Τοῦ κ. Κωνσταντίνου Βαθιώτη, τέως Ἀναπληρωτοῦ Καθηγητοῦ Νομικῆς Σχολῆς Δ.Π.Θ.
ΜΕΡΟΣ Α΄
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στὶς 26 Μαρτίου 2026 ἔκλεισε μὲ τραγικὸ τρόπο ἕνας κύκλος νομικῶν μαχῶν διάρκειας περίπου δύο ἐτῶν, οἱ ὁποῖες ἔλαβαν χώρα ἀνάμεσα στὴν εἰκοσιπεντάχρονη παραπληγικὴ Ἱσπανίδα Νοέλια Καστίγιο Ράμος (Noelia Castillo Ramos) καὶ τὸν πατέρα της. Ἡ τραγωδία ἄρχισε νὰ γράφεται τὸ 2022, ὅταν ἡ Νοέλια, ἡ ὁποία διέμενε σὲ ἕνα κρατικὸ ἵδρυμα φροντίδας γιὰ νέους στὴν Βαρκελώνη, ἔπεσε θῦμα ὁμαδικοῦ βιασμοῦ ἀπὸ τρεῖς ἄνδρες.
Μετὰ τὸν βιασμό της, ἡ Νοέλια προέβη στὸ salto mortale ἀπὸ τὸν πέμπτο ὄροφο τοῦ κέντρου φιλοξενίας της. Ἡ ἀπόπειρά της δὲν καρποφόρησε, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μείνει παράλυτη ἀπὸ τὴ μέση καὶ κάτω. Ἔκτοτε, ὑπέφερε ἀπὸ χρόνιο νευροπαθητικὸ πόνο, ἀκράτεια, σοβαρὴ κατάθλιψη, ὁριακὴ διαταραχὴ προσωπικότητας καὶ ἰδεοψυχαναγκαστικὴ διαταραχή.
Δύο χρόνια μετὰ τὴν ἐπίθεση, ἡ Νοέλια ὑπέβαλε αἴτημα ὑποβοηθούμενης αὐτοκτονίας, τὸ ὁποῖο ἐγκρίθηκε ὁμόφωνα ἀπὸ μία ἑπταμελῆ ἰατρικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Καταλονίας. Σὲ τηλεοπτικὴ συνέντευξη ποὺ παραχώρησε στὴν ἱσπανικὴ ἐκπομπὴ “Y ahora Sonsoles”, ἡ Νοέλια εἶχε δηλώσει: «Θέλω νὰ πεθάνω ἐν εἰρήνῃ καὶ νὰ σταματήσω νὰ ὑποφέρω».
Ὁ πατέρας της, Τζερόνιμο Καστίγιο (Geronimo Castillo), μαζὶ μὲ τὴν ὀργάνωση «Χριστιανοὶ Δικηγόροι» (Abogados Cristianos), προσπάθησαν νὰ ἀναχαιτίσουν τὴν ὑλοποίηση τοῦ αἰτήματος τῆς κόρης του ἐξαντλώντας κάθε διαθέσιμο ἔνδικο μέσο. Ὡστόσο, ὅλα τὰ δικαστήρια ποὺ ἐπελήφθησαν τοῦ ἐπίμαχου ζητήματος ἐπιβεβαίωσαν τὴν ἱκανότητα τῆς κόρης του νὰ λάβει αὐτόνομα (ἐλεύθερα καὶ συνειδητὰ) τὴν ἀπόφαση τερματισμοῦ τῆς ζωῆς της. Ἀκόμη καὶ τὸ Συνταγματικὸ Δικαστήριο τῆς Ἱσπανίας ἀπέρριψε τὶς σχετικὲς προσφυγές. Ἡ ὑπόθεση ἔφθασε μέχρι καὶ τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου (ΕΔΔΑ), τὸ ὁποῖο στὶς 10 Μαρτίου τ.ἐ. ἀπέρριψε ἐπίσης τὴν κατατεθεῖσα αἴτηση τῶν ἀσφαλιστικῶν μέτρων.
