Μόνον εἰς τό ἦθος τοῦ Χριστοῦ ὑπάρχει ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ!

Share:

Τοῦ π. Γερασίμου Βουρνᾶ, Πρωτοπρεσβυτέρου

   Ὅσο προχωροῦμε στήν μελέτη τῶν Ἱερῶν Κανόνων, τόσο περισσότερο διαπιστώνουμε ὅτι ἀποτελοῦν «πρακτική ἐφαρμογή τῶν δογμάτων» τῆς Ἐκκλησίας μας καί ὄχι ἁπλές «νομικές διατάξεις». Ἔχει ἐπικρατήσει στίς ἡμέρες μας νά ἐξετάζονται τά Δόγματα μονομερῶς. Ἔχουμε φθάσει σέ ἕνα σημεῖο, ὅπου στόν τομέα τῆς Χριστολογίας ἐπί παραδείγματι, θεωροῦνται οἱ δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ μας ἀντικείμενο μελέτης τῆς Δογματικῆς, ἀλλά ὄχι τό Θεανθρώπινο ἦθος τοῦ Χριστοῦ μας. Μάλιστα, ὁποιαδήποτε ἀναφορά σέ ἦθος ἤ ἠθική ταυτίζεται μέ τόν ἠθικισμό. Ὡστόσο, ἐφόσον ὁ Χριστός, ἀκριβῶς ἐπειδή εἶναι Θεάνθρωπος, ἔπραξε ἐν τῷ κόσμῳ μέ ἕνα συγκεκριμένο τρόπο καί ἐπειδή βλέπουμε ὅτι καί ὅλοι οἱ φίλοι Του ἔπραξαν καί ἔζησαν, ὄχι μιμούμενοι τό ἦθος Του τυπικά, ἀλλά κατά τό πνεῦμα πού διέπει κάθε Του πράξη, τότε καί τό ἦθος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ἕνα μέ τό Δόγμα Της. Γιά τήν ἀκρίβεια «ἡ ἠθική ἀπορρέει ἀπό τήν Δογματική τῆς Ἐκκλησίας».[1]

  Ἔτσι, καί ὁ Δ΄ Κανών τῆς Ζ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, βλέπουμε ὅτι ἀπορρέει ὄχι ἁπλῶς ἀπό τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά ἀπό τήν ὀντολογία Του, γιά νά χρησιμοποιήσουμε ἕνα σύγχρονο ὅρο.

  Ὁ Θεάνθρωπος Χριστός, ἀπό τήν μία πλευρά, δίδαξε ὅτι τό ἦθος τῆς Ἐκκλησίας Του πόρρω ἀπέχει ἀπό τό κατεξουσιαστικό ἦθος τοῦ κόσμου. Εἶπε στούς μαθητές Του ὅτι «οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν και οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν» (Μᾶρκ. ι΄, 42. Πρβλ. Μτθ. κβ΄, 25). Δηλαδή αὐτοί πού νομίζουν ὅτι κυβερνοῦν (δέν θά εἶχαν καμία ἐξουσία ἐάν δέν τούς εἶχε παραχωρηθεῖ ἀπό τόν Θεό), τυραννοῦν καί καταναγκάζουν τούς ἀνθρώπους. Ἀντιθέτως, ὁ Κύριος δίδαξε ὅτι, ὅποιος θέλει νά εἶναι πρῶτος θά πρέπει νά εἶναι «πάντων διάκονος» καί, ἀκόμη, Αὐτός «δι’ οὗ τά πάντα ἐγένετο» ἔθεσε μπροστά ἀπό τήν διδασκαλία του τό «ὅστις θέλει». Αὐτό εἶναι τό θεανθρώπινο ἦθος. Ὁ Χριστός καλεῖ τούς ἀνθρώπους νά Τόν ἐπιλέξουν, ἐάν τό θέλουν καί νά περάσουν ἀπό τόν πεπτωκότα κόσμο, ὅπου ὁ ἰσχυρότερος ἐπιβάλλεται, στόν κόσμο τῆς ὄντως Ἐλευθερίας, ἡ ὁποία βρίσκεται πραγματικά ἐκεῖ πού εἶναι καί τό Πνεῦμα τοῦ Κυρίου  (Β΄ Κορ. γ΄, 17).

