Τοῦ κ. Γεωργίου Κούβελα, Συνταξιούχου Δικηγόρου παρ᾽ Ἀρείῳ Πάγῳ καὶ Σ.τ.Ε.,
Ἐπιτίμου Προέδρου τῆς Ἐθνικῆς Φοιτητικῆς Ἑνώσεως Κυπρίων
3ον
Γι᾽ αὐτὲς τὶς συγκλονιστικὲς στιγμὲς τοῦ ἡρωϊκοῦ Ἱεράρχη ὁ λόγιος Δημοσιογράφος Παῦλος Παλαιολόγος γράφει στό «Ἐλεύθερο Βῆμα»: «Τὸν εἶχα γνωρίσει σὲ ἄλλα πεδία. Τὸν ξαναβλέπω σήμερα στὸ μέτωπο. Ὁ χρόνος ἔχει λευκάνει τὸ Σπυρίδωνα Βλάχο. Ἡ ψυχὴ ὅμως πῶς κατορθώνει ὕστερα ἀπὸ τόσες δοκιμασίες νὰ διατηρεῖ τοὺς ἐνθουσιασμοὺς καὶ τὴν πίστη τῆς πρώτης νεότητας; Ἡ Μητρόπολή του πρώτη-πρώτη δοκίμασε τὴν ἀγριότητα τοῦ ἐχθροῦ. Πολὺ ποὺ σκοτίστηκε ὁ Δεσπότης! Μητρόπολη ἔχει τὸ μέτωπο! Ἐκεῖ ἀνεμίζει τὸ ράσο του. Ράσο καὶ πάλι ράσο!…»
Μαζὶ μὲ τὸν Μεγάλο Ἱεράρχη ὅλη ἡ Ρωμιοσύνη προσεύχεται στὴν Παναγία καὶ διὰ χειρὸς Ν. Τυπάλδου ἀπευθύνεται στοὺς εἰσβολεῖς:
Δὲν μπορεῖτε μὲ μαχαίρια καὶ φωτιά
Τὴν ψυχή μας νὰ σκλαβώσετε μιὰ μέρα,
Εἶναι πλάι τῆς Παναγίας μας ἡ ματιά
Ποὺ χαρίζει Λευτεριᾶς σὲ μᾶς ἀγέρα!
Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ Πάσης Ἑλλάδος Χρύσανθος προσεύχεται καὶ μᾶς βεβαιώνει: «Οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ καὶ ἐν τῇ γενναιότητι καὶ ἀνδρείᾳ μεγαλυνθησόμεθα. Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐπὶ πάντων ὑμῶν!»
Καὶ ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς ὁρκίζει τοὺς Ἕλληνες:
Ὁρκίζομαι στὴ φλόγα τῶν Ὁμήρων
Ὁρκίζομαι στὴν ἄσβεστη Ἑλλάδα
Τοῦ Λόγου, τῆς Ἰδέας, τῶν Ὀνείρων…
Ὁρκίζομαι σὲ Σὲ τοὺς Διγενῆδες
Ποὺ γεννᾶς: Θὰ νικήσω ἤ θὰ πεθάνω!
Τὸ «ΟΧΙ» τοῦ 1940 τοῦ Ἰωάννη Μεταξᾶ ἐμψύχωσε τοὺς ὅπου γῆς Ἕλληνες τῆς Ρωμιοσύνης. Γι᾽ αὐτὸ οἱ Ἕλληνες νίκησαν. Ἐνῶ οἱ ἄλλοι ὑπέκυψαν.