Σημειωτέον ὅτι ὁ ἱσπανικὸς νόμος γιὰ τὴν ὑποβοηθούμενη αὐτοκτονία ἐτέθη σὲ ἰσχὺ τὸ 2021. Ἔκτοτε, περισσότερες ἀπὸ 1.300 ὑποβοηθούμενες αὐτοκτονίες ἔχουν διαπραχθεῖ στὴν Ἱσπανία, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 426 ἐντὸς τοῦ 2024· ἡ μέση ἡλικία ὅσων ζητοῦν τέτοια βοήθεια εἶναι τὰ 66 ἔτη. Ἡ συγκεκριμένη ὑπόθεση ἦταν ἡ πρώτη στὴν Ἱσπανία, κατὰ τὴν ὁποία ὡς κύριος λόγος γιὰ τὴν ἔγκριση τοῦ αἰτήματος παροχῆς βοήθειας στὴν αὐτοκτονία ἦταν τὸ ψυχικὸ ἄλγος τοῦ αἰτοῦντος, χωρὶς νὰ συντρέχει κίνδυνος ζωῆς ἐξαιτίας κάποιας σωματικῆς ἀσθένειας.
Ὀρθῶς, πάντως, ἐπεσήμανε ὁ δικηγόρος τῆς ἕνωσης «Χριστιανοὶ Δικηγόροι», Χοσὲ Μαρία Φερντάντες, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωποῦσε νομικὰ τὸν πατέρα τῆς θανούσης, ὅτι «δὲν εἴμαστε ἀντιμέτωποι μὲ μία περίπτωση εὐθανασίας, ἀλλὰ μὲ μία περίπτωση ὑποβοηθούμενης αὐτοκτονίας» [1]. Ἡ διαφορὰ τῆς πρώτης ἀπὸ τὴν δεύτερη εἶναι ὅτι στὴν εὐθανασία ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου τερματίζεται ἀπὸ τὰ χέρια κάποιου ἄλλου προσώπου, ἐνῶ στὴν αὐτοκτονία ἡ ζωὴ τερματίζεται ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ ἴδιου τοῦ ἐπίδοξου αὐτόχειρος καὶ ἁπλῶς ὁ τρίτος παρέχει σὲ αὐτὸν βοήθεια, γιὰ νὰ πραγματώσει τὴν ἀπόφασή του. Ὡς ἐκ τούτου, δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ὅρος «ὑποβοηθούμενη εὐθανασία».
Ἡ διάκριση αὐτὴ μπορεῖ νὰ κατανοηθεῖ πάνω στὸ παράδειγμα τοῦ Σενέκα τοῦ νεοτέρου, ὁ ὁποῖος διετάχθη ἀπὸ τὸν Νέρωνα νὰ αὐτοκτονήσει κόβοντας τὶς φλέβες του. Ἐπειδή, ὅμως, λόγῳ τῆς προχωρημένης ἡλικίας του καὶ τῆς λιτῆς διατροφῆς του, ἡ αἱμορραγία δὲν ὁδήγησε στὸν θάνατό του, ὁ Σενέκας ζήτησε δηλητήριο, πού, ὅμως, ἐπίσης, δὲν ἀπέδωσε. Ἔτσι, οἱ ὑπηρέτες του τὸν ἔπνιξαν μέσα σὲ μία μπανιέρα γεμάτη νερὸ [2]. Ὡς πράξη εὐθανασίας θὰ μποροῦσε νὰ ἀξιολογηθεῖ μόνο ἡ ἐνέργεια τῶν ὑπηρετῶν του, ἐνῶ τόσο τὸ κόψιμο τῶν φλεβῶν ὅσο καὶ ἡ κατάποση τοῦ δηλητηρίου ἀποτελοῦν πράξεις αὐτοκτονίας, ἀφοῦ τελέσθηκαν ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Σενέκα.