  Ἀπό τήν Δογματική λοιπόν ἀπορρέει καί ὁ Δ΄ Κανών τῆς Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Βλέπουμε ὅτι ἀναφέρεται στούς Ἐπισκόπους, διδάσκοντάς τους, κατά τό παράδειγμα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, νά μή ἐπιθυμοῦν τό ὅποιο οἰκονομικό ὄφελος ἀπό τά Ἱερά Μυστήρια. Λαμβάνει ὁ Κανών αὐτό πού ζοῦσε ὁ ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος, τήν ὁμολογία του ὅτι «ἀργυρίου, ἤ χρυσίου, ἤ ἱματισμοῦ, οὐδενός ἐπεθύμησα» (Πράξ. κ΄, 33-35) καί τήν ἀνάγει σέ Κανόνα τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἀπαγορεύει, στούς Ἐπισκόπους νά ἔχουν «αἰσχροκερδεῖς» ἀπαιτήσεις «προφασιζόμενοι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις» πρός τούς ὑπό τήν εὐθύνη τους  Κληρικούς ἤ Μοναχούς. Αὐτή ἡ συμπεριφορά ἀντιμετωπίζεται ὡς ἄδικη ἀπό τούς Πατέρες τῆς Ζ΄ Οἰκουμενικῆς.

  Ἀλλά προχωρεῖ ἔτι περαιτέρω παραθέτοντας τόν λόγο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ὅτι «οὐκ ὀφείλει τά τέκνα τοῖς γονεῦσι θησαυρίζειν, ἀλλ’ οἱ γονεῖς τοῖς τέκνοις (Α΄ Κορ. ιβ΄, 14)». Ἐπιτείνει μέ αὐτόν τόν τρόπο ὁ μελετώμενος Κανών τήν ἀπαγόρευση τῶν ὑλικῶν ἀπαιτήσεων ἐκ μέρους τῶν Ἐπισκόπων ἀπό τό ποίμνιό τους, τονίζοντας ὅτι, ὅπως στήν οἰκογενειακή ζωή οἱ γονεῖς ἐξασφαλίζουν τά περισσότερα δυνατά ἀγαθά στά παιδιά τους καί ὄχι τό ἀντίθετο, ἔτσι καί στήν ἐκκλησιαστική ζωή, ὅποιος ἀπό τούς Πατριάρχες καί τούς Ἐπισκόπους ἤ ἀκόμη καί ἀπό τούς Κληρικούς θέλει νά εἶναι πατέρας γιά τούς ἀνθρώπους του, θά πρέπει ἔτσι νά πολιτεύεται. Ὁ ὄντως Πατήρ δέν ἀπαιτεῖ ἀπό τούς ἄλλους, ἀλλά θέλει μόνο νά προσφέρει. Ποῦ μπορεῖ νά σταθεῖ ὁ διάλογος μεταξύ ἐκείνων πού προκρίνουν τό ἕνα ἤ τό ἄλλο Πατριαρχεῖο ὡς ἀνώτερο τῶν ἄλλων, προσδίδοντάς του περισσότερα δικαιώματα; Ἄν, γιά παράδειγμα, τό Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων εἶναι ἡ «μήτηρ τῶν Ἐκκλησιῶν», θά πρέπει νά βρεῖ τρόπους νά πλουτίσει περισσότερο τίς θυγατέρες Ἐκκλησίες καί ὄχι νά ἀφαιρέσει κάτι ἀπό αὐτές. Ἐμεῖς αὐτό ζήσαμε κοντά στούς Πατέρες μας, πού ἦσαν ὄντως Πατριάρχες καί Ἐπίσκοποι τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων μας. Φρόντιζαν νά μή μᾶς λείψει τίποτα καί ἀντί ἄλλης ἀνταπόδοσης, ἐλάμβαναν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τήν κριτική μας, τά παράπονα, ἀκόμα καί τίς συκοφαντίες μας καί τήν παραχάραξη τῶν λόγων καί τῶν προθέσεών τους.

