Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης μετέφρασε τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ στὸν πρόλογό του ἔγραφε: «Ὁ Ἅγιος Αὐγουστῖνος ἔλεγε «ἀλλοίμονο στὸν καιρὸ ποὺ δὲν σὲ ἀγαποῦσα, Θεέ μου» καὶ ἐγὼ ἀναλόγως θὰ ἔλεγα «ἀλλοίμονο στὸν καιρό, ποὺ δὲν εἶχαν ἐκδοθῆ τὰ πάνσοφα καὶ θεόβροντα συγγράμματα τοῦ μεγάλου φωστῆρος τῆς Θεσ/νίκης Γρηγορίου».
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος (1299-1362) ἔφθασε στὴν ἀκρότητα τῆς πράξεως καὶ τῆς θεωρίας καὶ πάνω ἀπὸ κάθε αἰσθητὸ καὶ σύγχυση ἑστίασε τὴν προσοχή του στὸν ἔσω ἄνθρωπο καὶ μὲ τὴ νοερὰ προσευχὴ συνδέθηκε μὲ τὴν θεαρχικὴ Τριάδα.
Δέχθηκε τὸν φωτισμὸ τῆς θείας χάριτος καί, ὅπως ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ἁρπάζεται καὶ γίνεται θεατὴς τῶν ὑπερκοσμίων, ὅπου ἀκούει ἀλάλητα ρήματα. Τοῦ ἀποκαλύπτονται θεῖα μυστήρια καὶ νοήματα τῆς Γραφῆς καὶ τοῦ χαρίζεται ἡ δύναμη τῆς ὅρασης τῶν μελλοντικῶν καὶ τῆς θαυματουργίας.
Λαμβάνει τὰ χαρίσματα διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ τοῦ Ἰωάννου τοῦ Εὐαγγελιστοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν προτρέπει νὰ συγγράψει. Θεολογεῖ καὶ ἀγωνίζεται γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία ἀπέναντι στοὺς αἱρετικοὺς Βαρλαὰμ καὶ Ἀκίνδυνο. Ἡ ἑρμηνεία του τῶν Γραφῶν εἶναι πρωτότυπη μὲ βαθύτητα. Ἔγραψε γιὰ τὴν μία οὐσία τοῦ Θεοῦ καὶ τὶς πολλές του ἄκτιστες ἐνέργειες, ποὺ ἀντιλαμβάνονται οἱ Ἅγιοι ὡς φῶς ἄκτιστον (ὅπως στὸ Θαβώρ). Εἶναι ἡ κοινὴ ἐνέργεια τῆς Ἁγίας Τριάδος. Τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ δὲν φαίνονται νὰ προῆλθαν ἀπὸ ἄνθρωπο, ἀλλὰ ἀπὸ ὑπερφυσικὴ πηγὴ καὶ κατακεραύνωσαν σὲ Συνόδους τοὺς αἱρετικούς, ποὺ ἐδείχθησαν πίθηκοι καὶ κώνωπες ἀπέναντι σὲ λιοντάρι καὶ ἐλέφαντα.
Καὶ ὁ τρόπος τῆς γραφῆς του εἶναι σαφής, ἀκριβής, μὲ γλυκύτητα καὶ λαμπρότητα τοῦ λόγου, ποὺ παρομοιάζεται μὲ μαργαριτάρι. Ὁ Πατριάρχης Φιλόθεος -σοφώτατος- λέγει ὅτι οἱ λόγοι τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου εἶναι «ἱεροί, τῶν ἱερῶν», ὅπως τὰ ἅγια τῶν ἁγίων καὶ τὸ Ἆσμα, ᾀσμάτων. Ἰδιαίτερα χαρακτηριστικά του ἦταν ἡ πραότητα καὶ ἐπιείκεια, τὸ ἀνεξίκακον, ἡ μεγαλοψυχία, τὸ ἀνώτερον ἀπὸ κάθε κενοδοξία. Πάντοτε τὰ μάτια του ἦσαν δακρυσμένα καὶ ἡ διαβίωσή του ἀσκητική, εὐτελής.
Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης
Πατερικὸν Κυριακοδρόμιον
Ἱ. Κ. Ἁγ. Νικολάου Μπουραζέρη, Ἅγ. Ὄρος