Ἡ Ρωμιοσύνη ἄντεξε καὶ νίκησε, γιατὶ τέθηκε κάτω ἀπὸ τὴ Σκέπη τῆς Ὑπερμάχου Στρατηγοῦ. Νίκησε καὶ τὶς σιδηρόφρακτες Ὀρδὲς τοῦ Εἰσβολέα καὶ τὶς ἀκραῖες καιρικὲς συνθῆκες μὲ θερμοκρασίες 25 καὶ 30 βαθμῶν ὑπὸ τὸ μηδέν! Καὶ ἔγινε παράδειγμα γιὰ κάθε λαὸ ποὺ ἀγωνίζεται κατὰ τοῦ Τυράννου. Ναί, μόνο ἡ Ρωμιοσύνη ἄντεξε! Μόνο ἡ Ρωμιοσύνη σταμάτησε τὸ Φασισμό. Ὁ Ἄξονας, ἀφοῦ σάρωσε τὴν Αὐστρία στὶς 11 Μαρτίου 1938, τὴν Τσεχοσλοβακία στίς 14 Μαρτίου 1939, τὴν Πολωνία τὴν 1η Σεπτεμβρίου 1939, τή Δανία καί τή Νορβηγία στίς 9 Ἀπριλίου 1940, τὴν Ὁλλανδία, τὸ Βέλγιο, τὸ Λουξεμβοῦργο καὶ τὴν Γαλλία στὶς 10 Μαΐου 1940, τὴ Ρουμανία στὶς 11 Ὀκτωβρίου 1940, τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση ποὺ στὶς 24 Αὐγούστου 1939 εἶχε ὑπογράψει σύμφωνο φιλίας μὲ τὴ χιτλερικὴ Γερμανία καὶ παρέμεινε ἀμέτοχη, σταμάτησε στὸ «ΟΧΙ» τῆς Ρωμιοσύνης! Καὶ ἐκεῖ συνετρίβη!#5
Ἡ στατιστική, μιὰ ἐπιστήμη ποὺ ἀραδιάζει ψυχροὺς ἀριθμοὺς καὶ μιλάει λακωνικά, ὅλα τὰ πιὸ πάνω, τὰ ἐκφράζει ἔτσι: Ἡ Γαλλία τῶν 50.000.000 ἀντιστάθηκε μόνο 1 μήνα. Ἡ Πολωνία τῶν 30.000.000 ἄντεξε μόνο 15 μέρες. Κι ἡ Ἑλλάδα τῶν 7.000.000 πολέμησε γενναῖα 6 ½ μῆνες! Οἱ ἀντίστοιχοι δεῖκτες εἶναι: Γιὰ τὴ Γαλλία 10, γιὰ τὴν Πολωνία 3, γιὰ τὴν Ἑλλάδα 100. Δηλαδὴ διπλάσιο ποσοστὸ ἀπ᾽ ὅ,τι ἀντιπροσώπευαν ὅλοι μαζὶ οἱ Εὐρωπαῖοι σύμμαχοι!… Καὶ κάτι ἀκόμη: Ὅλοι οἱ ἄλλοι πολέμησαν (ὅσοι πολέμησαν) ἤ εἶχαν ν᾽ ἀντιμετωπίσουν μόνο τὸ Χίτλερ· ἐνῶ ἡ Ἑλλάδα πολέμησε μὲ ὅλο τὸν ἄξονα: Τὸ Μουσολίνι καὶ τὸ Χίτλερ. Ἀπὸ τὴν ἄνοιξη δὲ τοῦ ᾽41 πολεμοῦσε καὶ τούς… δυὸ μαζὶ ταυτόχρονα!…#6
Δίκαια λοιπὸν ὁ Ἄγγλος Christopher Buckley (Κρίστοφερ Μπάκλεϋ) γράφει#7: στὸ βιβλίο του «Greece and Crete» (Ἑλλάδα καὶ Κρήτη) γράφει: «Ὁ κόσμος ἀνέμενε νὰ δῆ τὴν Ἑλλάδα νὰ πίπτη εὔκολο θῦμα τῆς ἐπιθέσεως. Πῶς θὰ μποροῦσε τὸ θάρρος καὶ ἡ ἀποφασιστικότης τοῦ Ἕλληνος κυβερνήτη του καὶ τὸ πνεῦμα ἀντιστάσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ὑπερισχύσουν τῆς συντριπτικῆς ὑπεροχῆς τῶν Ἰταλῶν; Παρὰ τὶς ὑποχρεώσεις της στὴν Ἀφρική, ἡ Ἰταλία εἶχε συγκεντρώσει στὰ ἀλβανικὰ σύνορα δυνάμεις