Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση
Ὁ ἄνθρωπος πού ἀγωνίζεται κατά Θεόν πρέπει νά γνωρίζει τόν ἀποτελεσματικό τρόπο τῆς ἀντιμετώπισης τοῦ νοῦ του καί τοῦ σώματός του. Εἶναι ἕνα δύσκολο ἔργο, τό ὁποῖο ὡστόσο δέν πρέπει νά ἐγκαταλείψει. Ὁ νοῦς εἶναι ἕνα πνευματικό ἐργοστάσιο πού ἀδιάκοπα παράγει προϊόντα, δηλαδή σκέψεις ποικίλου περιεχομένου, οἱ ὁποῖες συχνά γίνονται ἐπιθυμίες καί πράξεις. Χρειάζεται πολλή προσοχή στήν ἀντιμετώπισή τους. Οἱ ἁμαρτωλές σκέψεις δέν πρέπει νά χρονίζουν στό νοῦ, ἀλλά νά παραθεωροῦνται καί νά ἀπορρίπτονται, χωρίς νά ἀφήνουν ἐντυπώσεις, γιά νά μή συνδυάζονται μέ παλιότερες ἁμαρτωλές ἐμπειρίες. Βέβαια οἱ σκέψεις εἶναι ἀδιάκοπες, ἀλλά πρέπει νά φεύγουν γρήγορα καί νά λησμονοῦνται. Στή θέση τους πρέπει νά ἔρχονται καί νά μένουν οἱ θεοφιλεῖς, οἱ ὁποῖες γαληνεύουν τό νοῦ καί τροφοδοτοῦν τήν καρδία, γιά νά παίρνει ὁ ἄνθρωπος καί ἀνάλογες ἀποφάσεις.
Στήν ἀντιμετώπιση τῶν ἁμαρτωλῶν σκέψεων καί στή δημιουργία τῶν θεοφιλῶν πολύ βοηθάει ἡ προσευχή, ἡ ὁποία στήν ἀρχή γίνεται μέ κάποια ταραχή, ἀλλά στή συνέχεια ἔρχεται ἡ γαλήνη, κοπάζουν τά κύματα, λησμονοῦνται οἱ ἁμαρτωλές ἐπιδιώξεις καί ἐπικρατεῖ στό νοῦ καθαρότητα καί σχεδιάζονται θεοφιλεῖς πράξεις. Αὐτή ἡ ἐσωτερική ἐργασία προϋποθέτει ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ. Μόνος του ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά στερεωθεῖ στό καλό. Μόνο μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ μπορεῖ νά πετύχει τήν πραγματοποίηση τῶν καλῶν πράξεων καί τήν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν, μέ τίς ὁποῖες θά ἐξασφαλίσει εὐνοϊκές συνθῆκες γιά ἕνα καρποφόρο πνευματικό ἀγώνα. Οἱ ἀρετές του θά ἐκδιώκουν μέ ἀποφασιστικότητα κάθε ἀρνητικό ἐρεθισμό γιά ἁμαρτία καί ὁ νοῦς δέν θά εἶναι ἀκατάστατος καί διαταραγμένος, οὔτε θά κυριαρχεῖται ἀπό φόβους καί ἀδικαιολόγητες ἀνησυχίες. Παράλληλα θά μένει ἀνεπηρέαστος ἀπό ὅσα συμβαίνουν στόν κόσμο.
Ὁ πνευματικός ἀγωνιστής ἐλέγχει συνεχῶς τά πάθη του. Τά ἐξωτερικά ἐρεθίσματα δέν τά δέχεται καί τά θέλγητρα τῆς ἁμαρτίας δέν τόν ἐντυπωσιάζουν. Εἶναι ἀδιανόητο νά πιστεύει κανείς ὅτι θά προοδεύσει πνευματικά ἱκανοποιώντας συγχρόνως καί τά ἁμαρτωλά του πάθη. Χρειάζεται ὁ ἄνθρωπος νά εἶναι ἐγκρατής, λογικός, ὀλιγαρκής καί νά ἔχει ἐμπιστοσύνη στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ. Νά τόν διακρίνει ἡ ἄσκηση, ἡ νηστεία, ἡ ἐγκράτεια καί ἡ ἀποφυγή τοῦ κορεσμοῦ, ὁ ὁποῖος παρασέρνει στήν ἐπανάληψη πολλῶν ἁμαρτιῶν. Τά ὅσα συμβαίνουν γύρω του, ἀλλά καί πιό μακριά, ἀπό ἀνθρώπους πού δέν ἔχουν πίστη στό Θεό καί οἱ ἠθικές ἀξίες εἶναι ἀνύπαρκτες στή ζωή τους, τόν ἀφήνουν ἀδιάφορο. Ἀνησυχεῖ ὡστόσο γιά τό χαμηλό πνευματικό τους ἐπίπεδο καί πικραίνεται, γιατί δέν μπορεῖ νά βοηθήσει οὐσιαστικά γιά τή βελτίωσή τους. Ἀνέχεται μέ ὑπομονή καί ὑπομένει μερικῶς τίς ἀναπόφευκτες ἐπιδράσεις.
Ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς κάνει μιά χρήσιμη ἐπισήμανση: «Ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ποτέ δέν θά ἐξισώσει τήν ἁμαρτία μέ τόν ἁμαρτωλό καί τό ἔγκλημα μέ τόν ἐγκληματία. Πάντα θά ξέρει νά ξεχωρίζει τήν ἁμαρτία ἀπό τόν ἁμαρτωλό, νά καταδικάζει τήν ἁμαρτία καί νά σπλαγχνίζεται τόν ἁμαρτωλό». Δίνει καί μιά συμβουλή: «Μέ τήν προσευχή νά ξηραίνεις τά πάθη τῆς διανοίας σου, μέ τή νηστεία τά πάθη τοῦ σώματος. Γιατί μέσα ἀπό αὐτές τίς δύο ἀρετές ἐνεργοῦν ὅλες οἱ ὑπόλοιπες».