Οι επτά μάρτυρες Μακκαβαίοι, 166 χρόνια πριν από την έλευση του Χριστού, βρήκαν το θάνατο από τα χέρια του βασιλιά Αντίοχου του Επιφανούς, ο οποίος προσπαθούσε να επιβάλει καθεστώς ειδωλολατρίας στην Ιερουσαλήμ. Η προσήλωση στην «πίστη των πατέρων» και η άρνηση να παραβούν έστω και στο ελάχιστο τον νόμο οδήγησαν τον γέροντα Ελεάζαρ και τους επτά μαθητές του στην εκτέλεση. Το μαρτύριο αυτό τούς άνοιξε τις πύλες του παραδείσου, αλλά και στις μελλοντικές γενιές των πιστών χάρισε τρεις σημαντικές αρχές αδιαπραγμάτευτης στάσης σε θεμελιώδη ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης και της σωτηρίας της ψυχής.
Ο αιώνιος νόμος είναι ανώτερος από τον προσωρινό
Ο χριστιανός καλείται να τηρεί τον νόμο του Θεού, ενώ οι κανόνες και οι νόρμες (με την ευρεία έννοια του όρου) που επιβάλλει ο εκάστοτε κοινωνικός ηγέτης δεν συνάδουν πάντα με τη συνείδηση του πιστού. Μερικές φορές μας φαίνεται ότι οι «σκοτεινοί αιώνες» της ανθρώπινης ιστορίας έχουν περάσει προ πολλού, και ότι η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος καθώς και η ανάπτυξη της ανθρωπιστικής σκέψης από μόνες τους ανέβασαν τον ανθρώπινο πολιτισμό σε ένα ανώτερο επίπεδο. Η αλήθεια είναι ότι η φύση του πεπτωκότος ανθρώπου δεν αλλάζει από αιώνα σε αιώνα, και εκεί όπου οι άνθρωποι εκτοπίζουν τον Θεό από τις ψυχές τους, τον «ιερό τόπο» τον καταλαμβάνουν αναπόφευκτα οι πονηρές πνευματικές δυνάμεις. Γι’ αυτό και σήμερα παρατηρούμε διωγμούς εναντίον ορθόδοξων πιστών, όχι μόνο σε αφρικανικές χώρες ή στη Μέση Ανατολή, αλλά και στο κέντρο της Ευρώπης. Το ερώτημα είναι πώς θα συμπεριφερθεί ο χριστιανός, όταν η συνείδησή του κληθεί να κάνει μια ηθική επιλογή: να ακολουθήσει την τάση που επιβάλλουν οι άρχοντες του κόσμου τούτου ή να παραμείνει πιστός στις αιώνιες αξίες;
Εκεί όπου οι άνθρωποι εκτοπίζουν τον Θεό από τις ψυχές τους, τον «ιερό τόπο» τον καταλαμβάνουν αναπόφευκτα οι πονηρές πνευματικές δυνάμεις
Ο 90χρονος γέροντας Ελεάζαρ δικάστηκε μόνο και μόνο λόγω της προσήλωσής του στον νόμο του Μωυσή. Δεν φοβήθηκε την εκτέλεση και παρέδωσε το πνεύμα του από τα χτυπήματα των δήμιων. Το παράδειγμά του ακολούθησαν και οι επτά μαθητές του. Ακλόνητη πίστη επέδειξε και η μητέρα τους, καθώς προτίμησε το ουράνιο στεφάνι για τους γιους της, παρά την ασφαλή, αλλά άδοξη και προσωρινή επίγεια ζωή.