ποὺ ὑπερτεροῦσαν τὶς ἑλληνικὲς σχεδὸν 4 πρὸς 1. Καθὼς οἱ Ἕλληνες ἐστεροῦντο τάνκς καὶ δὲν διέθεταν παρὰ μόνο λίγα ἀεροπλάνα, δὲν εἶχαν τὰ μέσα γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τῶν ἰταλικῶν τεθωρακισμένων καὶ τῶν ἐπιδρομῶν ἀπὸ τὸν ἀέρα. Καὶ ἐν τούτοις, συνέβη αὐτὸ ποὺ δὲν ἀνέμενε κανείς. Ἡ ἡρωϊκὴ ἑλληνικὴ προσπάθεια κατέληξε σὲ θρίαμβο τῶν ἑλληνικῶν ὅπλων!»…
Συμφωνοῦν ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ καὶ πολιτικοὶ ἀναλυτές, ἀκόμη καὶ οἱ ἴδιοι οἱ Ἰταλοὶ καὶ οἱ Γερμανοί, ὅτι ἡ ἡρωϊκὴ ἀντίσταση τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ ἑπτὰ συνολικὰ μῆνες (28 Ὀκτωβρίου 1940 – 31 Μαΐου 1941) ἦταν ἡ ἀρχὴ τοῦ τέλους τῶν δυνάμεων τοῦ Ἄξονα καὶ μία ἀπὸ τὶς ἐνδοξότερες σελίδες τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας. Ἀνέβασε ἐν πρώτοις τὸ ἠθικὸ τῶν κατεπτοημένων λαῶν καὶ διέψευσε τὸν θρύλο γιὰ τὸ ἀήττητο τῶν Γερμανῶν. Ἐνεθάρρυνε πολλὲς κυβερνήσεις σὲ διπλωματικὸ ἐπίπεδο νὰ μὴ προχωρήσουν σὲ συμμαχία μαζί τους. Ἀνάγκασε Ἰταλοὺς καὶ Γερμανοὺς νὰ διαθέσουν δυνάμεις στρατιωτικὲς στὴν Ἑλλάδα, καὶ ἔτσι νὰ μειωθεῖ ἡ πίεση πρὸς τὶς βρεττανικὲς δυνάμεις ποὺ ἀγωνίζονταν στὴν Μέση Ἀνατολὴ καὶ στὴν Ἀφρική. Καὶ τὸ πιὸ σημαντικὸ καὶ ἀποφασιστικό· ἀνάγκασε τὸν Χίτλερ νὰ καθυστερήσει ἐπὶ δύο περίπου μῆνες τὴν ἔναρξη τῆς ἐπίθεσης ἐναντίον τῆς Ρωσίας, ὁπότε τοὺς πρόλαβε ὁ βαρὺς ρωσικὸς χειμώνας καὶ τοὺς ἀποτελείωσε, πρὶν προλάβουν νὰ ἐπιτύχουν ἀποφασιστικὰ ἀποτελέσματα#8.
Παγκόσμιος ἦταν ὁ θαυμασμὸς καὶ διθυραμβικὰ τὰ ἐγκώμια γιὰ τὰ νέα ἡρωϊκὰ κατορθώματα τῶν Ἑλλήνων. Ἡ Ἑλλάδα βρέθηκε στὸ ἐπίκεντρο τοῦ ἐνδιαφέροντος ὅλων. Ἀρχηγοὶ κρατῶν, πρωθυπουργοί, ὑπουργοί, στρατιωτικοὶ ἡγέτες, διπλωμάτες, ἐπιφανεῖς δημοσιογράφοι συναγωνίζονταν ποιός θὰ ἐπαινέσει καλύτερα τοὺς Ἕλληνες γιὰ τὰ κατορθώματά τους ποὺ τὰ συνέκριναν μὲ τὰ πολεμικὰ τρόπαια τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων στὴν Σαλαμίνα, στὸν Μαραθώνα, στὶς Θερμοπύλες, ἀλλὰ καὶ μὲ τοὺς ἀγῶνες τοῦ 1821. Γεμίζουν πολλὲς σελίδες τὰ ἐγκώμια καὶ οἱ ἔπαινοι γι᾽ αὐτὸ τὸ ἑλληνικὸ θαῦμα#9.
ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟΝ ΤΟΥ ΣΑΡΑΝΤΑ
Γιὰ τὸ Μεγαλεῖο τοῦ Σαράντα ὁ λόγιος ὁμολογητὴς Πρωτοπρεσβύτερος, Καθηγητὴς τοῦ Α.Π.Θ. π. Θεόδωρος Ζήσης#10 ἐπισημαίνει τὰ παρακάτω περισπούδαστα:
…Γεννιέται πάντως τὸ ἐρώτημα. Τί ἦταν αὐτὸ ποὺ ὕψωσε τόσο ὑψηλὰ τὸ φρόνημα, τὴν αὐτοσυνειδησία, τὸν πατριωτισμὸ τῶν Ἑλλήνων καὶ τοὺς κατέστησε ἥρωες; Μποροῦν νὰ δοθοῦν διάφορες ἀπαντήσεις ποὺ διεκδικοῦν μερίδιο ὀρθότητος. Ἐν πρώτοις ἡ ἐνδόμυχη, ἡ ἐσωτερικὴ διάθεση νὰ ἀμβλυνθεῖ ἡ λύπη, νὰ ἐπουλωθεῖ τὸ τραῦμα τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς, ποὺ ἦταν ἀκόμη πρόσφατο καὶ ἀνοικτό. Ἡ καλὴ στρατιωτικὴ καὶ ψυχολογικὴ προετοιμασία ἀπὸ τὴν δικτατορικὴ κυβέρνηση τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ, ὁ ὁποῖος στὶς δύσκολες ἐκεῖνες ἱστορικὲς στιγμὲς ἐξέφρασε τὸ σύνολο τοῦ λαοῦ καὶ παρὰ τὶς πολιτικὲς ἀντιπαλότητες ἀναγνωρίσθηκε ὡς ἀντάξιος τῶν μεγάλων ἱστορικῶν ἀπαιτήσεων, ἀκόμη καὶ ἀπὸ πολιτικούς του ἀντιπάλους#11. Πρὸ παντὸς ὅμως τὸ ξύπνημα τῆς ἐθνικῆς εὐαισθησίας καὶ ὑπερηφάνειας, τοῦ ἐθνικοῦ φιλότιμου, τὸ ὁποῖο κρύβεται στὴν ψυχὴ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι φιλονεικοῦν καὶ ἐρίζουν σὲ περιόδους εἰρήνης, ἐξεγείρονται ὅμως καὶ ἐπαναστατοῦν, ὅταν τοὺς προσβάλλουν τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια τῆς φυλῆς τους, ὅταν ἐπιχειροῦν ξένες δυνάμεις νὰ τοὺς στερήσουν τὸν εἰρηνικὸ τρόπο ζωῆς, τὴν ἐλευθερία τους. Τότε μεταμορφώνονται σὲ ἥρωες, γίνονται μπροστάρηδες, καὶ καθοδηγοῦν καὶ ἄλλους λαούς, γράφοντας μὲ τὸ πύρωμα τῆς καρδιᾶς τους σελίδες Ἑλληνικοῦ καὶ πανανθρώπινου μεγαλείου, ὅπως γράφει ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς:
Ἡ μεγαλωσύνη στὰ ἔθνη δὲ μετριέται μὲ τὸ στρέμμα·
μὲ τῆς καρδιᾶς τὸ πύρωμα μετριέται καὶ μὲ αἷμα.
Πρόκειται οὐσιαστικῶς γιὰ ἕνα μεθύσι, γιὰ μιὰ ἐθνικὴ μέθη, ποὺ ἀψηφᾶ δυσκολίες καὶ ἀριθμητικοὺς ὑπολογισμούς, ὅπως ἔγινε καὶ τὸ 1821. Ὁ ἴδιος μεγάλος ποιητής μας αὐτὸ τὸ μεθύσι τοῦ πατριωτισμοῦ συνιστᾶ στοὺς νέους τοῦ 1940:
Αὐτὸ τὸ λόγο θὰ σᾶς πῶ, δὲν ἔχω ἄλλο κανένα.
Μεθύστε μὲ τ᾽ ἀθάνατο κρασὶ τοῦ Εἰκοσιένα!
Ὁ Ἄγγελος Σικελιανὸς προβάλλει μέσα ἀπὸ τὸ ποίημά του τὴν Ἑλλάδα νὰ πρωτοστατεῖ στὸν ἀγώνα γιὰ τὴν Ἐλευθερία:
Ὀμπρός! Μὲ ὀρθή, μεσούρανη
τῆς λευτεριᾶς τὴ δάδα
ἀνοίγεις δρόμο, Ἑλλάδα,
στὸν Ἄνθρωπο… ᾽Ομπρός!
Ὁρμᾶνε πρῶτοι οἱ Ἕλληνες·
κι ὅλοι οἱ λαοὶ σιμά Σου,
-μεγάλο τ᾽ ὄνομά Σου!-
βροντοφωνᾶν: «Ὀμπρός,
ὀμπρὸς νὰ γίνουμε ὁ τρανὸς
στρατός, ποὺ θὰ νικήση,
σ᾽ Ἀνατολὴ καὶ Δύση,
τὸ μαῦρο φίδι· ὀμπρός,
ὀμπρός, κι ἡ Ἑλλάδα σκώθηκε
καὶ διασκορπάει τὰ σκότη…
Ἀνάστα ἡ Ἀνθρωπότη
κι ἀκλούθα την…᾽Ομπρός»!
Καὶ ὁ Γ. Μ. Ξύδης, σὲ ἕνα ὑπέροχο ποίημα μὲ τίτλο «28 Ὀκτωβρίου», συνδέει τὸ ΟΧΙ μὲ τὸ «Μολὼν λαβέ» τοῦ Λεωνίδα, μὲ τὸν Μαραθώνα, τὶς Θερμοπύλες καὶ τὸ Εἰκοσιένα καὶ προβάλλει τὸ θαῦμα τοῦ Σαράντα ὡς αἴτιο συγκίνησης καὶ παραδειγματισμοῦ ὅλων τῶν λαῶν:
Ὦ φάρε τοῦ Ἔθνους λαμπερέ. Εἴκοσι ὀχτὼ τ᾽ Ὀκτώβρη!
καινούργιος Εὐαγγελισμὸς ἀστράφτεις καὶ φωτᾶς
τὴ Δόξα, ποὺ τοὺς Ἕλληνες σεμνὰ τοὺς στεφανώνει
καὶ τὶς μανάδες, ποὺ εἴπανε τό «τὰν ἢ ἐπὶ τᾶς».
Ἐσύ, ποὺ τὸ «μολὼν λαβέ» τ᾽ ἀνάστησες μὲ τό «ΟΧΙ»,
τὴν Οἰκουμένη ἐδίδαξες μ᾽ Ὀλύμπια ψυχραιμία
πὼς τ᾽ ἀγαθὸ τῆς Λευτεριᾶς μὲ τῆς ψυχῆς τὴ λόγχη
κρατιέται κτῆμα ἀνέγγικτο καὶ θεία κληρονομία.
Μ᾽ ἀθάνατα δαφνόφυλλα Σὲ ραίνει ὁ Μαραθώνας,
οἱ Θερμοπύλες Σοῦ μηνοῦν θερμὸ χαιρετισμό.
Καὶ τὸ Εἰκοσιένα ὀρθό, ποὺ ὑψώθη προμαχώνας,
σὲ παραστέκει ὁλόχαρο, μ᾽ ἀντρίκιο θαυμασμό.
Ὦ μήτρα τῆς Ἐλευτεριᾶς, ὦ θαῦμα τοῦ Σαράντα,
ὅλης τῆς Γῆς οἱ Λεύτεροι μὲ δάκρυ Σὲ θωροῦν,
γιατὶ ἀπὸ Σὲ πρωτόειδανε καὶ θὰ θυμοῦνται πάντα
τῆς Νίκης τὸ χαμόγελο, ποὺ ἐμπρός του ἀναρριγοῦν.
