Τοῦ Δρ. Κωνσταντίνου Ἀποστόλου Κατσαροῦ*
Ἡ Τουρκία μὲ τὶς ἐπιστολές της στὸν ΟΗΕ ἐπιχειρεῖ νὰ οἰκοδομήσει τὸ δικαίωμα στὴν αὐτοάμυνα καὶ ὡς ἐκ τούτου, τὴν δῆθεν νομιμότητα στὴ χρήση βίας κατὰ τῆς Ἑλλάδας, ἀντιγράφοντας τὴν πρακτικὴ ποὺ ἐφάρμοσαν οἱ ΗΠΑ στὸ Ἰρὰκ παλαιότερα. Τὸ ἐρώτημα εἶναι ἂν καὶ κατὰ πόσο τὸ ἑλληνικὸ πολιτικὸ σύστημα τὸ ἔχει ἀντιληφθεῖ;
Χρονολόγιον τοῦ τουρκικοῦ ἀφηγήματος
-13 Ἰουλίου 2021: Ὁ μόνιμος ἀντιπρόσωπος τῆς Τουρκίας στὸν ΟΗΕ, Feridun Sinirlioglu, παρέδωσε ἐπιστολὴ (Α/75/961-S/2021/651) στὸν ΓΓ τοῦ ΟΗΕ, Antonio Guterres, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ἡ Ἑλλάδα παραβιάζοντας τὸ καθεστὼς ἀποστρατιωτικοποιήσεως τῶν νήσων ἀπειλεῖ τὴν ἀσφάλεια τῆς Τουρκίας. «Ἡ συνεχιζόμενη ἐσκεμμένη καὶ ἐπίμονη οὐσιαστικὴ παραβίαση τῶν διατάξεων ἀποστρατικοποίησης τῶν Συνθηκῶν Εἰρήνης τῆς Λωζάννης καὶ τῶν Παρισίων, οἱ ὁποῖες εἶναι ἀπαραίτητες γιὰ τὴν ἐπίτευξη τοῦ ἀντικειμένου καὶ τοῦ σκοποῦ τους, ἀποτελεῖ σοβαρὴ ἀπειλὴ γιὰ τὴν ἀσφάλεια τῆς Τουρκίας, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἀσφάλεια στὴν περιοχή», ἀναφέρεται συγκεκριμένα στὴν ἐπιστολή.
-17 Σεπτεμβρίου 2022: Ὁ Feridun Sinirlioglu παρέδωσε νέα ἐπιστολὴ (Α/77/354-S/2022/703) στὸν ΟΗΕ, μὲ τὴν ὁποία ἡ Τουρκία ἀμφισβητεῖ τὶς θαλάσσιες ζῶνες τῶν «στρατιωτικοποιημένων» νησιῶν ἀλλὰ καὶ τὰ σύνορα, ποὺ καθορίστηκαν μὲ τὶς Συνθῆκες τῆς Λωζάννης καὶ τῶν Παρισίων, ἐφόσον ἡ Ἑλλάδα ἔχει προβεῖ σὲ στρατιωτικοποίηση. Ἡ ἐπιστολὴ ἀναφέρει ὅτι «ἡ Τουρκία, [ὡς] ἄμεσα ζημιωθὲν κράτος, δικαιοῦται, στὸ πλαίσιο τῆς ἔννομης σχέσεως μεταξὺ τῆς Ἑλλάδας καὶ τῆς ἰδίας, νὰ ἀμφισβητήσει τὴ δυνατότητα τοῦ κυριαρχικοῦ τίτλου τῆς Ἑλλάδας ἔναντι τῆς Τουρκίας (καὶ τῶν συναφῶν θαλάσσιων δικαιωμάτων) ἐπὶ τῶν νησιῶν». Στὴν ἴδια λογικὴ καὶ ὁ ΥΠΑΜ Χουλουσὶ Ἀκὰρ ἐπέμεινε (02/10/2022) ὅτι «ἡ στρατιωτικοποίηση νησιῶν σημαίνει ὅτι ἡ Ἑλλάδα βγαίνει ἀπὸ τὶς συνθῆκες Λωζάννης καὶ Παρισίων». «Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι τὰ Δωδεκάνησα ποὺ παραχωρήθηκαν μὲ τὴ συνθήκη τῶν Παρισίων καὶ ὅσα νησιὰ παραχωρήθηκαν μὲ τὴ Λωζάννη ἀμφισβητοῦνται», δηλαδὴ ἐγείρει ἀνοικτὰ ζήτημα ἀλλαγῆς συνόρων.
-29 Σεπτεμβρίου 2022: Ὁ Τοῦρκος ΥΠΕΞ Μεβλοὺτ Τσαβούσογλου συνέδεσε τὴν στρατιωτικοποίηση τῶν νήσων μὲ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοάμυνας τῆς Τουρκίας, δηλώνοντας ὅτι ἡ Τουρκία θὰ πάρει ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα καθὼς ἡ Ἑλλάδα ἐξοπλίζει τὰ νησιά.