  Ὁ Δ΄ Κανών ἀναφέρεται στούς Ἐπισκόπους, ἀλλά ἀφορᾶ ὅλους μας. Σημειώνει ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος πού χάριν τοῦ χρυσοῦ, ἤ ἄλλου εἴδους ἀντικειμένου, ἤ ἐξ αἰτίας κάποιας προσωπικῆς του ἐμπάθειας, θέσει σέ ἀργία, ἀφορίσει Κληρικό, ἤ κλείσει Ναό, ὥστε νά μήν τελεῖται ἐκεῖ Θεία Λειτουργία, θά πρέπει νά τιμωρεῖται σύμφωνα μέ τήν «Ἀρχή τῆς Ἀνταπόδοσης» (Lex Talionis), γιά νά δανειστοῦμε ἕνα ὅρο τῆς Νομικῆς ἐπιστήμης. Ἄραγε, ὅλοι ἐμεῖς, Κλῆρος καί Λαός, ἀπό ποῦ ἀφορμώμεθα γιά ὁποιαδήποτε πράξη μας, ἀπό παντός εἴδους προσωπικό συμφέρον καί ἐμπάθεια ἤ ἀπό τήν ἀνάγκη μας νά εἴμεθα πάντων διάκονοι;

  Τέλος, γιά νά μή θεωρηθεῖ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Κανών ἀποσκοπεῖ μόνο στόν περιορισμό τῶν ὑλικῶν ἀπαιτήσεων ἐκ μέρους τῶν Ἐπισκόπων, οἱ Πατέρες τῆς Ζ΄ Οἰκουμενικῆς, ἐπισυνάπτουν καί τόν λόγο τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου:

  «Ποιμαίνετε τό ἐν ὑμῖν ποίμνιον τοῦ Θεοῦ, μή ἀναγκαστῶς, ἀλλ’ ἑκουσίως κατά Θεόν. Μή αἰσχροκερδῶς, ἀλλά προθύμως. Μή ὡς κατακυριεύοντες τῶν κλήρων, ἀλλά τύποι γενόμενοι τοῦ ποιμνίου˙ καί φανερωθέντος τοῦ Ἀρχιποίμενος κομιεῖσθε τόν ἀμαράντινον τῆς δόξης στέφανον (Α΄ Πέτρου ε΄, 2)».

   Αὐτό τό «ποιμαίνετε» μή «ἀναγκαστῶς, ἀλλ’ ἑκουσίως κατά Θεόν» συνοψίζει ὅλο τό ἦθος τοῦ Θεοῦ μας, τό ὁποῖο ἐνήργησε καί ὡς ἄνθρωπος, ὥστε νά μήν ἀφήσει καμία ὑπόνοια ὅτι δέν μᾶς ἀφορᾶ ὅλους. Ἄς συγκρίνει ὁ καθένας μας τό ἦθος του μέ τό ἦθος τοῦ Χριστοῦ καί τῶν Πατέρων μας καί ἄς δεῖ σέ ποιόν μοιάζει: στόν Θεό τοῦ «ὅστις θέλει» ἤ στόν ἀντίθεο τοῦ «θέλεις δέ θέλεις», καί ἄς λάβουμε τά μέτρα μας.

Βλέπε σχετική ὁμιλία τοῦ Πατρός καί Διδασκάλου μας π. Βασιλείου Βολουδάκη μέ τίτλο «”ΟΣΤΙΣ ΘΕΛΕΙ”, Ο ΧΡΙΣΤΟΣ… ΘΕΛΕΙΣ ΔΕ ΘΕΛΕΙΣ, Ο ΑΝΤΙΘΕΟΣ!».[2]

Σημειώσεις:

[1] Πρωτ. Βασίλειος Ε. Βολουδάκης, Διαδικτυακή ὁμιλία μέ τίτλο: «Η ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ, Η ΒΑΡΥΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΤΑΧΘΟΝΙΑ», στίς 3/11/2019, στό Κανάλι τῶν Ἐκδόσεων «ΥΠΑΚΟΗ» στό Youtube.

[2] Μεταδόθηκε στίς 17/9/2023, στό κανάλι τῶν Ἐκδόσεων «ΥΠΑΚΟΗ» στό Youtube.

  Next Article

Η πορεία μας προς τήν Βηθλεέμ