1ον
Συνήθως οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὑπερβολικοὶ καὶ στὰ λόγια καὶ στὶς πράξεις. Ξεχνοῦν εὔκολα τὸ μέτρο. Δὲν μποροῦν μὲ λίγα λόγια νὰ ποῦν πολλά. Θὰ λέγαμε τὸ ἀντίθετο. Πολυλογοῦν χωρὶς νόημα καὶ οὐσία. Γι’ αὐτὸ γίνονται κουραστικοὶ καὶ δὲν πείθουν. Μπορεῖ ὅμως μὲ τὴν πολυλογία τους νὰ διασκεδάζουν μερικοὺς ἀργόσχολους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀκοῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς ἀκοῦν, γιατί ἔχουν τὴν ἴδια ἀδυναμία.
Τὸ μέτρο εἶναι νὰ ἀποφεύγει ὁ ἄνθρωπος τὴν ἀθυροστομία καὶ τὴν κενολογία. Νὰ εἶναι προσεκτικὸς σὲ αὐτὰ ποὺ λέει ἢ ποὺ γράφει, γιὰ νὰ τὰ διαβάσουν οἱ ἄλλοι. Ἡ πληθώρα τοῦ προφορικοῦ καὶ γραπτοῦ λόγου ἀπωθεῖ. Ὁ σύντομος, ἀλλὰ περιεκτικὸς λόγος, ποὺ προέρχεται ἀπὸ ταπεινὸ ἄνθρωπο, χαροποιεῖ, προκαλεῖ ἐνδιαφέρον, οἰκοδομεῖ πνευματικά, λύνει προβλήματα καὶ γενικὰ διαφωτίζει καὶ ὠφελεῖ τὴν κοινωνία. Οἱ ρητορικοὶ καὶ πληθωρικοὶ λόγοι, οἱ ἐκτὸς πραγματικότητας ὑποδείξεις καὶ οἱ εὔκολες ὑποσχέσεις, ποὺ ποτὲ δὲν πραγματοποιοῦνται, ἀσκοῦν κάποια ἐπίδραση, ποὺ γρήγορα ὅμως χάνεται. Τὰ πολλὰ λόγια εἶναι κενὰ περιεχομένου καὶ διατυπώνονται εὔκολα. Ἐνῶ τὰ προσεκτικὰ δὲν φτάνουν στὴν ὑπερβολὴ καὶ δὲν ἐπιδιώκουν τὸν ἐντυπωσιασμό. Ἔχουν πνευματικὴ ἀξία καὶ πείθουν ἐκείνους ποὺ ἀνησυχοῦν καὶ ἔχουν καλὴ προαίρεση.
Μέτρο χρειάζεται καὶ σὲ ὅλες τὶς πράξεις. Ἰδιαίτερα ὅμως στὶς ἐπιδιώξεις γιὰ τὴν «εὐτυχισμένη» ζωή. Ἡ ἀμετρία εἶναι πηγὴ πολλῶν κακῶν. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ἀναφέρει ἐνδεικτικὰ μερικά: «Ὅταν ξεπερνοῦμε τὴν ἀνάγκη, γεννιοῦνται παντὸς εἴδους ἀρρώστιες καὶ διαστροφὲς τῶν ἀμελῶν, φορτώνουμε μὲ βαρὺ φορτίο τὴν κοιλιά μας, ἔρχονται οἱ μοιχεῖες, οἱ πορνεῖες, οἱ κλεψιές, οἱ πλεονεξίες, οἱ φόνοι, οἱ ληστεῖες καὶ ὁλόκληρη ἡ διαφθορὰ τῆς ψυχῆς. Ἂν ἀποκαλοῦσε κάποιος τὴν ἀμετρία πηγὴ ὅλων τῶν κακῶν, δὲν θὰ ἔκανε λάθος. Θέλουμε σὲ καθετὶ νὰ ὑπερβαίνουμε τὰ ἀναγκαῖα. Ἂν ὅμως στὴν τροφή, στὰ ἐνδύματα, στὰ σπίτια καὶ στὶς ἄλλες σωματικὲς ἀνάγκες ἐπιδιώκαμε μόνο τὰ ἀπαραίτητα, τὸ ἀνθρώπινο γένος θὰ εἶχε ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ μεγάλη ἀρρώστια»1.
Ἡ ἀδιάκοπη μέριμνα γιὰ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά, ἡ ἀδιάκοπη ἐργασία εἰς βάρος ἄλλων ὑποχρεώσεων, ἡ περιττὴ πλεονεξία, ἡ πολυδάπανη ἀριστοκρατικὴ ζωὴ καὶ ἡ αἰχμαλωσία στὰ πάθη εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ὑπερβολῆς καὶ βλάπτουν τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου.
Σημείωσις:
1. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Α΄, Ἀθήνα 1993, σελ. 466-467.
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης