Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου
Στὴ Romfea.gr, ἄρθρο μὲ τίτλο “Ὁ Πατριάρχης Θεόφιλος καλεῖ τοὺς Προκαθημένους στὰ Ἱεροσόλυμα γιὰ τὴν διατήρηση τῆς Ἑνότητας”, κατέγραφε τὴ δήλωση τοῦ Πατριάρχη Ἱεροσολύμων, ἀναφορικὰ μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ διάσπαση, ἡ ὁποία ἦταν ἡ ἀκόλουθη: “Θὰ θέλαμε νὰ σᾶς φιλοξενήσουμε, στὸ σπίτι μας ὡς Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων, τοὺς ἀδελφούς μας, Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, νὰ συγκεντρωθοῦμε σὲ πνεῦμα ἀδελφικῆς κοινωνίας, ὥστε νὰ διαβουλευτοῦμε γιὰ τὴ διατήρηση τῆς ἑνότητάς μας στὴν Εὐχαριστιακὴ κοινωνία”*. Θὰ πρέπει νὰ σημειωθεῖ ὅτι ἀξιοσημείωτος ἦταν καὶ ὁ τίτλος τοῦ ἐν λόγῳ ἄρθρου, ὁ ὁποῖος κατέγραφε μὲ ἐκκλησιαστικὸ τρόπο τὴ δήλωση τοῦ Πατριάρχη Ἱεροσολύμων, ἀλλὰ καὶ τὴ σημαντικότητα τοῦ ζητουμένου ποὺ εἶναι ἡ Ἑνότητα, τὴν ὁποία μάλιστα τὸ ἄρθρο ἐκκλησιαστικῶς ὀρθογραφοῦσε μὲ “Ε΄” κεφαλαῖο.
Δοκίμασε ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων νὰ συμβάλει στὴν Ἐκκλησιαστικὴ ἑνότητα καὶ δυστυχῶς ἡ μονομέρεια τὸν κάκισε βάναυσα. Δὲν ἄφηνε ἡ δήλωσή του κανένα περιθώριο παρερμηνείας, ἀλλὰ ἡ μονομέρεια βρῆκε τρόπο νὰ κακίσει τὴ δήλωσή του αὐτή. Ἔτσι ἡ μονομέρεια “διεῖδε” τακτικισμοὺς καὶ ἰδιοτελῆ σκοπιμότητα. Καὶ μόνο ἡ ὑποψία γιὰ Σύνοδο, ἀρκοῦσε γιὰ νὰ προκληθεῖ ἡ μονομέρεια στὸ οὐκρανικὸ ἐκκλησιαστικὸ ζήτημα.
Κανένα Κανονικὸ δικαίωμα δὲν ἔχει ἐπικαλεστεῖ ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων γιὰ σύγκληση Συνόδου, ἄν καὶ θὰ μποροῦσε. Τοῦτο δηλώνει καὶ ὁ ρηματικὸς προσδιορισμὸς “νὰ σᾶς φιλοξενήσουμε”. Ἡ δήλωση τοῦ Πατριάρχη Ἱεροσολύμων ἦταν ξεκάθαρη, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ “φόβος” γιὰ σύγκληση Συνόδου, παρέσυρε τὴν ἐμπάθεια νὰ κακίσει τὴ στάση του αὐτή. Ἐφόσον τὸ ζητούμενο εἶναι ἡ Ἑνότητα, ποιὸ εἶναι τὸ πρόβλημα γιὰ σύγκληση Συνόδου; Γιατί τόσος “φόβος” στὸ ἄκουσμα γιὰ σύγκληση Συνόδου; Ἐπικαλέστηκαν προνόμια καὶ Κανονικὰ δικαιώματα, αὐτοὶ ποὺ ἐπιμένουν νὰ παραβλέπουν τὸ Κανονικὸ Συνοδικὸ δικαίωμα ἀνακήρυξης Αὐτοκεφάλου.
Εἶναι ἀλήθεια πὼς τόσο καιρὸ δὲν ἦταν εὔκολο στὴ μονομέρεια, νὰ ἀναφερθεῖ ἔστω καὶ ἀκροθιγῶς στὶς ἀναφορὲς τοῦ Γέροντος Ἐπιφάνιου Θεοδωρόπουλου, ὅτι “αἱ συνέπειαι τοῦ σχίσματος δὲν αἴρονται αὐτομάτως”*, ἀλλὰ “αἴρονται δι’ ἀποφάσεως Συνόδου. Αὐτὰ καὶ μόνον αὐτὰ γνωρίζει ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία”*, ἢ τὸ ὅτι “Σύνοδος πάντοτε ἀποφασίζει τὴν ἀποκατάστασιν τῶν αἱρετικῶν ἢ σχισματικῶν”*.