Γιὰ ἰατρικῶς ὑποβοηθούμενη αὐτοκτονία γίνεται λόγος κατὰ βάσιν σὲ δύο περιπτώσεις: «εἴτε ὅταν ὁ ἰατρὸς παρέχει φάρμακα στὸν ἀποφασισμένο νὰ θέσει τέρμα στὴν ζωή του ἀνίατα πάσχοντα ἀσθενῆ, τὰ ὁποῖα ὁ τελευταῖος λαμβάνει μὲ δική του πρωτοβουλία καὶ θέτει, ἔτσι, τέρμα στὴν ζωή του, εἴτε ὅταν ὁ ἰατρὸς ἔχει ὀργανώσει μία μηχανικὴ κατὰ κύριο λόγο ὑποδομή, ἕνα εἰδικό, δηλαδή, μηχάνημα, τὴν χρήση τοῦ ὁποίου ἐξηγεῖ στὸν ἀσθενῆ, ὁ τελευταῖος δὲ τὸ ἐνεργοποιεῖ καὶ ἐπιφέρει ὁ ἴδιος τὸν θάνατό του» [3].
Ἀπὸ τὶς δύο αὐτὲς πράξεις, ἡ πρώτη συνδέεται μὲ πρακτικὲς ποὺ ἀκολουθοῦσε στὶς ΗΠΑ ὁ Δρ Quill, ὁ ὁποῖος χορηγοῦσε σὲ ἀσθενεῖς βαρβιτουρικὰ ἱκανὰ νὰ ἐπιφέρουν τὸν θάνατό τους, ἐξηγώντας τους παράλληλα πόσα νὰ καταπιοῦν, γιὰ νὰ ἐπιτύχουν τὸν ἐπιθυμητὸ στόχο τους [4]. Παρόμοια πρακτικὴ ἔγινε γνωστὸ ὅτι ἀκολουθήθηκε τὸ 2012 καὶ στὸ Ἀμβοῦργο, ὅπου ἕνας νευρολόγος-ψυχίατρος, ἀφοῦ συνέταξε γνωμάτευση στὴν ὁποία πιστοποιοῦσε ὅτι ἡ ἀπόφαση αὐτοκτονίας δύο ἡλικιωμένων γυναικῶν (ἡλικίας 85 καὶ 81 ἐτῶν ἀντιστοίχως) μὲ πολλὰ προβλήματα ὑγείας ἦταν συνειδητὴ καὶ ὑπεύθυνη, ἔφερε στὸ σπίτι τους, κατόπιν συνεννοήσεως μὲ αὐτές, μεγάλη ποσότητα χλωροκίνης καὶ διαζεπάμης, τὴν ὁποία κατανάλωσαν διαδοχικῶς, ἐκτελώντας πιστὰ τὶς προηγηθεῖσες ὁδηγίες του, μὲ ἀποτέλεσμα περίπου μία ὥρα μετὰ τὴν κατάποση τῶν φαρμάκων νὰ χάσουν τὶς αἰσθήσεις τους. Ὁ κατηγορούμενος ἰατρὸς παρέμεινε δίπλα τους γιὰ μισὴ ὥρα ἀκόμη, προκειμένου νὰ βεβαιωθεῖ ὅτι πέθαναν, ἀκολούθως δὲ εἰδοποίησε τηλεφωνικῶς πρῶτα τὸν συνήγορό του καὶ ἔπειτα τὶς πρῶτες βοήθειες, ἐνημερώνοντας ὅτι ὁ θάνατος τῶν δύο γυναικῶν εἶχε ἤδη ἐπέλθει καί, ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, δὲν ἀπαιτεῖτο ἡ ἔλευση ἀσθενοφόρου [5].