Τὸ παράδειγμα τῶν ΗΠΑ εἰς τὸ Ἰρὰκ
Τὸ 2003, στὸ Συμβούλιο Ἀσφαλείας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ἀμερικανικὴ κυβέρνηση ἐξέφρασε τὴν καινοφανῆ γιὰ τὰ τότε δεδομένα, θεωρία περὶ νομιμότητας τῆς προληπτικῆς χρήσης βίας ὡς ἐκδήλωση τοῦ δικαιώματος αὐτοάμυνας τοῦ Ἄρθρου 51 τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτη τοῦ ΟΗΕ. Ἡ νέα αὐτὴ θεωρία ἀναλύθηκε ἐκτενῶς στὴν Ἐθνικὴ Στρατηγικὴ Ἀσφαλείας τῶν ΗΠΑ («THE NATIONAL SECURITY STRATEGY-Sept. 2002»). Στὴν ἴδια λογική, βασίζεται καὶ ἡ Τουρκία μὲ τὶς ἐπιστολὲς στὸν ΟΗΕ καὶ τὶς δημόσιες τοποθετήσεις ἀξιωματούχων, ἀφοῦ ἐπιχειρεῖ νὰ στήσει τὸ νομιμοφανὲς πλαίσιο, βάσει τοῦ ὁποίου εἶναι «δικαιολογημένη» μία προληπτικὴ ἐχθρικὴ κίνηση -οἱασδήποτε μορφῆς- ἔναντι τῆς Ἑλλάδας.
Ἡ νομιμοποίηση τῆς ἐπέμβασης εἶναι προϋπόθεση ὑψίστης σημασίας τῆς τουρκικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅπως ἐξηγεῖ στὸ βιβλίο του «Στρατηγικὸ Βάθος» ὁ Ἀχμὲτ Νταβούτογλου. Ἐκεῖ ἀναφέρει ὅτι «ἡ Τουρκία γιὰ θέματα ἑλληνοτουρκικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ καὶ εὐρύτερης ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, πρέπει νὰ ἐπιζητεῖ τὴ δυνατότητα ἐπέμβασης ἐντὸς ἑνὸς νομικοῦ πλαισίου. Ἐντυπωσιακὸ παράδειγμα αὐτοῦ εἶναι τὸ ὅτι ἡ ἐπέμβαση στὴν Κύπρο κατέστη δυνατὸν νὰ νομιμοποιηθεῖ, μέσα ἀπὸ αὐτὴ τὴν πρακτική».
Ἡ ἑλληνικὴ «ἀφασία»
Τὸ παράδοξο βέβαια εἶναι ὅτι οὔτε οἱ ἀπαράδεκτες, ὑβριστικὲς καὶ ἀπειλητικές, πολεμικὲς ἰαχὲς τῶν Τούρκων φαίνεται νὰ ἀνησυχοῦν τὶς ἑλληνικὲς πολιτικὲς ἐλίτ, οὔτε καὶ οἱ προαναφερθεῖσες διαπιστώσεις ποὺ παραπέμπουν σὲ προπαρασκευαστικὲς ἐνέργειες. Στὶς 5 Ὀκτωβρίου 2022 ὁ κ. Ν. Δένδιας μάλιστα ξεκαθάριζε: «Ἂν μὲ ρωτᾶτε τί μπορεῖ νὰ μὲ ξυπνήσει τὸ βράδυ σὰν ἐφιάλτης – γιατί κάθε βράδυ διαβάζω γιὰ τὶς τουρκικὲς ὑπερπτήσεις πάνω ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ νησιὰ – εἶναι ἡ διάλυση τῆς Εὐρώπης. Ἂν καταφέρει ἡ Εὐρώπη νὰ μείνει ἑνωμένη, τότε εἶμαι αἰσιόδοξος γιὰ τὸ μέλλον».
Τὸ ἐρώτημα βέβαια εἶναι, ποῦ ὀφείλεται ἡ ἐπίδειξη «στρατηγικῆς ἠρεμίας» -ἂν ὄχι «στρατηγικῆς σύγχυσης»- ἔναντι τῶν ἐπιθετικῶν καὶ ρεβιζιονιστικῶν πολιτικῶν τοῦ ἐπίβουλου γείτονα; Γνωρίζουν κάτι, τὸ ὁποῖο δὲν μποροῦν νὰ μᾶς γνωστοποιήσουν; Πολλὰ μποροῦμε νὰ ὑποθέσουμε, ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης… Σοφότερο θὰ ἦταν νὰ βλέπαμε τὶς ἀπαραίτητες ἐνέργειες, ἔτσι ὥστε νὰ μὴν ἐπανελήφθη ἕνα νέο ’74 -ἢ χειρότερο- ὅπου ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία ἔμαθε γιὰ τὸν Ἀττίλα τὴν ὥρα ποὺ ἀναπαυόταν, ἀφοῦ προηγουμένως κάποιοι φρόντισαν νὰ τοὺς καθησυχάσουν… Γιατί ὅπως διαπίστωνε καὶ ὁ Περικλῆς Γιαννόπουλος:
«Ἑλληνικὴ φυλή, μεγαλύτερος ἐχθρός σου εἶναι ὁ ἑαυτός σου»!
* Εἰδικὸς τεχνικὸς σύμβουλος. Διετέλεσε λέκτορας καὶ ἐπιστημονικὸς συνεργάτης στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Μπράιτον τῆς Βρετανίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατέχει διδακτορικὸ καὶ μεταπτυχιακὸ τίτλο.