Πρὸς τί ὁ δισταγμὸς λοιπὸν γιὰ Σύνοδο, μὲ βάση ἕνα Κανονικὸ Συνοδικὸ δικαίωμα; Ἐξάλλου δὲν εἶναι μόνο ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων ποὺ μίλησε γιὰ Πανορθόδοξη Σύναξη. Ὁ Πατριάρχης Ἀντιοχείας δὲν ζητεῖ Πανορθόδοξη Σύνοδο γιὰ τὸ Οὐκρανικό; Ὁ Πατριάρχης Σερβίας δὲν ζήτησε Πανορθόδοξη Σύνοδο γιὰ τὸ Οὐρανικό; Ἡ Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου Ρουμανίας δὲν ἐπεσήμανε ὅτι δὲν ζητήθηκε Πανορθόδοξη διαμεσολάβηση γιὰ τὸ οὐκρανικὸ ἐκκλησιαστικὸ πρόβλημα, ἀνάλογη μὲ ἐκείνη ποὺ ἔγινε στὸ σχίσμα μὲ τὴν Ἐκκλησία τῆς Βουλγαρίας; Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀλβανίας στὴν ἀρχική του εἰσήγηση δὲν πρότεινε Πανορθόδοξη Σύνοδο γιὰ τὸ Οὐκρανικό; Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου στὴν ἀρχική του εἰσήγηση δὲν πρότεινε Πανορθόδοξη Σύνοδο γιὰ τὸ Οὐκρανικό; Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Τσεχίας δὲν πρότεινε Πανορθόδοξη Σύνοδο; Τὸ γεγονός τῆς μὴ ἀναγνώρισης τῆς Αὐτοκεφαλίας ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία τῆς Πολωνίας, δὲν δείχνει Σύνοδο; Τέσσερεις Ἱεράρχες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος δὲν πρότειναν Πανορθόδοξη Σύνοδο γιὰ τὸ Οὐκρανικό, ἀσχέτως ἂν ἡ μονομέρεια ὡς ἀσήμαντη παρουσίασε τὴν πρότασή τους;
Δηλαδὴ ἂν ἐξακολουθήσει νὰ ὑπάρχει ἀπροθυμία Σύγκλησης Πανορθόδοξης Συνόδου, θὰ ἀρκεστοῦν στὴν Ἐκκλησιαστικὴ διάσπαση, ἐλπίζοντας ὅτι σταδιακὰ θὰ ἐπικυρωθεῖ ἡ Αὐτοκεφαλία ἀπὸ τὶς ὑπόλοιπες Ἐκκλησίες; Δὲν ἐπιθυμοῦν Σύνοδο, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ὁμόθυμη ἡ ὅποια ἀπόφαση γιὰ Αὐτοκεφαλία; Ὅσο μακραίνει τὸ πρόβλημα, θὰ προκαλέσει μεγάλο διχασμὸ μεταξὺ τῶν Τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, σὲ ἀναγνωρίζοντες ἢ ὄχι τὴν Αὐτοκεφαλία τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας. Ὁ δισταγμὸς γιὰ τὴ σύγκληση Πανορθόδοξης Συνόδου, διευκολύνει τὴν ἑδραίωση ὀδυνηροῦ σχίσματος. Ὅταν ἡ Ἐκκλησία ἀντιμετωπίζει δυσεπίλυτα προβλήματα, ἡ μόνη καταφυγὴ εἶναι τὸ Συνοδικὸ προνόμιο.
Γιατί τόσος δισταγμὸς γιὰ σύγκληση Συνόδου καὶ μάλιστα σὲ θέμα ποὺ ἀποτελεῖ Κανονικὸ δικαίωμα Οἰκουμενικῆς Συνόδου; Μόνο Συνοδικῶς θὰ ἐπιλυθεῖ τὸ πολύπλοκο καὶ ἰδιάζον οὐκρανικὸ ἐκκλησιαστικὸ πρόβλημα. Ἄλλοτε ἡ μονομέρεια ἐπικαλεῖται Κανόνες καὶ ἄλλοτε κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ ἀδιακρίτως ἐπικαλεῖται Οἰκονομία, λησμονώντας ὅτι ἡ Οἰκονομία γίνεται πρὸς ὄφελος τῆς Ἐκκλησίας. Στὴν περίπτωση τοῦ οὐκρανικοῦ, μπορεῖ νὰ προβληθεῖ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἐφάρμοσε Οἰκονομία, τὴ στιγμὴ ποὺ ἡ πλειοψηφία τῶν Τοπικῶν Ἐκκλησιῶν, δὲν συναινεῖ σὲ τέτοια Οἰκονομία; Δὲν μπορεῖ μία πράξη ποὺ γίνεται ἀφορμὴ ἐκκλησιαστικῆς διάσπασης, νὰ θεωρεῖται ὅτι γίνεται πρὸς ὄφελος τῆς Ἐκκλησίας. Γιατί τόσος δισταγμὸς γιὰ σύγκληση Συνόδου;
* “Τὰ δύο ἄκρα”, Ἀρχιμανδρίτου Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου, Ἔκδοσις Ἱεροῦ Ἡσυχαστηρίου Κεχαριτωμένης Θεοτόκου Τροιζῆνος.