Ὡστόσο, τέτοιες πράξεις δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ εἶναι ἀξιόποινες μὲ βάση τὸ ἑλληνικὸ Δίκαιο, διότι ἡ βοήθεια δίδεται πρὶν ἀπὸ τὴν τέλεση τῆς αὐτοκτονίας, ἐνῶ ὁ Ποινικός μας Κώδικας ἀξιώνει νὰ δίδεται ἡ βοήθεια αὐτὴ «κατὰ τὴν τέλεση» τῆς αὐτοκτονίας.
Ἡ δεύτερη πράξη, ἀξιόποινη καὶ κατὰ τὸ ἑλληνικὸ Δίκαιο, παραπέμπει στὶς πρακτικές τοῦ Jack Kevorkian, γνωστοῦ μὲ τὸ προσωνύμιο «Δρ Θάνατος» (Dr Death): Ὁ ἐν λόγῳ γιατρὸς ἀπὸ τὸ Μίσιγκαν εἶχε κατασκευάσει μία σειρὰ μηχανισμῶν αὐτοκτονίας, ἕνα δὲ ἀπὸ αὐτοὺς εἶχε ἐγκαταστήσει στὸ πίσω μέρος ἑνὸς ἡμιφορτηγοῦ, ὅπου ἄφηνε τοὺς ἀσθενεῖς νὰ ἐπιφέρουν μόνοι τους τὸν θάνατό τους, πιέζοντας ἕνα πλῆκτρο ποὺ ὁδηγοῦσε στὴν ἔκχυση δηλητηρίου στὸ σῶμα τους, μέσῳ μίας βελόνας τὴν ὁποία ὁ γιατρὸς εἶχε ἤδη εἰσαγάγει στὴν φλέβα τους [6].
Δὲν πρέπει νὰ διαφύγει τὴν προσοχή μας τὸ γεγονὸς ὅτι, μετὰ τὴν ἔλευση τῆς πανδημίας τοῦ κορωνοϊοῦ, παρατηρεῖται διεθνῶς νομοθετικὴ κινητικότητα πρὸς τὴν ἀπελευθέρωση τῆς λεγόμενης «ὑποβοηθούμενης αὐτοκτονίας», μεταξὺ ἄλλων χωρῶν καὶ στὸν Καναδά, ὄχι μόνο γιὰ τοὺς ἐπωδύνως θνήσκοντες καὶ γενικῶς τὰ ἄτομα ποὺ πάσχουν ἀπὸ ἀνίατη νόσο (terminal illness), ἀλλὰ ἀκόμη καὶ γιὰ τὰ ἄτομα ἐκεῖνα ποὺ τελοῦν ὑπὸ καθεστὼς ἐπιβαρυμένης ψυχολογικῆς κατάστασης, ἐφόσον: «βιώνουν ἀφόρητο σωματικὸ ἢ ψυχικὸ πόνο ἀπὸ τὴν ἀσθένεια, τὴ νόσο, τὴν ἀναπηρία ἢ τὴν κατάσταση παρακμῆς ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ἀνακουφισθεῖ ὑπὸ συνθῆκες ποὺ τὸ ἴδιο τὸ ἄτομο θεωρεῖ ἀποδεκτές». Τὰ ἀνωτέρω ὁρίζονται ὡς μία ἀπὸ τὶς προϋποθέσεις ποὺ θὰ πρέπει νὰ συντρέχουν ὥστε νὰ ἐνταχθοῦν οἱ Καναδοὶ πολίτες στὸ πρόγραμμα τῆς κρατικὰ ὑποβοηθούμενης αὐτοκτονίας, γνωστὸ ὡς «Medical Assistance in Dying» (MAiD) [7].
Εὐρεῖα δημοσιότητα ἀπέκτησε, κάποια στιγμή, καὶ ἡ «κάψουλα αὐτοκτονίας» Sarco (συντομογραφία τῆς λέξης «σαρκοφάγος»· ἐναλλακτικῶς ἀναφέρεται ὡς Pegasos), ἡ ὁποία κατασκευάσθηκε τὸ 2017 ἀπὸ τὸν ἀκτιβιστὴ ὑπὲρ τῆς εὐθανασίας Φιλὶπ Νίτσκε (Philip Nitschke). Πρόκειται γιὰ συσκευή, μέσα στὴν ὁποία ὁ ὑποψήφιος αὐτόχειρας ἐνεργοποιεῖ τὴν διαδικασία θανάτου πατώντας ἕνα κουμπί. Ἀμέσως μετά, ὁ ἀέρας ἀντικαθίσταται σταδιακὰ ἀπὸ νιτρικὸ ἄζωτο, μὲ ἀποτέλεσμα ὁ αὐτόχειρας νὰ πεθαίνει ἀπὸ ὑποξία». Πρώτη χρήση τῆς ἐν λόγω κάψουλας πραγματοποιήθηκε στὶς 23 Σεπτεμβρίου 2024 σὲ δάσος τοῦ ἑλβετικοῦ καντονιοῦ τοῦ Σαφχάουζεν ἀπὸ μία 64χρονη Ἀμερικανίδα.
Μὲ ἀφορμὴ τὴν ὑπόθεση τῆς Νοέλια Καστίγιο Ράμος ἀξίζει νὰ προβληματισθοῦμε πάνω στὴν νεοταξίτικη καὶ ἄθεη «ἐπιδημία τῆς εὐθανασίας», ἡ ὁποία, σὲ συνδυασμὸ ἰδίως μὲ τὴν ἀποποινικοποίησή της, προπαγανδίζεται τὰ τελευταῖα χρόνια ὁλοένα καὶ ἐντονότερα. Ὅτι ἡ «ἐπιδημία» αὐτὴ φέρει τὴν ὑπογραφὴ τῆς Νέας Τάξης Πραγμάτων προκύπτει ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχει ἀναγνωρισθεῖ παγκόσμια ἡμέρα δικαιώματος στὸν θάνατο (βλ. τὴν ὁμότιτλη ἑνότητα ποὺ ἀκολουθεῖ)!
Ὁ δημοσιογράφος Ἀλέξανδρος Βέλιος, ὁ ὁποῖος, διαγνωσθεὶς τὸ 2015, μὲ ἐπιθετικὸ καρκίνο στὸ παχὺ ἔντερο, ἐπέλεξε τὴν ὁδὸ τῆς ὑποβοηθούμενης αὐτοκτονίας (γιὰ τὴν ἐπιχειρηματολογία ποὺ ἐξέθεσε σὲ ἕνα βιβλίο του βλ. κατωτέρω στὴν οἰκεία ἑνότητα), εἶχε κάνει τὴν ἑξῆς πρόβλεψη: [8]
«Πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἀργήσει ἡ ὥρα (ἡ σχετικὴ τάση εἶναι ἤδη ὁρατή, ἂν καὶ δειλὴ ἀκόμη) ποὺ τὸ ταμποὺ αὐτὸ θὰ καθιερωθεῖ ὡς κοινὰ ἀποδεκτὸς θεσμὸς στὶς δυτικὲς κοινωνίες μας. Ὄχι ἐπειδὴ εἶναι κάτι ὀρθολογικὸ καὶ δίκαιο, ἀλλὰ διότι οἱ νόμοι τῆς ἀγορᾶς, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν παρατηρούμενη ἀνάδυση ἑνὸς τεχνο-ὁλοκληρωτισμοῦ, μοιραῖα θὰ καταλήξουν νὰ ρυθμίζουν καὶ τὸν θάνατό μας, ὅπως ρυθμίζουν τὴ ζωή μας».
