2ον.-Τελευταῖον
Ὁ ἱερὸς Χρισόστομος λέει ὅτι ἡ δημιουργία ὁδηγεῖ στὴ θεογνωσία. Ὁ Θεὸς δημιούργησε γιὰ τὸν ἄνθρωπο ἀπέραντο οὐρανὸ καὶ γῆ ἐπίπεδη καὶ θάλασσα μεγαλύτερη ἀπὸ τὶς ἀνάγκες του, ὥστε θαυμάζοντες οἱ ἄνθρωποι τὸν Δημιουργὸ ἀπὸ τὸ μέγεθος τῶν δημιουργημάτων Του, νὰ ὁδηγηθοῦν στὴ θεογνωσία. Καὶ αὐτὰ λοιπὸν ἔγιναν γιὰ τὸν ἄνθρωπο»6. Ὁ Μέγας Βασίλειος χαρακτηρίζει τὴ δημιουργία σχολείων μορφώσεως λογικῶν ψυχῶν καὶ ἐκπαιδευτήρια θεογνωσίας «ποὺ καθοδηγεῖ τὸ νοῦ μας διὰ μέσου τῶν ὁρατῶν καὶ τῶν αἰσθητῶν πρὸς τὴ θεωρία, τὴν ἐπιμελῆ ἐξέταση καὶ τὴν πλήρη ἐξήγηση τῶν ἀοράτων»7. καὶ συνεχίζει: «Μὲ τὴ δημιουργία λαμβάνουμε σαφεῖς ὑπομνήσεις τοῦ Εὐεργέτου καὶ ἀπὸ τὴν γῆ καὶ ἀπὸ τὸν ἀέρα καὶ ἀπὸ τὸν οὐρανὸ καὶ ἀπὸ τὸ νερὸ καὶ ἀπὸ τὴ νύκτα καὶ ἀπὸ τὴν ἡμέρα καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ὁρατά. Ἔτσι οὔτε στὴν ἁμαρτία θὰ δώσουμε καμιὰ εὐκαιρία, οὔτε στὸν ἐχθρὸ διάβολο θὰ παραχωρήσουμε τόπο στὴν καρδιά μας, ἀφοῦ μὲ τὴ συνεχῆ ἀνάμνηση θὰ ἔχουμε μέσα μας μόνιμο κάτοικο τὸν Θεό»8. Γιὰ τὰ ἄπειρα κάλλη τῆς δημιουργίας, ἐπίσης ἀναφέρει ὅτι ἔχουν ταχθεῖ, γιὰ νὰ ὑπηρετοῦν στὴ ζωή μας. Ἀπαριθμεῖ μερικὲς ὡραῖες καὶ διαφωτιστικὲς εἰκόνες ποὺ καθημερινὰ βλέπουμε καὶ μποροῦμε νὰ ἀνυψωθοῦμε στὸν Δημιουργό: «Τὶς ἀνατολὲς τοῦ ἥλιου, τὶς φάσεις τῆς σελήνης, τὶς θερμοκρασίες τῶν ἀνέμων, τὶς ἐναλλαγὲς τῶν ἐποχῶν τοῦ ἔτους, τὸ νερὸ ποὺ κατεβαίνει ἀπὸ τὰ σύννεφα καὶ τὸ ἄλλο ποὺ ἀναβλύζει ἀπὸ τὴ γῆ, τὴν ἴδια τὴ θάλασσα, ὁλόκληρη τὴ γῆ καὶ τὰ φυτά της, ὅσα ζοῦν μέσα στὰ νερά, τὰ πτηνὰ καὶ τὰ ἔντομα ποὺ πετοῦν στὸν ἀέρα, τὶς ἄπειρες ποικιλίες τῶν ζώων καὶ πολλὲς ἄλλες»9.
