Τοῦ κ. Ἰωάννου Β. Κωστάκη
1ον
1. Τί εἶναι Ἐκκλησία;
Οἱ καιροὶ τοὺς ὁποίους ζοῦμε εἶνε κρίσιμοι. Ἀλλότριες, παράδοξες καὶ πολύμορφες δυνάμεις ἐπιδιώκουν νὰ ἀποκτήσουν τὴ δυνατότητα νὰ ἐπιβληθοῦν καὶ νὰ ἐξουσιάζουν τὸ νοῦ τὴ σκέψη καὶ τὴ ζωῆς μας. Αὐτὸ ποὺ πιστεύουμε καὶ σχεδιάζουμε, γιὰ τὸ σήμερα καὶ τὸ αὔριο, μπαίνει στὸ στόχαστρο τῶν ἀρνητῶν. Αὐτὸ ποὺ κάνουμε ἢ πρέπει νὰ κάνουμε στὴν καθημερινότητα τοῦ πρακτικοῦ βίου, συναντᾶ λυσσώδη ἀντίδραση καὶ ἀπαξίωση, μὲ στόχο τὸν διαγραφόμενο κίνδυνο ἀποπροσανατολισμοῦ, ἢ ἀκόμα καὶ διαστροφῆς τοῦ οὐσιαστικοῦ καὶ κύριου σκοποῦ τῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἐκκλησίας. Συστηματικὰ καὶ ἐπίμονα καταβάλλονται προσπάθειες ἀλλοίωσης τῆς Ἑλληνορθόδοξης ταυτότητας τοῦ ἔθνους, ὡς γένους καὶ ὡς λαοῦ-πληρώματος τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας (πίστη καὶ ζωή). Ὅμως τελικὰ τί εἶναι Ἐκκλησία, ποιὰ εἶνε τὰ μέλη της, ποιὸς εἶναι ὁ ρόλος καὶ ἡ ἀποστολή της στὸν σύγχρονο κόσμο;
Ἡ Ἐκκλησία μὲ τὸ μυστήριό της ἐλάχιστα προσφέρεται γιὰ ἕνα τυπικὸ ὁρισμό. Κατὰ τὸν καθηγητὴ Χρ. Ἀνδροῦτσο τό: «Τί εἶνε ἡ Ἐκκλησία κατ’ οὐσίαν…ἡ Καινὴ Διαθήκη τὴν ἐξεικονίζει πολυειδῶς. Ἔνθεν μὲν ὡς σῶμα τῶν πιστῶν κυβερνώμενον ἀοράτως ὑπὸ τοῦ Κυρίου, ἔνθεν δὲ ὡς κέντρον ἢ ὄργανον, δι’ οὗ μετοχετεύεται τῷ κόσμῳ ἡ ἀπολυτρωτική τοῦ Σωτῆρος ἐνέργεια καὶ ὁ θεῖος αὐτοῦ λόγος» .Ὁ π. Σέργιος Μπουλκάκοφ ἐκφράζεται μὲ λιτὸ τρόπο ὅταν λέγει: « Ἔρχου καὶ ἴδε. Ἡ Ἐκκλησία γίνεται ἀντιληπτὴ μὲ τὴν ἐμπειρία, μὲ τὴ χάρη καὶ τὴ συμμετοχὴ στὴ δική της ζωή».
Ἡ ἱστορικὴ ἀρχὴ τῆς Ἐκκλησίας εὑρίσκεται στὸ «Δεῖπνο τοῦ Κυρίου» καὶ ἐνεργοποιεῖται στὴν «Πεντηκοστὴ τοῦ Πνεύματος». Ἡ Ἐκκλησία μοιάζει μὲ μία ἀπέραντη λίμνη, ποὺ τροφοδοτεῖται συνεχῶς ἀπ’ τὴν ἀστείρευτη πηγὴ τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου, «ἀλλὰ καὶ ἀπ’ τὴ βροχὴ τῆς χάριτος τῆς διαρκοῦς Πεντηκοστῆς».
