6ον.-Τελευταῖον
ιζ΄. Ἀναγκαία ἡ προσήλωσις εἰς τὸν Θεόν
Ὁ ἀγωνιζόμενος κατὰ τῶν παθῶν διατηρεῖ τὴ σκέψη του καθαρὴ καὶ σταθερή, γιὰ νὰ μὴ παρασυρθεῖ καὶ ὑποκύψει στὴν ἡδονή. Ἀρνεῖται νὰ γίνει δοῦλος τῆς ἁμαρτίας. Ὁ Μέγας Βασίλειος λέει σχετικά: «Ὅσον ἀφορᾶ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς ἕνα μέτρο ἐγκράτειας ὑπάρχει, ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἀποξένωση ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ προκαλοῦν τὴν ὀλέθρια ἡδονή».16
Ἐπίσης ὁ Ἀββᾶς Θεωνᾶς λέει ὅτι, ὅταν ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι προσηλωμένος στὸ Θεό, αἰχμαλωτίζεται ἀπὸ τὰ σαρκικὰ πάθη.17
ιη.΄ Παθοκτόνος ἀγών
Ἡ ἄσκηση κατὰ τῶν παθῶν δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὑπερβολικὴ καὶ νὰ καταπονεῖ τὸ σῶμα. Ὁ πιστὸς πρέπει νὰ γνωρίζει ὅτι ὁ πνευματικὸς ἀγώνας εἶναι παθοκτόνος καὶ ὄχι σωματοκτόνος. Τὸ σῶμα του πρέπει νὰ διατηρεῖται σὲ καλὴ κατάσταση, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ ἀντιμετωπίζει τὰ πάθη μὲ σταθερότητα καὶ νὰ μὴ παρασύρεται στὴν ἱκανοποίησή τους.
ιθ΄. Οἱ γονεῖς καὶ τὰ παιδιὰ τους
Πολλὲς φορὲς διαπιστώνουμε ὅτι τὰ παιδιὰ ἀκολουθοῦν τὸ δρόμο τῶν γονέων τους, ἱκανοποιώντας τὰ ἴδια μὲ αὐτοὺς πάθη. Φιλήδονος ὁ πατέρας, φιλήδονο καὶ τὸ παιδί του. Φιλάργυρος ὁ πατέρας, φιλάργυρο καὶ τὸ παιδί του. Φιλόδοξος καὶ ὑπερήφανος ὁ πατέρας, ἴδιο καὶ τὸ παιδί του. Καὶ συμπεραίνει κανεὶς ὅτι τὰ πάθη κληρονομοῦνται. Κανεὶς ὡστόσο δὲν μπορεῖ νὰ ξέρει μὲ ἀπόλυτη σιγουριὰ τί συμβαίνει. Προφανῶς ὑπάρχει κάποια κληρονομικὴ ρίζα. Περισσότερο ὅμως ἐπηρεάζει ὁ τρόπος τῆς σκέψης, οἱ ἐπιλογὲς καὶ τὸ ἦθος τῶν γονέων τους. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει καὶ μὲ τὶς ἀρετές.
κ΄. Χαλιναγώγησις τῶν παθῶν
Εἶναι μακάριος ὁ ἄνθρωπος ποὺ χαλιναγωγεῖ τὰ πάθη του καὶ εἶναι ἀκούραστος στὸν ἀγώνα γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν. Κάποια ὥρα βιώνει τὴν ἐσωτερικὴ γαλήνη, ποὺ εἶναι ἐπιβράβευση τῶν πνευματικῶν του κόπων.
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης
Σημείωσις:
16. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείου, τόμος Γ΄, Ἀθήνα 2004, σελ. 97. 17. Εἶπε Γέρων…, ὑπὸ Βασιλείου Πέντζα, Ἀθήνα 1974, σελ. 100.