Τοῦ κ. Β. Χαραλάμπους, θεολόγου
Τὴν ὀρθὴ στάση στὴν καταγραφὴ τοῦ ἱστορικοῦ πόνου τῶν 400 καὶ πλέον χρόνων τῆς κατάμαυρης δουλείας ὑπὸ τούς Τούρκους, μὲ τὶς πραγματικὲς πτυχές, συνέπειες καὶ διαστάσεις αὐτῆς, τὴν καταγράφει ἡ στάση τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὴ εἶναι ποὺ καταγράφει τὶς πραγματικὲς συνέπειες τοῦ παιδομαζώματος, τῶν βίαιων ἐξισλαμισμῶν, τὶς ἁρπαγὲς καὶ ἀτιμάσεις νεανίδων, τὸ κρυφὸ σχολειό, τὰ ἀπάνθρωπα βασανιστήρια τῶν Νεομαρτύρων καὶ τὰ τόσα ἄλλα δεινὰ τὴν περίοδο τῆς μακραίωνης σκλαβιᾶς.
Πολλὲς φορὲς αὐτοὶ ποὺ συγχύζουν τὴν προοδευτικότητα μὲ παρωχημένες ἰδεολογικὲς ἐμμονές, ἔκαναν προσπάθειες ἀλλοίωσης τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας τῶν 400 καὶ πλέον χρόνων τῆς κατάμαυρης δουλείας ὑπὸ τοὺς Τούρκους. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου ἡ ἀμφισβήτηση δὲν ἦταν δυνατή, προσπάθησαν νὰ προσδώσουν ἄλλη χροιά, ὅπως τοῦτο ἔγινε μὲ τὴν τραγῳδία τοῦ παιδομαζώματος.
Τὸ πιὸ ὀδυνηρὸ ἀπὸ τὰ πάμπολλα δεινὰ ποὺ πέρασε τὸ γένος τῶν Ὀρθοδόξων Ἑλλήνων στὰ κατάμαυρα χρόνια τῆς σκλαβιᾶς ἦταν τὸ παιδομάζωμα. Ἡ χροιὰ ποὺ προσπάθησαν νὰ προσδώσουν στὸ ἀπάνθρωπο παιδομάζωμα, αὐτοὶ ποὺ συγχύζουν τὴν προοδευτικότητα μὲ παρωχημένες ἰδεολογικὲς ἐμμονές, κατέδειξε τὰ ἰδεολογικὰ κίνητρά τους.
Ἂν γιὰ μία μητέρα τὸ πιὸ μεγάλο βάσανο εἶναι νὰ τῆς ἁρπάζουν μὲ βία τὰ παιδιά της, γιὰ μία Ὀρθόδοξη Ἑλληνίδα τὸ πρόβλημα λαμβάνει τὴ μέγιστή του διάσταση, καθότι τὰ παιδιά της θὰ τὰ κάνουν Τούρκους μωαμεθανούς, ἀρνητὲς τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς πατρίδας τους. Αὐτὸ τὸ ἔχουν ἀντιληφθεῖ ὅσοι ἔχουν συγχύσει τὴν προοδευτικότητα μὲ παρωχημένα καὶ ἀπορριφθέντα ἰδεολογήματα καὶ γι’ αὐτὸ κάποιοι ἀπὸ αὐτοὺς δοκίμασαν νὰ προσδώσουν στὸ ἀπάνθρωπο παιδομάζωμα καὶ μία διαφορετικὴ χροιά.
Γνωρίζουν ὅτι τὸ ἀβάσταχτο βάσανο τοῦ παιδομαζώματος ἦταν τὸ μεγαλύτερο πρόβλημα μαζὶ μὲ τὶς ἀλλαξοπιστήσεις καὶ τὶς ἀτιμάσεις νεανίδων στὰ κατάμαυρα ἐκεῖνα χρόνια τῆς σκλαβιᾶς. Γι’ αὐτὸ προσπάθησαν νὰ προσδώσουν καὶ μία διαφορετικὴ χροιὰ στὸ παιδομάζωμα, στὰ σχεδιαζόμενα βιβλία τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας κατὰ τὴ μακραίωνη ἐκείνη δουλεία. Ἔτσι στὴν κορωνίδα τῶν ἀλλαγῶν βρέθηκε τὸ παιδομάζωμα. Τί θὰ ἔγραφαν ὅμως; Ἀναγκαστικὰ ἔγραψαν τὴν πικρὴ ἀλήθεια γιὰ τὸ παιδομάζωμα.
Βρέθηκε ὅμως “διέξοδος” γι’ αὐτοὺς στὸ βοήθημα ποὺ καθοδηγητικὰ “βοηθοῦσε” τὸν δάσκαλο, τὸ ὁποῖο περιλάμβανε τὸν καθοδηγητικὸ ἐρωτηματικὸ τρόπο γιὰ τὴ διδακτικὴ δομὴ τοῦ μαθήματος. Γιὰ παράδειγμα ὑπῆρχε ἐρώτηση ποὺ καθοδηγητικὰ “βοηθοῦσε” τοὺς μαθητὲς νὰ “ἀνακαλύψουν” καὶ “καλὰ” στὸ ἀπάνθρωπο παιδομάζωμα. Ἡ ἐρώτηση “ὑπῆρχαν καὶ καλὰ στὸ παιδομάζωμα”, προσπαθοῦσε νὰ ἐκμαιεύσει καθοδηγητικὰ καὶ σταδιακὰ τὴν ἠθελημένη ἀπάντηση μὲ τὴ βοήθεια τοῦ δασκάλου. Γιὰ τὴν ἐπίτευξη αὐτοῦ ἡ ἀπάντηση δινόταν στὸ βιβλίο τοῦ δασκάλου, καὶ ἦταν ὅτι κάποια ἀπὸ αὐτὰ τὰ παιδιὰ ἀνῆλθαν σὲ ψηλὲς θέσεις τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ ἁρμόδια Συνοδικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου ἔθεσε φραγμὸ στὴν μεγάλη αὐτὴ ἀδικία.
Μία ἄλλη τραγικὴ σελίδα τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας τῶν χρόνων τῆς μαύρης ἐκείνης σκλαβιᾶς, ἦταν καὶ οἱ ἁρπαγὲς νεανίδων. Στὴν Κύπρο σῴζονται ἀκόμα κάποια ἀπὸ τὰ λεγόμενα “σώσπιτα”, ποὺ ἔκρυβαν τὶς κοπέλλες τὰ χρόνια τῆς σκλαβιᾶς. Τὸ “σώσπιτο” ἦταν τὸ “ἔσω σπίτι”, δηλαδὴ ἕνα κρυφὸ δωμάτιο, στὸ ὁποῖο ἔκρυβαν μέρος τῆς σοδειᾶς σιτηρῶν κυρίως, γιὰ νὰ μὴ τὴν ἀποδεκατίσει πραγματικὰ μὲ τὴ “δεκαετία” (τὸ ἓν δέκατον) ὁ Τοῦρκος. Εἶχαν ἐκεῖ στὸ κρυφὸ αὐτὸ δωμάτιο μεγάλα πυθάρια, ὅπου ἔκρυβαν μέρος τῆς σοδειᾶς. Αὐτὴ ὅμως ἦταν ἡ μία χρήση τοῦ κρυφοῦ δωματίου. Ἐκεῖ ἔκρυβαν καὶ τὶς νεάνιδες, γιὰ νὰ μὴ τὶς πάρει ὁ Τοῦρκος ἀγὰς καὶ τὶς ἀτιμάσει.
Διηγοῦνται σήμερα οἱ μεγάλοι σὲ ἡλικία παπποῦδες καὶ γιαγιάδες, τέτοιες τραγικὲς ἱστορίες ποὺ ἄκουσαν ἀπὸ τοὺς δικούς τους παπποῦδες καὶ γιαγιάδες. Μάλιστα ὑπῆρχαν καὶ περιπτώσεις Τούρκων ἀγάδων ποὺ δοκίμαζαν καὶ τὴν ἡμέρα τοῦ γάμου νὰ ποτίσουν μὲ τὴν πίκρα τῆς ἀτίμωσης τὸν γάμο. Ζοῦν οἱ γιαγιάδες ποὺ μαρτυροῦν τοῦτες τὶς διηγήσεις. Δὲν συμφέρουν ὅμως τέτοιες διηγήσεις, γιατί διαταράσσουν τὴν “συνυπαρξιακὴ” ἰδεολογία. Ἡ καταγραφὴ τοῦ ἱστορικοῦ πόνου δὲν πρέπει νὰ ἐκλαμβάνεται ὡς διδασκαλία μίσους, ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ γιὰ τὴν πάλη τῶν τάξεων καὶ ἀνθρώπους καταντοῦν νὰ μισοῦν, ἀλλὰ καὶ ἔθνη.