Τί ἐκρύπτετο εἰς τὸ «ΟΧΙ»
Ὁ Κύπριος συγγραφέας, καθηγητὴς Θεολόγος Νικόλαος Βασιλειάδης12 ἐπισημαίνει: «Ἄχ αὐτὴ ἡ ἀνόητη ἐκστρατεία τοῦ Ντοῦτσε κατὰ τῆς Ἑλλάδος», ἔγραφε ὁ Χίτλερ στὴ διαθήκη του, ποὺ δημοσίευσε ὁ Ἄγγλος ἱστορικὸς Trevor Roper (Τρέβορ Ρόπερ). Τὰ λόγια τοῦ Φύρερ εἶναι ἀποκαλυπτικά. Γράφτηκαν ὅμως ὕστερα ἀπὸ τὸ θρίαμβο τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ τὴν προέλασή του ὥς τὰ βάθη τῆς Ἀλβανίας. Ὅταν ὁ φασισμὸς κτυποῦσε ἀναίτια τὴν Ἑλλάδα μας τὸ πρωϊνὸ τῆς 28ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1940, ὁ Χίτλερ δὲ θεωροῦσε ἀνόητη τὴν ἐκστρατεία τοῦ συμμάχου του. (Εἶναι ἀλήθεια πὼς στὴν ἀρχὴ δὲν ἤθελε· ἀργότερα ὅμως συμφώνησε μὲ τὴν ἀπόφαση τοῦ Ντοῦτσε νὰ μᾶς κτυπήσει). Ἄλλωστε ὁ ἀρχηγὸς τῶν ναζί, μεθυσμένος ἀπὸ τοὺς θριάμβους του, ὥς τὴν ὥρα ἐκείνη, μὲ ἀλαζονικὴ ἔπαρση καὶ ἀπύθμενο θράσος ἔλεγε πὼς ὁ πόλεμος θὰ ἐκανόνιζε τὶς τύχες τοῦ κόσμου ἐπὶ χίλια χρόνια!…
Σημειώσεις:
#[5]. Ἴδετε Γιώργου Κούβελα, Ἡ Μαρτυρικὴ Ρωμιοσύνη, ἐκδ. Γερμανός, Θεσσαλονίκη 2022, σ. 56. #[6]. Νικολάου Π. Βασιλειάδη, Γιὰ τὴν Ἐλευθερία, ἐκδ. Σωτήρ, Ἀθῆναι 2007. #[7]. Christopher Buckley, Greece and Crete (Ἑλλάδα καὶ Κρήτη). #[8]. Ἴδετε Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, Τὸ θαῦμα τοῦ ᾽40 θαῦμα τῆς Μεγαλόχαρης, ἐκδ. «Τὸ Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη 2016. Ὁ Ἀρχιστράτηγος τῆς νίκης Ἀλέξανδρος Παπάγος, στὸ βιβλίο του «Ὁ πόλεμος τῆς Ἑλλάδος 1940-1941» (Ἀθῆναι 1945) διαπιστώνει: «Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως τῆς ἀντιστάσεως τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ ἕνα ἑξάμηνο, ἂν τὸ δεῖ κανεὶς στὰ πλαίσια τῆς ἐξελίξεως τοῦ Β´ Παγκοσμίου Πολέμου, ὑπῆρξεν ἐξαιρετικὰ σημαντικὸ γιὰ τὸ συμμαχικὸ ἀγώνα. Ἡ ἐπιβράδυνση τῆς ἐνάρξεως τῆς γερμανικῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Ρωσίας καὶ οἱ συνέπειες τῆς ἐπιβραδύνσεως αὐτῆς γιὰ τὴν ὅλη ἔκβαση τοῦ πολέμου ὀφείλονται στὴν ἑλληνικὴ ἀντίσταση». Ὁ λόρδος ναύαρχος Ἀλεξάντερ εἶπε ἐπίσης: «Δὲν εἶναι καθόλου ὑπερβολὴ νὰ λεχθεῖ ὅτι ἡ Ἑλλάδα ἀνέτρεψε τὸ σύνολο τῶν σχεδίων τῆς Γερμανίας, τὴν ὁποία ἐξανάγκασε νὰ ἀναβάλει κατὰ ἕξι ἑβδομάδες τὴν ἐπίθεση ἐναντίον τῆς Ρωσίας». Καὶ ὁ Ραδιοφωνικὸς Σταθμὸς τῆς Μόσχας μετέδιδε: «Πολεμήσατε ἄοπλοι ἐναντίον πανόπλων καὶ νικήσατε, μικροὶ ἐναντίον μεγάλων κι ἐπικρατήσατε. Δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ γίνει διαφορετικά, διότι εἶσθε Ἕλληνες. Κερδίσαμε χρόνο, γιὰ νὰ ἀμυνθοῦμε. Ὡς Ρῶσοι καὶ ὡς ἄνθρωποι σᾶς εὐγνωμονοῦμε». #[9]. Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρουμε μερικά: Ὁ πρόεδρος τῶν ΗΠΑ Φραγκλίνος Ροῦσβελτ: «Ἡ Ἑλλάδα ἔδωκε τὸ παράδειγμα, ὅπερ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δέον νὰ ἀκολουθήση, μέχρις ὅτου οἱ σφετερισταὶ τῆς Ἐλευθερίας, ὁπουδήποτε τῆς γῆς καὶ ἂν εὑρίσκονται, ὑποστοῦν τὴν δικαίαν καταδίκην των». Ἡ βρεττανικὴ ἐφημερίδα «Manchester Guardian» στὶς 19 ᾽Απριλίου τοῦ 1941 ἔγραψε: «Τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ λέγεται ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐπολέμησαν σὰν ἥρωες, ἀλλὰ ὅτι οἱ ἥρωες ἐπολέμησαν σὰν Ἕλληνες». Ὁ φιλόσοφος νομπελίστας Ζὰν Πὼλ Σάρτρ: «Ὅλες οἱ χῶρες τοῦ κόσμου εἶδαν στὴν ἑλληνικὴ ἀντίσταση τὸ σύμβολο τοῦ θάρρους καὶ τῆς πίστης. Ἡ Ἑλλάδα ἀπέδειξε πῶς μιὰ ἧττα, ποὺ ὀφείλεται στὴν ἀριθμητικὴ ὑπεροχὴ τοῦ ἀντιπάλου, μπορεῖ νὰ μετατραπεῖ σὲ νίκη». Ὁ Γάλλος ἐπίσης ἀκαδημαϊκὸς Φρανσουὰ Μωριάκ: «Στρεφόμαστε μὲ ἀγάπη πρὸς τὸν ἑλληνικὸ λαό… Ἡ Ἑλλάδα μὲ τὶς ἀρετές της εἶναι σήμερα πιὸ μεγάλη ἀπὸ κάθε ἄλλη ἐποχή τῆς λαμπρῆς ἱστορίας της. Ξεπέρασε τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό της καὶ τὸ παράδειγμά της μᾶς βοηθάει νὰ μὴ χάσουμε τὸ θάρρος μας». #[10]. Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, Τὸ θαῦμα τοῦ ᾽40 θαῦμα τῆς Μεγαλόχαρης, ἐκδ. «Τὸ Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη 2016. #[11]. Εἶναι συγκλονιστικὸ τὸ πρωτοσέλιδο ἄρθρο τοῦ Γ. Βλάχου, στὴν ἐφημερίδα του «Καθημερινή» στὶς 8 Δεκεμβρίου τοῦ 1940 μὲ τίτλο «Ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς». Ἐκθέτει στὴν ἀρχὴ ἐξομολογητικὰ ὅτι ἦταν πολιτικὰ ἀντίθετος καὶ ἀντίπαλος τοῦ Μεταξᾶ, τοῦ ὁποίου τελικὰ ὡριμάζοντας ἐδικαίωσε τὶς ἐπιλογές. Ἰδιαίτερα ὅμως ἐξαίρει τὸ ὅτι κατόρθωσε, ὡς κυβερνήτης, τὴν ἀποδιοργανωμένη καὶ ἀλληλοσπαρασσόμενη χώρα νὰ τὴν ὀργανώσει, νὰ τὴν ἑνώσει, νὰ ἐμπνεύσει πατριωτισμὸ στὴν νεολαία καὶ νὰ προετοιμάσει τὸν στρατὸ πολεμικά. Καὶ καταλήγει: «Ἡ στήλη αὐτὴ ᾐσθάνθη τώρα, τὰς ἡμέρας αὐτὰς τῆς χαρᾶς, τὴν ἀνάγκην νὰ φυλλομετρήσῃ τὴν ἱστορίαν της -τοὺς παλαιούς της λογαριασμούς- νὰ ἀνατρέξη εἰς περασμένους καιρούς, νὰ ἐνθυμηθῇ. Ἀλλὰ ᾐσθάνθη πρὸ παντὸς τὴν ἀνάγκην νὰ γράψῃ ὅ,τι φρονεῖ, ὅ,τι σκέπτεται διὰ τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἐπὶ δεκαὲξ ἔτη ἠγωνίσθη ἐναντίον ἡμῶν τῶν Ἑλλήνων εἰς μάτην διὰ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς μὲν τέσσαρα ἔτη κατώρθωσε νὰ τὴν ἀναπλάσῃ, εἰς δὲ μίαν ὥραν τὴν ἔσωσε». [12]. Νικολάου Π. Βασιλειάδη, Γιὰ τὴν Ἐλευθερία, ἐκδ. Σωτήρ, Ἀθῆναι 2007.