Ἡ Ἐκκλησία εἶνε: α) ἡ ὁρατὴ κοινωνία τῶν πιστῶν χριστιανῶν, καὶ β) τὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ χάρη τῶν μυστηρίων, ὅσων ζοῦν μέσα σ’ αὐτὴ τὴν κοινωνία. Κατὰ δὲ τὸν Μητροπολίτη Φιλάρετο: «ἡ Ἐκκλησία εἶνε μία, ἐπειδὴ ἀντιπροσωπεύει ἕνα μόνο πνευματικὸ Σῶμα». Αὐτὸ τὸ σῶμα «ἐμψυχώνεται ἀπὸ τὸ ἕνα καὶ ἴδιο πνεῦμα, καὶ ἔχει ἕνα μόνο ἀρχηγὸ τὸν Χριστό». Ἡ μοναδικὴ ἀρχή της εἶνε ὁ Χριστός, ποὺ κυβερνᾶ τὸν οὐρανὸ καὶ τὴ γῆ.
2. Ἀποστολὴ κοινωνική;
Ἡ σχέση τῆς Ἐκκλησίας πρὸς τὸν κόσμο εἶνε «ὑπερβατική». Ἡ Ἐκκλησία δὲν εἶνε μία ὀργάνωση, οὔτε ὀργανωμένη ἀνθρώπινη ζωή. Εἶνε ὁ Θεανδρικὸς ὀργανισμός, «ἡ ζωὴ τοῦ Θεοῦ μέσα στὸ ἀνθρώπινο». Γινόμαστε μέλη τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὸ μυστήριο τοῦ βαπτίσματος. Ὁ «νεόφυτος» φωτίζεται καὶ γίνεται «καινὴ κτίση». Ἡ Ἐκκλησία κατηχεῖ καὶ κηρύττει. Ἀγγέλλει καὶ μαρτυρεῖ. Ὅμως τὸ πρῶτο καὶ κύριο ἔργο της, ἡ οὐσία τῆς ἀποστολῆς της εἶνε «ἡ μεταστροφὴ τοῦ ἀνθρώπου»,μὲ τὴν πλέον ἔντονη σημασία τῆς μεταλλαγῆς του. Μία μορφὴ «πνευματικῆς μετάλλαξης», ποὺ ξεπερνᾶ κατὰ πολὺ τὴν ὁποιαδήποτε διανοητικὴ ἀποδοχὴ ἢ προσχώρηση σὲ κάποια ἰδεολογία ἢ πίστη. Ἡ διακονία τοῦ Λόγου, τὸ «κήρυγμα» περνάει μέσα ἀπ’ τὴν διακονία τῶν μυστηρίων καὶ ὁλοκληρώνεται μὲ ἐνσωμάτωση. Δηλαδὴ ὁ ἄνθρωπος γίνεται ζωντανὸ μέλος τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸ τὸ βασικὸ μήνυμα καὶ νόημα τῆς ἔνταξης στὴν Ἐκκλησία, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν κύρια ἀποστολή της, φαίνεται πὼς δύσκολα γίνεται κατανοητὸ καὶ ἀποδεκτὸ στὴν ἐποχή μας.
Σήμερα, περισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλη ἐποχή, προβάλλεται ἡ ἀξίωση μίας ἐντονότερης κοινωνικῆς παρουσίας τῆς Ἐκκλησίας. Ζητεῖται, ἀπὸ πιστὰ μέλη της, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλους ἀνθρώπους, ἁπλῶς, καλῆς θελήσεως, πιὸ ἔντονη παρουσία της, πιὸ δυναμικὴ παρέμβαση γιὰ ἀντιμετώπιση τῶν πολύμορφων κοινωνικῶν προβλημάτων ποὺ ταλανίζουν τὴν ἀνθρωπότητα.