Τοῦ π. Γερασίμου Βουρνᾶ, πρεσβυτέρου
Ὁ Ε΄ Κανών τῆς Ζ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἐπαναλαμβάνει καί ἐπικυρώνει τούς Κανόνες πού καταδικάζουν τήν Σιμωνία, τήν ἐξαγορά ἐπί χρήμασι τῆς Ἱερωσύνης (ΚΘ΄ Ἀποστολικός Κανών καί Β΄ τῆς Δ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου). Ἐν τούτοις, ἔχει νά προσθέσει ἕνα ἐπιπλέον στοιχεῖο, αὐτό τῆς καταδίκης μιᾶς παλαιᾶς συνήθειας, τό νά προσφέρουν δηλαδή «αὐτοπροαιρέτως» οἱ μέλλοντες χειροτονηθῆναι (ἤ ὅσοι πρόκειται νά λάβουν κάποιο διακόνημα, π.χ. τοῦ νεωκόρου), χρήματα στήν Ἐκκλησία. Ἄν καί αὐτές οἱ δωρεές δέν γίνονταν μέ σκοπό τήν ἐξαγορά τῆς Ἱερωσύνης, παρά ταῦτα δέν ἦσαν ἀκίνδυνες. Σύμφωνα μέ τήν ἑρμηνεία πού παρατίθεται στό Πηδάλιον, μετά ἀπό κάποιο χρονικό διάστημα ὁρισμένοι ἐκ τῶν δωρητῶν ἄρχιζαν νά καυχῶνται καί νά διεκδικοῦν πρωτοκαθεδρίες ἔναντι ἐκείνων πού εἶχαν χειροτονηθεῖ ἄνευ κάποιας προσφορᾶς, ἐξ αἰτίας τῆς πτωχείας τους, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἀποτελοῦσαν πρότυπα ἀρετῆς.
Στίς ἡμέρες μας, δέν ἀπαντᾶται αὐτή ἡ συνήθεια, στήν ὁποία ἀναφέρονται οἱ Πατέρες τῆς Ζ΄ Οἰκουμενικῆς. Ὡστόσο, θά μπορούσαμε νά δώσουμε μία ἄλλη προέκταση στόν ἐν λόγῳ Κανόνα. Πλειστάκις παρατηρεῖται στήν Ἐκκλησία μας τό φαινόμενο τῆς προτεραιότητας τῶν δωρητῶν καί εὐεργετῶν ἔναντι τῶν ἐναρέτων πιστῶν. Τά πρόσωπα ἐκεῖνα πού προσφέρουν ὑλικά στήν Ἐκκλησία ὑπερπροβάλλονται κατά κόρον, ἔστω κι ἄν τό ἦθος τους, συχνά, εἶναι ἀμφιλεγόμενο. Ἀσφαλῶς, δέν μποροῦμε νά γνωρίζουμε μέ ποιόν τρόπο νουθετεῖ κατ’ ἰδίαν τά ἐν λόγῳ πρόσωπα ὁ κάθε Ἱερεύς καί Ἀρχιερεύς καί γι’ αὐτό δέν ἔχουμε δυνατότητα νά κρίνουμε. Παρά ταῦτα, δέν μποροῦμε νά μή ἀναγνωρίσουμε ὅτι ὑπάρχει μιά ὑπερβολή ὡς πρός τήν ἔνδειξη σεβασμοῦ καί εὐγνωμοσύνης εἰς βάρος τῶν ἐναρέτων προσώπων πού κοσμοῦν κάθε ἐκκλησιαστική κοινότητα.
Ἴσως κάποιοι ἀντείπουν ὅτι αὐτό συμβαίνει γιά ποιμαντικούς λόγους, δηλαδή γιά νά μή “τό πάρουν ἐπάνω τους” τά ἐνάρετα πρόσωπα καί χάσουν ὅ,τι κατάφεραν νά κερδίσουν μέ τόν πνευματικό τους ἀγῶνα. Ὡστόσο, γιατί αὐτή ἡ ποιμαντική δέν ἐφαρμόζεται καί στούς ἐφοπλιστές, τούς ἐπιχειρηματίες, τούς πολιτικούς καί τά παντός εἴδους “ἀναγνωρίσιμα” πρόσωπα; Δηλαδή αὐτοί δέν κινδυνεύουν πνευματικά;
Μία ἄλλη ἐξήγηση πού θά μποροῦσε νά δοθεῖ εἶναι ὅτι στήν ἐποχή τῆς «ἐκκοσμίκευσης» τέτοια παραδείγματα ἐναρέτων ἀνθρώπων εἶναι ἀπό ἐλάχιστα ἕως ἀνύπαρκτα. Στήν περίπτωση πού τό παραδεχόμαστε αὐτό, θά πρέπει νά προβληματιστοῦμε ριζικά γιά τόν τρόπο πού ἐπιτελεῖται τό πνευματικό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας μας. Θα πρέπει νά συγκλονιστοῦμε ἅπαντες καί νά παραδεχτοῦμε ὅτι, ἀφοῦ ἡ «ἐκκοσμίκευση» ἔχει εἰσέλθει ἐντός τῆς Ἐκκλησίας μας σέ βαθμό πού νά μή μπορεῖ οὔτε ἕνας ἄνθρωπος ἀρετῆς νά εὐδοκιμήσει, τότε κάτι – ἤ μᾶλλον πολλά, (πάρα πολλά!) – δέν κάνουμε σωστά. Ἐφόσον, παρά τίς Λειτουργίες μας, τά κηρύγματα καί τά φιλανθρωπικά ἔργα μας, δέν μπορεῖ ἡ Ἐκκλησία νά βρεῖ καί νά προβάλει τούς ἀνθρώπους Της πού ἐκφράζουν ὅσο τό δυνατόν πιστότερα τό πνεῦμα Της, τότε ἔχουμε πρόβλημα.
Μάλιστα, τό γεγονός τῆς προβολῆς προσωπικοτήτων μέ μόνο κριτήριο τήν ὑλική τους προσφορά συνοδεύεται ἀπό ἕνα ἀκόμη ἄτοπο: ὡς ἔνδειξη εὐγνωμοσύνης, ἡ γνώμη τῶν παντός εἴδους δωρητῶν συχνά ἔχει βαρύνουσα σημασία ἔναντι τῶν ἁπλῶν πιστῶν. Πολλάκις δέ, λαμβάνουν καί διακονήματα ἐντός τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ Κληρικοί, σέ πολλές περιπτώσεις συστέλλονται μπροστά τους, ὑποχωροῦν γιά νά «μή τούς στενοχωρήσουν» καί, τελικά, ἀλλοιώνεται τό ἐκκλησιαστικό ἦθος προσαρμοζόμενο στίς ἀπόψεις κάποιων ἐπιφανῶν κυρίων καί κυριῶν.
Στόν ἀντίποδα, ἄνθρωποι ἐνάρετοι πού ἀγωνίζονται πνευματικά περνοῦν ἀπαρατήρητοι μέσα στίς Ἐκκλησίες. Μάλιστα, ὄχι μόνο δέν ὑπολογίζεται ἡ γνώμη τους, ἀλλά θεωροῦνται καί ἐνοχλητικοί. Πολλές φορές, ἡ ἔκφραση ἀποριῶν ἐκ μέρους τους ὡς πρός κάτι πού φαίνεται ἐκτός τῆς ἐκκλησιαστικῆς τάξεως, τούς κατατάσσει αὐτομάτως στήν κατηγορία τῶν ἀκραίων φονταμεταλιστῶν!
Αὐτό φαίνεται νά εἶναι καί τό πνεῦμα τοῦ Ε΄ Ἱεροῦ Κανόνος τῆς Ζ΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου: ὅταν κάποιος προσφέρει στόν Θεό, στήν Ἐκκλησία Του, τό πράττει ἀπό ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη καί ὄχι γιά νά διεκδικεῖ πρωτοκαθεδρίες καί προτεραιότητες ἔναντι τῶν ἀδελφῶν του.
Αὐτό τό ἦθος παραλάβαμε ἀπό τούς Πατέρες μας. Αὐτό τό ἦθος εἴδαμε καί κοντά στόν Πατέρα καί Διδάσκαλό μας π. Βασίλειο Βολουδάκη ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, ἀνεκαίνισε ἐκ θεμελίων τόν Ἱ. Ν. Ἁγίου Νικολάου Πευκακίων. Σέ αὐτό τό τεράστιο ἔργο ὑπῆρξαν πολλοί δωρητές. Ὡστόσο, ὁ π. Βασίλειος, ἀφιέρωσε τό τεῦχος-ἀπολογισμό γιά τά ἔργα, ὄχι στόν πιό μεγάλο δωρητή σέ ποσότητα, ἀλλά στή «μνήμη τῆς πρώτης δωρήτριας τῶν ἔργων τοῦ Ναοῦ μας, τῆς ἄπορης τυφλῆς Χριστίνας Κασιμάτη, πού μιμήθηκε τήν χήρα τοῦ Εὐαγγελίου».[1]
Ὁ λόγος αὐτῆς τῆς διάκρισης φαίνεται ἀπό τά ὅσα ἀναγράφει ὁ π. Βασίλειος στή σελίδα 259 τοῦ ἴδιου τεύχους: «Εὐχαριστοῦμε καί εὐγνωμονοῦμε τόν Τριαδικό Θεό μας καί τόν Ἅγιον Νικόλαον πού μᾶς ἀξίωσαν νά παραστοῦμε μάρτυρες τοῦ θαύματος τῆς ἐκ βάθρων ἀνακαινίσεως τοῦ Ἁγίου Οἴκου τῆς Ἐνορίας μας καί νά γευθοῦμε τήν ἀπερίγραπτη καί ὑπερκόσμια χαρά τοῦ ἀνακαινισμοῦ τοῦ τόπου τοῦ πνευματικοῦ μας καταρτισμοῦ καί τῆς Ἱερᾶς Λατρείας.