Ἡ ἐνασχόληση μὲ τὴν θεματικὴ τῆς εὐθανασίας ὡς περίπτωση «ἄθεης ἐπιδημίας» καθίσταται ἐπιτακτική, δεδομένου ὅτι πληθαίνουν καὶ στὴν Ἑλλάδα οἱ διάσημες φωνὲς ποὺ θίγουν τὸ ζήτημα μὲ θετικὴ διάθεση. Ἐπὶ παραδείγματι, στὶς 10 Ἀπριλίου 2026, ὁ 97χρονος ἠθοποιὸς Δημήτρης Καλλιβωκᾶς, μιλώντας στὴν ἐφημερίδα «Espresso», ἀπεκάλυψε ὅτι ἔχει πλέον κουραστεῖ ἀπὸ τὴν καθημερινότητά του, καθὼς εἶναι καθηλωμένος σὲ ἀναπηρικὸ ἁμαξίδιο.
Εἰδικότερα ἀνέφερε ὅτι: «Ψάχνω τρόπο νὰ φύγω ἀπὸ τὴ ζωή. Κουράστηκα καὶ πλέον δὲν ἐπιθυμῶ νὰ βρίσκομαι τὶς περισσότερες ὧρες τῆς ἡμέρας πάνω σὲ ἕνα καροτσάκι. Ἀκόμα καὶ ἂν ἤθελα νὰ πέσω ἀπὸ τὴν Ἀκρόπολη, κάποιος θὰ ἔπρεπε νὰ μὲ μεταφέρει ἐκεῖ. Καὶ δὲν νομίζω νὰ τὸ κάνει κάποιος. Ἤδη διανύω τὰ 97 χρόνιά μου. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει νὰ ζήσω ἄλλο».
Τὴν προβληματικὴ τῆς εὐθανασίας ἔθιξε καὶ ὁ ἠθοποιὸς Στέλιος Μάινας, ὄντας καλεσμένος στὴν ἐκπομπὴ τοῦ τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ «ΑΝΤ1» «Καλύτερα δὲ γίνεται» (18/4/2026). Ἕνα ἀπὸ τὰ βιβλία του, μὲ τίτλο «Νὰ θυμηθῶ νὰ παραγγείλω», πραγματεύεται τὴν καταδίκη μίας ἀναισθησιολόγου, ἡ ὁποία ἔλυσε τὸ ἠθικό της δίλημμα ὑπὲρ τῆς εὐθανασίας.
Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι, πρὶν ἀπὸ δύο χρόνια, ἡ ἐφημερίδα «Τὸ Βῆμα» στὸ κυριακάτικο φύλλο της [9] δημοσίευσε τὰ ἀποτελέσματα μίας δημοσκόπησης ποὺ ἀφοροῦσε τοὺς δεσμοὺς τῶν Ἑλλήνων μὲ τὴν θρησκεία καὶ τὸ δίλημμα τῆς εὐθανασίας. Σύμφωνα μὲ τὸ δημοσίευμα αὐτό, «τὰ ποσοστὰ ὡς πρὸς τὴν πίστη στὸν Θεὸ (73% συνολικὰ) καὶ τὴν θρησκευτικότητα ποὺ ἀναδεικνύει ἡ ἔρευνα τῆς Metron Analysis εἶναι σχετικὰ χαμηλότερα σὲ σχέση μὲ ἄλλες ἔρευνες ποὺ ἔχουμε δεῖ τὰ τελευταῖα χρόνια. Κατὰ κανόνα, ἀνέβαζαν τὰ ποσοστὰ τῶν πιστῶν πάνω ἀπὸ 80%, κατατάσσοντας τὶς Ἑλληνίδες καὶ τοὺς Ἕλληνες μεταξὺ τῶν πλέον θρησκευομένων –ἂν ὄχι θρησκόληπτων– τῆς Εὐρώπης». Ἐπίσης «μόνο τὸ 1/3 τῶν θρησκευομένων ἐμφανίζεται νὰ ἐκκλησιάζεται μὲ συχνότητα πυκνότερη ἀπὸ μία φορὰ τὸν μήνα. Πιστεύουν μέν, ἀλλὰ εἶναι ἀποτραβηγμένοι ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ κοινότητα, ὅπως διαπιστώνουμε ὅτι ὁλοένα ἀποχωροῦν, μὴ ψηφίζοντας στὶς ἐκλογές, καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴ κοινότητα ὅλο καὶ περισσότεροι πολίτες».
Σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ εἰδικὰ τὴν στάση τῶν Ἑλλήνων στὸ ζήτημα τῆς εὐθανασίας, ἡ ἔρευνα ἔδειξε ὅτι «ἡ θρησκευτικότητα ἐπηρεάζει τὸ ἰσχυρὰ κρίσιμο πρόβλημα τῆς ἐποχῆς μας, τὴν εὐθανασία ἢ “ὑποβοηθούμενη αὐτοκτονία”, πρὸς τὴν ὁποία συμφωνοῦν “μόνο” 54% τῶν θρησκευομένων, ἔναντι ποσοστῶν περὶ τὸ 80% γιὰ τὶς ὑπόλοιπες κατηγορίες πολιτῶν […]. Τὸ “μόνο” εἶναι σὲ εἰσαγωγικά, διότι ἀποτελεῖ θετικὴ ἔκπληξη ὅτι ἀκόμα καὶ μεταξὺ τῶν κατεξοχὴν πιστῶν ἡ πλειοψηφία τάσσεται ὑπὲρ τῆς εὐθανασίας – αὐτὸ τὸ στοιχεῖο πρέπει νὰ τὸ λάβουν πολὺ σοβαρὰ ὑπόψη τους τόσο ἡ Ἐκκλησία ὅσο καὶ ἡ Πολιτεία. Ὄχι βέβαια μὲ τὴν ἔννοια τοῦ δημοψηφίσματος ἀλλὰ μὲ αὐτὴ τῆς προσπάθειας κατανόησης τῶν ἐμπειριῶν ποὺ ὁδηγοῦν πιστοὺς καὶ πολίτες νὰ υἱοθετοῦν ἀπόψεις ἀντίθετες ἀπὸ αὐτὲς τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Κράτους».
Στὴν ἴδια ἐφημερίδα, ἕνα μήνα πρὶν ἀπὸ τὴν δημοσκόπηση αὐτὴ [10], εἶχε δημοσιευθεῖ συνέντευξη τοῦ Κώστα Γαβρᾶ στὸν Γιάννη Ζουμπουλάκη. Μὲ ἀφορμὴ τὴν νέα ταινία τοῦ «Τελευταία πνοὴ» (Le Dernier Souffle), «ἕνα βαθιὰ φιλοσοφικὸ ἔργο μὲ ἐπίκεντρο τὸν θάνατο», ὁ σκηνοθέτης δήλωσε ὅτι «τὸ νὰ θέλεις νὰ φύγεις ὄρθιος, μὲ ἄλλα λόγια μὲ ἀξιοπρέπεια, εἶναι ἡ ἰδέα στὴν καρδιὰ τῆς ταινίας». Μὲ τὴν εὐκαιρία αὐτὴ ἀναφέρθηκε καὶ στὸ βιβλίο τοῦ Ἐντγκὰρ Μορὲν «Ὁ ἄνθρωπος καὶ ὁ θάνατος» (L’homme et la mort), τὸ ὁποῖο, κατὰ τὰ λεγόμενά του, «τὸν γύρισε πίσω στὸν Ἡρακλείδη τῆς Ἐφέσου στὸ 500 π.Χ. καὶ στὴ μοναδικὴ φράση του “Ζῆσε τὸν θάνατό σου καὶ πέθανε τὴ ζωὴ σου”».
