Τι δεν κατανοούν οι Παπικοί από την Ορθοδοξία (41)
Η παπική τιάρα ως σταθερού συμβόλου της απολυταρχίας του Πάπα
Διαπιστώσαμε στο προηγούμενο άρθρο, ότι με τον πάπα Βονιφάτιο Η΄ έληξε στην πράξη το όραμα της ολοκληρωτικής επικράτησης του Παπισμού . Ο γενικός έλεγχος της κοσμικής εξουσίας διέφυγε πλέον τελεσίδικα από τα χέριά του. Αυτό όμως δεν μπορούσε να σημαίνει την παραίτηση και από τις διεκδικήσεις του, αφού ο ίδιος είχε ταυτιστεί απόλυτα, όπως είδαμε με τη βοήθεια των πλαστογραφιών, με αυτήν την ολοκληρωτική εκδοχή της πάσης εξουσίας του Χριστού, την οποία είχε αποστολή ως vicarius Christi – αντιπρόσωπος του Χριστού επί της γης να ασκεί. Χαρακτηριστική απόδειξη αυτών των διεκδικήσεων είναι η εμφάνιση του τρίτου στέμματος στην τιάρα λίγο μετά τον Βονιφάτιο Η΄, ο οποίος φόρεσε ακόμα τη τιάρα με τα δύο στέμματα. Το τρίτο στέμμα προστέθηκε στην εξορία του Παπισμού στην Αβινιόν και ο πρώτος Πάπας που φόρεσε την τιάρα με τρία στέμματα ήταν ο Κλήμης Ε΄ (1305-1314) . Την επίσημη ερμηνεία αυτών των τριών στεμμάτων δίνει το Pontifi¬cale Romanum, δηλ. το λειτουργικό βιβλίο για τα τυπικά που τελούνται στον Παπισμό από επισκόπους, του 16ου αιώνα. Περιέχει το τυπικό για την παράδοση της τιάρας που είναι σήμερα ακόμη σε ισχύ, παρ’ ότι η τελευταία του χρήση έγινε στη στέψη του πάπα Παύλου ΣΤ΄ το 1963. Κατά το τυπικό αυτό ο υποπροϊστάμενος των καρδιναλίων διακόνων παίρνει την μήτρα από την κεφαλή του Πάπα και ο προϊστάμενος των καρδιναλίων διακόνων τοποθετεί την τιάρα με τα εξής λόγια: «Λάμβανε την τιάρα που κοσμείται με τρία στέμματα και γνώρισε, ότι (1) είσαι ο πατέρας των πριγκίπων και βασιλέων, (2) η κεφαλή της οικουμένης και (3) ο επί γης αντιπρόσωπος του Σωτήρος Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η τιμή και η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων, αμήν» . Ανάμεσα στις 15 ερμηνείες της τιάρας που δίνει ο Bernard Sirch η ερμηνεία του Λουθήρου δίνει το ιδιαίτερο της στίγμα: «Αυτό είναι ο πάπας και λέγεται πραγματικά με το τριαδικό του στέμμα: ένας αυτοκράτορας στον ουρανό, ένας αυτοκράτορας στη γη, ένας αυτοκράτορας κάτω από τη γη. Εάν ο Θεός είχε κάτι παραπάνω, τότε θα ήταν ένας αυτοκράτορας πάνω από αυτόν και θα έπρεπε να φοράει τέσσερα στέμματα». Μια πνευματική ερμηνεία όμως που έχει κατά καιρούς διατυπωθεί, σύμφωνα με την οποία τα τρία στέμματα δηλώνουν την τριπλή διακονία του Πάπα, δηλ. ως διδασκάλου, αρχιερέα και ποιμένα, αποκλείεται εκ των πραγμάτων. Όλοι οι ειδικοί επιστήμονες της λειτουργικής συμφωνούν, ότι η χρήση της τιάρας ήταν περιορισμένη σε τελετές εκτός του ναού. Πριν την είσοδό του στον ναό ο Πάπας ήταν υποχρεωμένος να την βγάλει. Άλλωστε ο πάπας Ιννοκέντιος Γ΄ (1198-1216) διευκρινίζει με απόλυτη σαφήνεια, ότι φοράει την μήτρα ως ιερέας (pro sacerdotio) και μάλιστα πάντα και παντού και την τιάρα ως μονάρχης (pro regno) μόνο με ειδικές αφορμές .
Μια πρώτη μορφή της τιάρας μαρτυρείται ήδη από τον 8ο αιώνα. Για τον πάπα Νικόλαο Β΄ (1059-1061) αναφέρεται μια πρώτη γιορτινή στέψη από τον μοναχό Hilde¬brand (τον μετέπειτα πάπα Γρηγόριο Η΄) . Η παύση της χρήσης της τιάρας από τους τελευταίους Πάπες δεν σημαίνει φυσικά την παραίτησή από την ταύτισή τους με τον φορέα της απόλυτης εξουσίας του αντιπροσώπου του Χριστού επί γης. Ακόμη και η αποβολή της τιάρας από το παπικό οικόσημο και η αντικατάστασή του με παπική μήτρα επί Βενεδίκτου ΙΣΤ΄ δεν αλλάζει τίποτε σ’ αυτό το δεδομένο. Άλλωστε παραμένει ως έμβλημα στη σημαία του Βατικανού και ο εκάστοτε Πάπας παραμένει ο τελευταίος απόλυτος μονάρχης στην Ευρώπη που συγκεντρώνει στο πρόσωπό του και τις τρεις εξουσίες του κράτους του, τη νομοθετική, την εκτελεστική και την δικαστική.