Αὐτῆς τῆς χαρᾶς εἶναι πρόξενοι καί αἴτιοι – μετά τόν Θεό καί τόν Ἅγιό μας – καί οἱ μεγάλοι ἀλλά καί οἱ μικροί δωρηταί, ἰδίως δέ ἐκεῖνοι πού προσέφεραν ἀπό τό ὑστέρημα καί ὄχι ἀπό τό περίσσευμά τους, πρᾶγμα τό ὁποῖο τούς καθιστᾶ μεγάλους ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Συγκινητικό εἶναι τό παράδειγμα τῆς μακαριστῆς Χριστίνας Κασιμάτη, τῆς παντελῶς ἄπορης ἐνορίτισσάς μας, ἡ ὁποία, πρώτη ἀπ’ ὅλους, ἔδωσε γιά τά ἔργα τοῦ Ναοῦ μας 3.000 εὐρώ, χρήματα, πού εἶχε κρατήσει ἀπό τόν καιρό τῆς ἐργασίας της (βλ. τεῦχος 30 τοῦ Περιοδικοῦ μας) καί προώριζε γιά τήν κηδεία της!».
Αὐτά ἔγραφε ὁ π. Βασίλειος καί, γιά νά δοθεῖ ἀκόμα πιό ἔντονα τό ἦθος πού ἔχουμε ἀνάγκη νά προβληθεῖ στίς ἡμέρες μας ἔναντι τῆς φασαρίας καί τῶν τυμπανοκρουσιῶν, παραθέτουμε ἕνα ἀπόσπασμα τῶν ὅσων ἀπεκάλυψε σέ κείμενό της ἡ πρεσβυτέρα τοῦ π. Βασιλείου, Νινέττα Βολουδάκη, μέ ἀφορμή τήν κοίμηση τῆς μακαριστῆς Χριστίνας:
«Γιά νά γίνη κατανοητό τό ἦθος καί ἡ ἀξία της, αἰσθάνομαι τήν ὑποχρέωση νά δημοσιοποιήσω τώρα τό μυστικό πού μέ εἶχε ὑποχρεώσει νά κρατήσω ὅσο ζοῦσε: Ὅταν ἄρχισαν οἱ ἐργασίες ἀνακαινίσεως τοῦ Ναοῦ μας, μέ ἐκάλεσε καί μοῦ ἔβαλε στά χέρια μία σακκούλα, ὅπου εἶχε τυλιγμένα χρήματα καί εἶπε: “αὐτά τά χρήματα τά εἶχα φυλάξει γιά τήν κηδεία μου καί γιά νά προσφέρετε στούς πτωχούς τῆς ἐνορίας μας δύο γεύματα μέ ψάρι, γιά τήν ἀνάπαυσή τῆς ψυχῆς μου. Θέλω ὅμως νά τά δώσω γιά τά ἔργα πού ξεκινοῦν, γιατί ξέρω ὅτι γιά τά ὑπόλοιπα θά φροντίσετε ἐσεῖς καί δέν θά μέ ἐγκαταλείψετε. Ἀλλά δέν θέλω νά πεῖς λέξη σέ κανένα, γιατί ἐγώ δέν θέλω διαφημίσεις. Διαφημίσεις ἐμένα δέν μοῦ χρειάζονται. Ὁ Θεός, ὁ Πνευματικός μας, κι ἐμεῖς οἱ δύο θά τό ξέρουμε μόνον!…”.
Αὐτά τά χρήματα -3.000 Εὐρώ- ἦταν ἡ πρώτη δωρεά γιά τά ἔργα τοῦ Ναοῦ μας. Καί δέν θέλησε οὔτε τήν ἀπόδειξη νά πάρει, ὅταν τῆς τήν πῆγα. “Νά τήν φυλάξεις στό σπίτι σου”, μοῦ εἶπε. Καί τήν φύλαξα, κι ἀκόμα τήν φυλάω καί πάντοτε θα τήν φυλάω, σάν εὐλογία ἀπό ἕνα ὄμορφο καί σπάνιο ἄνθρωπο. Καί σάν ἀπόδειξη ὅτι, ἀκόμα καί στά χρόνια μας, οἱ φίλοι τοῦ Θεοῦ δέν χάθηκαν ἀπό τόν κόσμο».[2]
Γιά σχόλια: vourger.blogspot.com
Σημειώσεις:
[1] Πρωτ. Βασιλείου Ε. Βολουδάκη, Περιοδικό «Ἐνοριακή Εὐλογία», Ἀριθ. Φύλλου 99, Σεπτέμβριος 2010.
[2] Νινέττας Βολουδάκη, Μνημόσυνο Χριστίνας Κασιμάτη, στό περιοδικό «Ἐνοριακή Εὐλογία», Ἀριθ. Φύλλου 30, Ἰανουάριος 2005, σελ. 15.