Ἀρχιμ. Κυρίλλου Κωστοπούλου
Ἱεροκήρυκος Ἱ. Μ. Πατρῶν
Δρος Θεολογίας
«Ταπεινούμενος δι᾽ εὐσπλαχνίαν, πόδας ἔνιψας τῶν μαθητῶν σου» θὰ ἀκούσουμε στὴν Ὑμνολογία τῆς Ἐκκλησίας μας τὸ ἑσπέρας τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τετάρτης.
Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, πορευόμενος πρὸς τὸ Πάθος, προβαίνει σὲ μιὰ καταπληκτικὴ πράξη. Αὐτός, «ὁ κρατῶν τὰ σύμπαντα ἐν τῇ δρακὶ Αὐτοῦ», συγκαταβαίνει, ταπεινώνεται καὶ νίπτει τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν Του.
Ὁ Θεάνθρωπος Κύριος ἔνιψε τότε τοὺς πόδας τῶν Μαθητῶν Του, ἀλλὰ δὲν παύει οὔτε θὰ πάψη ἔως τῆς συντελείας τῶν αἰώνων νὰ προβαίνη στὴν ἴδια ἐνέργεια. Διότι τί ἄλλο εἶναι τὸ γεγονὸς τῆς καθάρσεως τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου;
Ὁ ἄνθρωπος γεμάτος ἀπὸ πάθη, ἁμαρτίες, παρακοὲς στὸ θέλημα Τοῦ Θεοῦ, μὲ ρυπαρὰ τὴν ψυχή του, προσέρχεται στὸ ἐξομολογητήριο καὶ ἐκεῖ μέσῳ τοῦ πνευματικοῦ Πατρὸς παρακαλεῖ τὸν Θεὸ νὰ συγκαταβῆ, νὰ ταπεινωθῆ γιὰ μιὰ ἀκόμη φορά, νὰ τὸν συγχωρήση καὶ νὰ τοῦ προσφέρη τὴν Χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Καὶ ὁ Πολυεύσπλαχνος Κύριος συγκαταβαίνει, παρίσταται στὸ Μυστήριο τῆς Μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως, νίπτει καὶ καθαρίζει τὸν ἄνθρωπο, ἐπαναλαμβάνοντας ἔτσι τὴν ἴδια πράξη ποὺ ἐπετέλεσε στὸν Μυστικὸ Δεῖπνο.
Ἡ ἴδια συγκατάβαση Τοῦ Θεανθρώπου Κυρίου γίνεται καὶ σὲ κάθε Θεία Λειτουργία ποὺ εἶναι ἡ συνέχεια τοῦ Πάθους καὶ τῆς Σταυρώσεώς Του. Καὶ ἐκεῖ, «ταπεινούμενος δι᾽ εὐσπλαχνίαν», συγκαταβαίνει καὶ ἀφοῦ μεταβάλη τὸν Ἄρτο καὶ τὸν Οἶνο στὸ Σῶμα καὶ στὸ Αἷμα Του, ἐγκαθίσταται στὴν καρδία τοῦ ἀνθρώπου ποὺ συμμετέχει στὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας.
Ἀλλὰ καὶ ὅταν ὁ ἄνθρωπος σὲ κάθε δυσκολία του ἐπικαλῆται τὴν βοήθεια Τοῦ Θεοῦ καὶ τότε ὁ Θεὸς ταπεινοῦται καὶ ὑπηρετεῖ τὸ πλάσμα Του, ὥστε νὰ τὸ ὁδηγήση στὴν λύτρωση καὶ σωτηρία.
Βλέπουμε, λοιπόν, ὅτι ἡ πράξη τοῦ Νιπτῆρος ποὺ συνέβη στὸν Μυστικὸ Δεῖπνο ἀπὸ τὸν Κύριόν μας, συνεχίζεται καὶ θὰ συνεχίζεται. Τὸ συγκλονιστικὸ ἐρώτημα, ὅμως, εἶναι: Ὁ ἄνθρωπος ἀνταποκρίνεται σὲ αὐτὴ τὴν Θεία κένωση;
Δυστυχῶς, ὁ σημερινὸς ἄνθρωπος κωφεύει καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται στὴν ἀγάπη τοῦ Δημιουργοῦ του. Δὲν προσέρχεται στὸ Ἱερὸ Ἐξομολογητήριο μὲ πίστη, ταπείνωση καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεό, γιὰ νὰ ἐξομολογηθῆ μὲ εἰλικρίνεια καὶ καθαρότητα καὶ νὰ ἀποκαλύψη ἐνώπιον τοῦ «κενώσαντος ἑαυτὸν» Κυρίου του τὸν ἔσω ἄνθρωπο.
Ὁ Δημιουργὸς τοῦ σύμπαντος ταπεινώθηκε γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ καταδέχεται νὰ τοῦ νίπτη τὰ πόδια καθημερινῶς. Τὸ πλάσμα Του, ὅμως, ὁ ἄνθρωπος, δὲν ταπεινώνεται, ὥστε νὰ δεχθῆ τὴν Χάρη Τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νὰ καθαρισθῆ ἡ καρδία του καὶ κατόπιν ἐντολῆς τοῦ πνευματικοῦ του Πατρός, νὰ προσέλθη στὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, νὰ λάβη τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα Τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ Τὸν ἐνθρονίση στὴν καρδιά του. Δὲν διαθέτει οὔτε ἀκλόνητη πίστη στὴν Παντοδυναμία Του, ὥστε σὲ κάθε δοκιμασία τῆς ζωῆς νὰ προσβλέπη σὲ Αὐτόν καὶ ὄχι στὶς δικές του δυνάμεις ἢ σὲ πρόσωπα ἀνθρώπων, στὰ ὁποῖα «οὐκ ἔστι σωτηρία».
Εἶναι ἀπαραίτητο νὰ ἐπιλέξουμε τὸ «ναὶ» ἢ τὸ «ὄχι» στὴν συνεχιζόμενη «κένωση» Τοῦ Θεανθρώπου. Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, ὁ ὁποῖος πρὸς στιγμὴν ἀρνήθηκε νὰ τοῦ νίψη τὰ πόδια ὁ Κύριός του, ἄκουσε τὸ «ἐάν μή νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ᾽ ἐμοῦ» (Ἰωάν. 13, 8). Ἔτσι κι ἐμεῖς, ἐὰν ἐπιλέξωμε τὴν ἄρνηση τῆς Θείας δωρεᾶς, δὲν θὰ ὑπάρχουμε μετὰ τοῦ Θεοῦ μας καὶ θὰ ὑποστοῦμε ὅλες τὶς συνέπειες ποὺ ἐπιφέρει ἡ διακοπὴ τῆς κοινωνίας τοῦ πλάσματος μὲ τὸν Δημιουργό.
Ἐάν, ὅμως, σταθοῦμε θετικὰ ἔναντι τῆς θείας συγκαταβάσεως, τότε θὰ βρισκώμαστε σὲ κοινωνία μὲ τὸν συγκαταβάντα Λόγο Τοῦ Θεοῦ Πατρός, θὰ δεχώμαστε τὴν Χάρη Του μὲ ὅλα τὰ ἀγαθὰ ποὺ πηγάζουν ἀπ᾽ Αὐτὴν καὶ θὰ ἀποκτήσουμε καὶ ἐμεῖς καρδία συγκαταβατικὴ καὶ εὐσπλαχνικὴ πρὸς τὸν συνάνθρωπό μας.