2ον
γ΄. Δέσμευσις τῶν θεοφιλῶν ἐπιθυμιῶν
Ὁ ἄνθρωπος ποὺ ἱκανοποιεῖ τὰ πάθη του ἔχει «πλῆθος φροντίδων καὶ σωρεία ἐπιθυμιῶν» καὶ δὲν στρέφεται ἐσωτερικὰ στὴν ψυχή του, γιὰ νὰ δεῖ τὴν κατάστασή της καὶ νὰ πάρει ἀποφάσεις ποὺ θὰ τὸν ἐλευθερώσουν ἀπὸ τὴ δουλεία του στὰ πάθη. Δὲν ἔχει χρόνο οὔτε καὶ τὶς προϋποθέσεις γιὰ πνευματικοὺς στοχασμούς.
Τὰ πάθη ἐμποδίζουν τὶς ὀρθὲς σκέψεις, δεσμεύουν τὶς θεοφιλεῖς ἐπιθυμίες καὶ τροφοδοτοῦν τὴ φλόγα τῶν ἡδονