«Οἰκουμενικὴ προσευχὴ» καὶ τὰ ὅρια τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως: Ποῦ πορεύεται ἡ Σερβικὴ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία;

Share:

Τῆς κας Δραγάνας Τρίφκοβιτς

   Ἡ συμμετοχὴ ἐκπροσώπων τῆς Σερβικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας στὶς λεγόμενες οἰκουμενικὲς προσευχὲς ἐγείρει σοβαρὰ θεολογικά, κανονικὰ καὶ πνευματικὰ ζητήματα, στὰ ὁποῖα οἱ πιστοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λάβουν σαφεῖς ἀπαντήσεις.

Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνας θρησκευτικὸς ὀργανισμὸς ποὺ προσαρμόζεται στὶς σύγχρονες κοινωνικὲς καὶ πολιτικὲς τάσεις. Εἶναι θεματοφύλακας τῆς Ἀποστολικῆς Παραδόσεως, τῆς διδασκαλίας τῶν Ἁγίων Πατέρων καὶ τῆς κανονικῆς τάξεως, ποὺ ἐπὶ αἰῶνες ἀποτέλεσαν τὸ θεμέλιο τῆς πνευματικῆς της ταυτότητας.

Ἀκριβῶς γι’ αὐτό, ἡ συμμετοχὴ Ὀρθοδόξων κληρικῶν σὲ κοινὲς προσευχητικὲς συνάξεις μὲ ἐκπροσώπους ἄλλων ὁμολογιῶν δὲν μπορεῖ νὰ παρουσιάζεται ὡς μία ἁπλὴ χειρονομία ἀνεκτικότητας, χωρὶς σοβαρὴ ἐξέταση τῶν θεολογικῶν της συνεπειῶν.

Ὁ σεβασμὸς πρὸς τὶς ἄλλες θρησκευτικὲς κοινότητες καὶ ὁ διάλογος μαζί τους εἶναι ἕνα ζήτημα, ἐνῶ ἡ κοινὴ προσευχητικὴ κοινωνία εἶναι κάτι ἐντελῶς διαφορετικό.

Ἡ Ὀρθόδοξη κανονικὴ παράδοση περιλαμβάνει σαφεῖς περιορισμοὺς ὅσον ἀφορᾶ στὶς κοινὲς προσευχὲς μὲ ἐκείνους ποὺ δὲν βρίσκονται σὲ ἐκκλησιαστικὴ κοινωνία. Ἰδιαίτερη σημασία ἔχουν ὁ 45ος Ἀποστολικὸς Κανόνας καὶ ὁ 33ος Κανόνας τῆς Συνόδου τῆς Λαοδικείας, οἱ ὁποῖοι παραδοσιακὰ ἀναφέρονται ὡς βάση γιὰ τὴν ἀπαγόρευση μίας τέτοιας πρακτικῆς.

Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι πολυάριθμοι Ὀρθόδοξοι θεολόγοι καὶ πνευματικοὶ πατέρες ἔχουν προειδοποιήσει γιὰ τὸν κίνδυνο, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς χριστιανικῆς ἑνότητας, νὰ σχετικοποιοῦνται σταδιακὰ οἱ δογματικὲς διαφορὲς καὶ νὰ ὑποχωρεῖ ἡ συνείδηση τῆς ἰδιαιτερότητας τῆς Ὀρθόδοξης ὁμολογίας τῆς πίστεως.

Ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς (τῆς Τσέλιε) ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον δριμεῖς ἐπικριτὲς τοῦ οἰκουμενισμοῦ. Ἡ θεολογική του παρακαταθήκη ἀποτελεῖ σοβαρὴ πρόκληση γιὰ κάθε προσπάθεια περιορισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητας σὲ διπλωματικὲς συν­αντήσεις, συμβολικὲς χειρονομίες καὶ κοινὲς συμπροσευχές.

Ἡ ἑνότητα τῶν χριστιανῶν δὲν μπορεῖ νὰ οἰκοδομηθεῖ δημιουργώντας τὴν ψευδαίσθηση ὅτι οἱ δογματικὲς διαφορὲς δὲν ὑφίστανται πλέον.