Τὸ κρυφὸ σχολειὸ ἔχει ἰδιαιτέρως ἀμφισβητηθεῖ, κυρίως ἀπὸ τοὺς αὐτοκαλούμενους “προοδευτικούς”. Λίγο ἂν κοιτάξει ἄρθρα ἀρκετῶν ἀπὸ αὐτούς, διακρίνει μία πολεμική. Γιατί ἀμφισβητοῦν τὸ κρυφὸ σχολειό; Ἡ ἀμφισβήτηση τοῦ κρυφοῦ σχολειοῦ συνιστᾶ ἀμφισβήτηση τῶν μακρῶν περιόδων ἔξαρσης τῆς καταδυνάστευσης τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων, ὅπου εἶχαν ὡς σκοπὸ τὴν ἐπιβολὴ τοῦ μωαμεθανισμοῦ καὶ τοῦ κορανίου. Ἀποκλείουν τοιουτοτρόπως ἀνιστόρητα τὴν ὕπαρξη μακρῶν περιόδων μηδενικῆς ἀνοχῆς κυρίως πρὶν τὰ μέσα τοῦ 17ου αἰώνα. Ἀμφισβητοῦν γιὰ παράδειγμα ὅτι τὸν 16ο αἰώνα ὁ πολέμιος τῶν χριστιανῶν Σουλτάνος Σελὴμ ὁ Α΄ ποὺ ἤθελε νὰ ἐξισλαμίσει τοὺς Χριστιανοὺς ἐφάρμοσε ἐκπαιδευτικὴ πολιτικὴ μηδενικῆς ἀνοχῆς; Δηλαδὴ ἰσχυρίζονται ὅτι σὲ τέτοιες μακρὲς περιόδους βίαιων ἐξισλαμισμῶν, τηρήθηκε ἡ τακτικὴ τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀνοχῆς;
Οἱ ἰσχυρισμοί των θὰ ἦταν ὑποστατοὶ ἔστω καὶ σὲ θεωρητικὸ ἐπίπεδο, ἂν ἡ πολιτικὴ τῶν Σουλτάνων τῆς περιόδου τῆς σκλαβιᾶς εἶχε μία ὁμοιόμορφη τακτικὴ (δὲν ἀναφέρομαι σὲ πολιτική, ἀλλὰ σὲ τακτική, γιατί περὶ τακτικῆς πρόκειται). Γιατί ἐπιμένουν στὸ ἄτοπο τῆς ὁμοιόμορφης τακτικῆς στὰ θέματα παιδείας καθ’ὅλη τὴ μακραίωνη δουλεία. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπῆρξαν μακροχρόνιες περίοδοι ἀπόλυτης καταδυνάστευσης οὐδείς τὸ ἀμφισβητεῖ. Τὸ κρυφὸ σχολειό, γιατί τὸ ἀμφισβητοῦν;
Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψη τοῦ παιδομαζώματος νὰ δοῦν τὴν ἀναγκαιότητα τῶν κρυφῶν μαθημάτων στοὺς νάρθηκες καὶ τοὺς γυναικωνίτες τῶν Ἱερῶν Ναῶν, μποροῦν νὰ ἀμφισβητοῦν τὸ κρυφὸ σχολειό; Μποροῦν νὰ ἀμφισβητήσουν τὴν προσπάθεια τῶν γονέων νὰ κρύψουν τὰ παιδιά τους ἀπὸ τὴν ἀπάνθρωπη ἁρπαγή τους ἀπὸ τοὺς Τούρκους, γεγονὸς ποὺ τοὺς ἀνάγκαζε νὰ τὰ στέλνουν νὰ μάθουν γράμματα στὶς ἐκκλησίες καὶ στὰ Μοναστήρια; Ἱστορικὲς μαρτυρίες ὑπάρχουν καὶ ἔχουν γραφτεῖ ἀρκετές. Ὅταν ὅμως ἰδεολογικὲς καὶ ἄλλες ἐμμονὲς καταλήγουν στὸ “οὐ μὲ πείσεις κἄν μὲ πείσης”, οἱ ἱστορικὲς μαρτυρίες δὲν ἀρκοῦν. Σὲ τόσα ἄρθρα καὶ μελέτες ἔχει γραφτεῖ γιὰ παράδειγμα ἡ μαρτυρία τοῦ Ἁγίου Μελετίου Πηγᾶ, μὲ τὴ σχετικὴ ἐπιστολή του πρὸς τοὺς χριστιανοὺς τῆς Πολωνίας γιὰ τὴν ἀπαγόρευση ἀπὸ τὸν Σουλτᾶνο νὰ μιλοῦν τὴν ἑλληνικὴ γλώσσα καὶ τὸ κάψιμο ἑλληνικῶν βιβλίων, ἀλλὰ αὐτοὶ ἐμμένουν στὸ ἀνιστόρητο τῆς ὕπαρξης ἑνιαίας ἐκπαιδευτικῆς τακτικῆς καθ’ ὅλη τὴ μακραίωνη σκλαβιά.