Δεν υπάρχουν μικροπράγματα
Η ζωή μας συγκροτείται από μικρά πράγματα. Προβάλλουμε την εσωτερική ατμόσφαιρα της ψυχής μας στην εξωτερική πραγματικότητα μέσω μικρών λεπτομερειών, είτε πρόκειται για την εικόνα μας είτε για την τάξη ή την αταξία στο σπίτι μας, τις προτιμήσεις μας στη μουσική ή στο φαγητό, όπως και τις πεποιθήσεις μας. Αν στραφούμε προς τον χριστιανισμό ως θρησκευτικό σύστημα, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι μία από τις βασικές – και, εκ πρώτης όψεως, απλές – συστάσεις για τον πιστό όσον αφορά την καλλιέργεια του «κήπου της ψυχής» είναι η νηστεία. Η νηστεία έχει πολλές πτυχές. Αν και εκφράζεται με γαστρονομικούς περιορισμούς, στην ουσία ανάγεται στον περιορισμό του εαυτού από την αμαρτία. Χωρίς νηστεία δεν υπάρχει πνευματική ανάπτυξη. Στις δηλώσεις που κάνουν σύγχρονοι επικριτές του χριστιανισμού, ακόμα και εκείνοι που βρίσκονται εντός της Εκκλησίας, ακούγονται μερικές φορές σκέψεις σχετικά με την «ελάχιστη σημασία» που έχουν για τον χριστιανό τα «απαρχαιωμένα κατάλοιπα του παρελθόντος».
Αν και εκφράζεται με γαστρονομικούς περιορισμούς, στην ουσία ανάγεται στον περιορισμό του εαυτού από την αμαρτία
Όμως, οι μάρτυρες Μακκαβαίοι, αλλά και πολλοί άλλοι μάρτυρες μετά από αυτούς, σκέφτηκαν διαφορετικά. Μπορεί κανείς, άλλωστε, να πιστεύει κρυφά, τη στιγμή που εξωτερικά εκτελεί, ένα εκ πρώτης όψεως, αβλαβές τελετουργικό θυσίας στα είδωλα και να συνεχίζει να ζει ήσυχα. Στην πραγματικότητα, αργότερα, στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, οι εκπρόσωποι της εξουσίας, που δεν επιθυμούσαν πάντα αιματηρές θυσίες, κυριολεκτικά προσπαθούσαν να πείσουν τους μάρτυρες να εκτελούν μια μηχανική πράξη μπροστά σε ένα είδωλο, και να συνεχίζουν να πιστεύουν σε όποιον ήθελαν χωρίς συνέπειες. Όμως οι μάρτυρες, και μεταξύ αυτών οι επτά Μακκαβαίοι, προτίμησαν να μαρτυρήσουν την αλήθεια της πίστης τους με το αίμα τους.
Τα βάσανα δεν είναι άσκοπα
Όταν αναλογιζόμαστε τη σταθερότητα των πεποιθήσεών μας, είναι φορές που οι θλίψεις που μπορεί να μας επιφυλάσσει η μοίρα μάς τρομάζουν. Στον σημερινό κόσμο, οι άνθρωποι με σταθερές πεποιθήσεις δεν είναι αρεστοί – το «πλαστικό μας κενό» προτιμά κατά πολύ έναν άνθρωπο με «ευέλικτη βούληση», που αλλάζει γνώμη κάτω από την επίδραση τάσεων, νόμων, κοινωνικών κανόνων και προτύπων. Ελάχιστοι είναι έτοιμοι να υποφέρουν για τη στάση τους. Γιατί; Ο άνθρωπος δεν έχει την αίσθηση ότι το «μαρτύριό» του, οποιασδήποτε μορφής κι αν είναι, θα αποφέρει καρπούς.
Όμως, στην περίπτωση των επτά μαρτύρων Μακκαβαίων, συνέβη ακριβώς αυτό. Μαρτύρησαν για τον Παντοδύναμο Θεό, προκειμένου ο λαός να μην παρασυρθεί από τις ειδωλολατρικές διδασκαλίες. Μπορεί να θεσπίζονται νόμοι που στρέφονται κατά ανθρώπων, όμως, είναι πολύ πιο δύσκολο να καταβάλει κανείς την ψυχή του ανθρώπου που αντλεί ενέργεια από την ελπίδα και το καλό παράδειγμα,. Έτσι συνέβη και στην περίπτωση των Μακκαβαίων: το κατόρθωμα των αγίων ενέπνευσε τον Ιούδα Μακκαβαίο, ώστε αυτός να ξεκινήσει εξέγερση εναντίον του Αντίοχου του Επιφανούς. Ο Ιούδας αφού νίκησε, καθάρισε τον ναό της Ιερουσαλήμ από τα είδωλα και επανέφερε τον λαό στην αληθινή πίστη.
7/31/2026