Εἶναι, λοιπόν, ἡλίου φαεινότερον ὅτι τὸ κυρίαρχο ρεῦμα φλέγεται νὰ προπαγανδίσει τὸ «δικαίωμα στὸν θάνατο» σπέρνοντας «καινὰ δαιμόνια» στοὺς κόλπους τῶν θρησκευόμενων Νεοελλήνων, οἱ ὁποῖοι, δυστυχῶς, σὺν τῷ χρόνῳ ἀπομακρύνονται ὁλοένα καὶ περισσότερο ἀπὸ τὸν Τριαδικὸ Θεὸ καὶ τὴν χριστιανικὴ διδασκαλία.
(Συνεχίζεται…)
Σημειώσεις:
[1] Πρβλ., ὅμως, Μανωλεδάκη, Εὐθανασία: Ὑπαρξιακὴ κατάσταση πέρα ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ θετικοῦ δικαίου, εἰς: Εὐθανασία, Δημοσιεύματα Ἰατρικοῦ Δικαίου καὶ Βιοηθικῆς, 2007, σελ. 165, ὁ ὁποῖος δέχεται ὅτι ἡ εὐθανασία μπορεῖ νὰ ἀναφέρεται καὶ σὲ αὐτοκτονία. [2] Critchley, Σημειώσεις περὶ αὐτοκτονίας, μτφ.: Μυρσίνη Γκανᾶ, ἔκδ. Ποταμός, Ἀθήνα 2018, σελ. 24. [3] Χαραλαμπάκης, Ἰατρικὴ εὐθύνη. Νομικὲς καὶ δεοντολογικὲς παράμετροι, ἔκδ. Π.Ν. Σάκκουλας, Ἀθήνα 2016, σελ. 189. [4] Dworkin, Ἡ Ἐπικράτεια τῆς Ζωῆς. Ἀμβλώσεις, εὐθανασία & ἀτομικὴ ἐλευθερία, μτφ.: Φ. Βασιλογιάννης, ἔκδ. Ἀρσενίδη, Ἀθήνα 2013, σελ. 268. [5] Βούλευμα Ἐφετείου Ἀμβούργου τῆς 8.6.2016, Ποινικὰ Χρονικὰ 2017, σελ. 552. Γιὰ τὴν ὑπόθεση αὐτή, ἡ ὁποία ἐκρίθη καὶ ἀπὸ τὸ γερμανικὸ Ἀκυρωτικό, βλ. Neumann, Ἡ ἰατρικὴ ὑποβοήθηση τῆς αὐτοπροαίρετης αὐτοκτονίας, μτφ.: Κ. Βαθιώτης, Ποινικὰ Χρονικὰ 2020, σελ. 233 ἑπ.· Kaspar, Ἀπόλυτη προστασία τῆς ζωῆς ἐναντίον αὐτοδιάθεσης – Ἡ νέα νομολογία τοῦ γερμανικοῦ Ὁμοσπονδιακοῦ Ἀκυρωτικοῦ σχετικὰ μὲ τὴν παράλειψη προσφορᾶς βοήθειας ἀπὸ πρόσωπα μὲ ἐγγυητικὴ θέση ἔπειτα ἀπὸ αὐτοπροαιρέτως ἐπιχειρηθεῖσα αὐτοκτονία, μτφ.: Δ. Βούλγαρης, Ποινικὰ Χρονικὰ 2019, σελ. 721 ἑπ. [6] Dworkin, ὅ.π., σελ. 269. [7] Νομοσχέδιο BILL-C7/17-3-21. Βλ. canada.ca [8] Βέλιος, Ἐγὼ κι ὁ θάνατός μου. Τὸ δικαίωμα στὴν εὐθανασία, ἔκδ. Ροές, Ἀθήνα 2016, σελ. 43. [9] 29.12.2024, σελ. 8. [10] Ἐφημ. «Τὸ Βῆμα», 1.12.2024, σελ. 52 (Πολιτισμὸς/28).