «δικαιώματος» γιά «γάμο» ἔχει δημιουργήσει πολλές ἐνοχλήσεις καί συνειδησιακά προβλήματα σέ πολιτικούς καί θρησκευτικούς παράγοντες, «καθώς ἔρχεται σέ εὐρεῖα ἀντίθεση μέ τή νομική, παραδοσιακή καί ἠθική ἀντίληψη τῶν περισσοτέρων εὐρωπαϊκῶν κοινωνιῶν στήν ἔννοια τοῦ γάμου, πού εἶναι ἡ συνένωση δύο ἀτόμων ἀντίθετου φύλου σέ ἕνα ζεῦγος».[31]
Πάντως ὑπῆρχε παλαιότερα (σήμερα δέν γνωρίζω τί θέση παίρνουν), καί ἡ ὑγιής ἀντίδραση στό θέμα αὐτό ἀπό τήν πλειοψηφία τῶν Εὐρωπαίων ἀλλά καί τῶν ΗΠΑ. Σέ διάφορες δημοσκοπήσεις φαίνεται ὅτι τό 51-65% τῶν ἐρωτηθέντων δέν ἐγκρίνει γάμους ὁμοφυλοφίλων.[32]
«Λαοί τῆς Εὐρώπης ἀρνοῦνται νά δεχτοῦν τόν “γονέα 1 καί γονέα 2”, ἐπιμένοντας στόν παραδοσιακό τρόπο γάμου, ἀγωγῆς καί παιδείας».[33]
Ὅπως γράψαμε καί παραπάνω, ἀνέκαθεν, σέ ὅλους τούς λαούς ὑπῆρχε «ἡ σαφής κατανόηση τοῦ θεσμοῦ τοῦ γάμου, πού ἦταν πάντοτε ἕνωση ἑνός ἄνδρα καί μιᾶς γυναίκας. Καί στίς πιό ξεπεσμένες κοινωνίες… ἦταν ἀνεπίτρεπτο πρᾶγμα ὁ γάμος ἀνδρῶν μέ ἄνδρες, πρᾶγμα πού προωθεῖται σήμερα στίς κοινωνίες τῆς Δύσης, ἀκόμη καί σέ χριστιανικές “ἐκκλησίες”»[34], (δηλαδή Προτεσταντικές).
Σέ τελευταία ἀνάλυση «τό κράτος δέν μπορεῖ νά θεσπίσει παρά μόνο αὐτό πού ἔχει ἀξία γιά τό ἴδιο καί πού ἐκφράζει ἀντικειμενικά καί γενικά ἀγαθά. Ὁ ρόλος τοῦ κράτους δέν εἶναι νά ἀναλάβει τήν εὐθύνη τῆς συναισθηματικῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν οὔτε νά ἀναγνωρίσει ὅλα τά συναισθηματοσεξουαλικά θέλγητρά τους»[35].
Σημειώσεις:
[15] Γοργίας 494 Ε:Σωκράτης: «… ὁ τῶν κιναίδων βίος, οὗτος οὐ δεινός καί αἰσχρός καί ἄθλιος». [16] Πλάτωνος Νόμοι 636 C, 841 D. [17] Νεφέλαι 1084, 1085, 1090, 1092, 1094, 1099. [18] Νεφέλαι: «Ὦ λακκόπρωκτε» (1330), δηλαδή ξεσχισμένε! [19] Κατά Τιμάρχου, 101-12˙ βλ. καί 185, 1-8. Πρβλ. Ἀρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου, «Τό πρόβλημα τῆς ὁμοφυλοφιλίας», ἐφημερ. «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ», 8-4-2022, σελ. 5. [20] Βλ. Ἀρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου, ὅ.π., σελ. 5. [21] Βλ. Ἀρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου, ὅ.π., σελ. 5. [22] Λακεδ. Ἐπιτηδ. 7. 237 C. [23] Βλ. ἐφημερίδες «Ἑπταήμερη», 28-4-2005 καί «City Press», 5-5-2005. [24] Ἐφημερίδα «City Press», 5-5-2005, σελ. 17. [25] Χαράλ. Ἄνδραλη, «Γάμος ὁμοφυλοφίλων», ἐφημερίδα «Ὀρθόδοξος Τύπος», 10-6-2022, σελ. 1. [26] Περιοδικό «Ἀνάπλασις», τ. 114/2004, σελ. 175. [27] Ἐφημερίδα «Στύλος Ὀρθοδοξίας», ἀρ. 2, Μάϊος 2000. [28] Ἐφημερίδα «Ὀρθόδοξος Τύπος», 10-10-2003. [29] Ἐφημερίδα «Ὀρθόδοξος Τύπος», 10-10-2003. [30] 6-12-1998, σελ. 34: «Ἡ ἑλληνική νομοθεσία». [31] Κ. Κέκη, «Κοινωνία Ὁμοφυλοφίλων: Δικαιώματα καί ἕως ποῦ;», ἐφημερίδα «Καθημερινή», 6.12.1998, σελ. 34. [32] Βλέπε περισσότερα στό βιβλίο τοῦ Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλου, «Ὁμοφυλοφιλία», ἐκδ. «Φωτοδότες», 1η ἔκδ. 1992, σσ. 3-16. [33] Ἀδαμαντίας Σταθάτου, «Γυναῖκες-μητέρες-θηλυκά: Ἐμπρός γιά τήν προστασία τῆς οἰκογένειας!» ἐφημ. «Ἐλεύθερη Ὥρα», 17/10/2023, σελ. 6. [34] Βλ. ἄρθρο στόν «Ἐρευνητή τῆς ἀλήθειας», τ. 20/2002, σελ. 10, μέ τίτλο: «Ὁμοφυλοφιλία καί Ἁγία Γραφή». [35] Βλέπε, Xavier Lacroix (Ξαβιέ Λακρουά 1947-2021 Γάλλος Φιλόσ. καί Θεολόγος), «Ὁ γάμος μεταξύ προσώπων τοῦ ἴδιου φύλου», περιοδικό «Σύγχρονα Βήματα», τ. 133/2005, σελ. 22.