Ἰδιαίτερη ἀνησυχία προκαλεῖ τὸ ἐνδεχόμενο τέτοιες δραστηριότητες νὰ πραγματοποιοῦνται χωρὶς ἐπαρκῆ ἐνημέρωση τῶν πιστῶν καὶ χωρὶς ἀνοικτὴ θεολογικὴ συζήτηση σχετικὰ μὲ τὸ κατὰ πόσον εἶναι δικαιολογημένες.

Ἡ Σερβικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία φέρει ἐξαιρετικὰ μεγάλη ἱστορικὴ εὐθύνη. Ἐπὶ αἰῶνες ὑπῆρξε θεματοφύλακας τῆς πνευματικῆς, πολιτιστικῆς καὶ ἐθνικῆς ταυτότητας τοῦ σερβικοῦ λαοῦ. Ἡ εὐθύνη αὐτὴ προϋποθέτει πίστη στὴ δική της παράδοση καὶ ὄχι ἄκριτη ἀποδοχὴ τῶν σύγχρονων διαχριστιανικῶν πρακτικῶν.

Γι’ αὐτὸ ἀνακύπτουν ὁρισμένα θεμελιώδη ἐρωτήματα.

Ποιὸς ἐνέκρινε τὴ συμμετοχὴ ἐκπροσώπων τῆς Σερβικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας σὲ τέτοιες προσευχητικὲς συνάξεις; Βάσει ποιᾶς κανονικῆς καὶ θεολογικῆς ἑρμηνείας; Ποῦ χαράσσεται τὸ ὅριο μεταξύ τοῦ διαχριστιανικοῦ διαλόγου καὶ τῆς κοινῆς λατρείας; Καὶ μὲ ποιὸν τρόπο ἐξηγοῦνται στοὺς πιστοὺς ἐνέργειες πού προκαλοῦν δικαιολογημένη ἀνησυχία σὲ ἕνα μέρος τῆς Ὀρθόδοξης κοινῆς γνώμης;

Δὲν ἀμφισβητεῖται ὅτι οἱ Ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ ὀφείλουν νὰ σέβονται τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ἀνεξαρτήτως τῆς θρησκευτικῆς τους ταυτότητας. Οὔτε ἀμφισβητεῖται ἡ ἀνάγκη συνεργασίας γιὰ τὴν προστασία τῆς εἰρήνης, τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας καὶ τῶν χριστιανικῶν ἀξιῶν.

Ὡστόσο, ἡ συνεργασία δὲν συνεπάγεται τὴν κατάργηση τῶν θεολογικῶν ὁρίων, ὅπως καὶ ἡ ἀνεκτικότητα δὲν ἀπαιτεῖ τὴν ἀποκήρυξη τῆς ἴδιας τῆς θρησκευτικῆς ταυτότητας.

Ἀκριβῶς γι’ αὐτό, ἡ εὐθύνη τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας δὲν περιορίζεται στὴ συμμετοχὴ σὲ διεθνεῖς συναντήσεις καὶ διαχριστιανικὲς πρωτοβουλίες, ἀλλὰ συνίσταται πρωτίστως στὴ διαφύλαξη τῆς σαφήνειας τῆς Ὀρθόδοξης διδασκαλίας καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ πιστοῦ λαοῦ.

Ἡ Σερβικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψει στὰ διπλωματικὰ συμφέροντα καὶ στὸν συμβολισμὸ τῆς οἰκουμενικῆς προσέγγισης νὰ ἀποκτήσουν προτεραιότητα ἔναντι τῶν ζητημάτων τῆς πίστεως καὶ τῆς κανονικῆς τάξεως.

Οἱ Ὀρθόδοξοι πιστοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμένουν ὅτι ἀποφάσεις γιὰ τέτοια ζητήματα δὲν θὰ λαμβάνονται χωρὶς σοβαρὴ συνοδικὴ συζήτηση, θεολογικὴ τεκμηρίωση καὶ σεβασμὸ πρὸς τὴν πατερικὴ κληρονομιά.

  Next Article

Σταῦρος Γιαγκάζογλου: Ὁ ἄνθρωπος εἶναι πρόσωπον ἢ πρέπει νὰ γίνη; Κριτική προσέγγισις!