Παρόμοια στάση γιὰ παράδειγμα τηροῦν καὶ κάποιοι γιὰ τὴν τραγῳδία στὸ Ζάλογγο. Καὶ γιὰ τὸ Ζάλογγο παρατηρεῖται ἡ ἴδια πολεμική. Ἀναγάγουν τὸ ἱστορικὸ αὐτὸ γεγονὸς στὴ σφαῖρα τοῦ μύθου, ἀντλώντας ἐπιχειρήματα ἀπὸ λογοτεχνικὲς δημιουργίες. Οἱ ἱστορικὲς μαρτυρίες πέρασαν ἀπὸ γενιὰ σὲ γενιὰ καὶ εἶναι ἀδιάψευστες.
Ποιὰ κίνητρα ὑπῆρχαν, γιὰ νὰ δημιουργηθοῦν ἀνυπόστατες ἀναφορὲς γιὰ τὸ Ζάλογγο, τὸ κρυφὸ σχολειὸ κλπ; Τὴν ἀπόλυτη τραγικὴ εἰκόνα τὴν καταγράφουν τὸ ἀπάνθρωπο παιδομάζωμα, οἱ βίαιοι ἐξισλαμισμοί, οἱ ἁρπαγὲς καὶ ἀτιμάσεις νεανίδων, τὰ ἀπάνθρωπα βασανιστήρια τῶν Νεομαρτύρων καὶ τὰ τόσα ἄλλα δεινὰ τῆς περιόδου τῆς κατάμαυρης σκλαβιᾶς. Δὲν ἐχρειάζοντο νὰ προστεθοῦν κι ἄλλα τραγικὰ γεγονότα.
Τουναντίον οἱ ἰδεολογικὲς ἐμμονὲς τῶν αὐτοκαλουμένων “προοδευτικῶν”, ἔδειξαν τὰ γενικότερα κίνητρά τους. Τὸ ἀπέδειξαν ὄχι μόνο μὲ τὴ στάση τους στὸ παιδομάζωμα, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ πῶς ἀντιμετωπίζουν γενικότερα τὴ μακραίωνη σκλαβιά. Τὰ ἰδεολογικὰ κίνητρα ἀλλοιώνουν σημαντικὲς πτυχὲς τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας τῶν 400 καὶ πλέον χρόνων τῆς κατάμαυρης δουλείας ὑπὸ τοὺς Τούρκους. Τὸ παρατηροῦμε κάθε φορά ποὺ “γεννιέται” μία ἀμφισβήτηση κάποιου γεγονότος τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας τῶν χρόνων τῆς σκλαβιᾶς. Πόσοι ἀπὸ αὐτοὺς ἀναφέρονται ἔστω καὶ σὲ ἕνα Νεομάρτυρα;
Εἴτε τὸ δέχονται εἴτε ὄχι, ἡ Ἐκκλησία εἶναι ποὺ ἑρμηνεύει στὴν πραγματική τους διάσταση, τὶς ὀδυνηρὲς συνέπειες τοῦ παιδομαζώματος, τῶν βίαιων ἐξισλαμισμῶν, τὶς ἁρπαγὲς καὶ ἀτιμάσεις νεανίδων, τῶν ἀπάνθρωπων βασανιστηρίων τῶν Νεομαρτύρων καὶ τῶν τόσων ἄλλων δεινῶν κατὰ τὴν περίοδο τῆς μακραίωνης σκλαβιᾶς. Χωρὶς μίση καὶ ἰδεολογήματα, ἀντιμετωπίζει τοῦτο τὸν ἱστορικὸ πόνο τοῦ Γένους στὴν πραγματική του διάσταση.