Παρουσιάζουμε στὴ συνέχεια τὴν εἰκόνα ποὺ ἀντικρύζει ὁ ἄνθρωπος, ὅταν φουσκώνουν τὸ ποτάμια. Ὅλα τὰ ξερὰ ρυάκια ἔχουν νερὰ ποὺ ἀφρίζουν. Διακρίνονται ἀπὸ μακριά. Σὲ κάποιο σημεῖο γίνονται ὁρμητικοὶ χείμαρροι, ποὺ κατεβάζουν μικρὰ καὶ μεγάλα κλαδιά, κορμοὺς δέντρων, φύλλα, χαλίκια, χώματα, λάσπες, σάπιους καρποὺς καὶ ὅ,τι ἄλλο συναντήσουν στὸ δρόμο τους. Ὅλα αὐτὰ συμβάλλουν στὸ νὰ γεμίζει ἡ εὐρύχωρη κοίτη τῶν ποταμῶν. Χάνονται πιὰ οἱ μικροὶ λόφοι τῶν ἄμμων, οἱ ξεραμένες μεγάλες καὶ στρογγυλεμένες πέτρες, οἱ μικροὶ βλαστοὶ διαφόρων δέντρων καὶ ὁ ἦχος τῶν νερῶν μεγαλώνει, ἰδίως ὅταν περνοῦν ἀπὸ σημεῖα ποὺ εἶναι στενά. Τὰ νερὰ εἶναι θολὰ καὶ ἡ ροή τους ἀδιάκοπη, μὲ μικροὺς κυματισμοὺς καὶ μὲ πλεούμενα ξύλα ποὺ εἶναι κορμοὶ δέντρων καθαρισμένοι ἀπὸ τὸ κτύπημα τῶν νερῶν.
Τὰ νερὰ τῶν φθινοπωρινῶν καταιγίδων ἔχουν τεράστια δύναμη. Δὲν μπορεῖ νὰ ἀντισταθεῖ καμιὰ ἀνθρώπινη δραστηριότητα. Οἱ ποταμοὶ σὲ ἤρεμους καιροὺς εἶναι χάρμα ὀφθαλμῶν. Οἱ παραποτάμιοι περίπατοι εἶναι εὐχάριστοι, μὲ πλῆθος εἰκόνων ποὺ ἐναλλάσσονται. Προχωρᾶς ἀμέριμνος, δίχως φόβο καὶ θλιβερὲς σκέψεις. Ὅλα διηγοῦνται τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ. Ἀνάγεσαι ψηλότερα ἀπὸ τὶς φυσικὲς εἰκόνες, θαυμάζεις, στρέφεσαι στὸν οὐρανὸ καὶ ψιθυριστὰ λὲς τὸ «Δόξα σοι, ὁ Θεός». Ἂν εἶσαι μόνος, ἡ προσευχή σου γίνεται δυνατὴ φωνή, ποὺ ξεπερνάει τὰ κελαϊδήματα τῶν πουλιῶν καὶ τὰ οὐρλιακτὰ τῶν διαφόρων ζώων, ἥμερων καὶ ἄγριων. Νιώθεις ὅτι ὄντως εἶσαι παιδὶ τοῦ Θεοῦ, παρόλο ποὺ ἔχεις ἀδυναμίες καὶ οἱ ἐμπειρίες σου ἀπὸ τὴ ζωὴ δὲν εἶναι σύμφωνες μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ! Ἀκοῦς τὰ συναισθήματά σου, θὰ λέγαμε, καὶ δὲν βρίσκεις λόγια, γιὰ νὰ τὰ περιγράψεις οὔτε καὶ νὰ ἐξηγήσεις τὴ θαυμαστὴ μεταβολὴ τῶν συναισθημάτων σου σὲ θεοφιλεῖς ἐπιθυμίες. Ἀκοῦς ἕνα συγκλονιστικὸ κήρυγμα, χωρὶς λόγια, χωρὶς εἰκόνες, ἀλλὰ μόνο μὲ τὴν ἀκοὴ τῆς πίστεως.
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης
Σημειώσεις:
1. Ψαλμ. 18, στίχ. 2. 2. Π.Ν. Τρεμπέλα. Τὸ ψαλτήριον μετὰ συντόμου ἑρμηνείας, Ἀθήνα 1955, σελ. 76. 3. Β.Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Β΄, Ἀθήνα 1994, σελ. 33. 4. Ὅ.π., σελ. 33-34. 5. α΄ 20-23. 6. Β.Δ. Χαρώνη, ὅ.π., σελ. 34-35. 7. Β.Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Μεγάλου Βασιλείου, τόμος Α΄, Ἀθήνα 2002, σελ. 517. 8. Ὅ.π., σελ. 518. 9. Ὅ.π., σελ. 590.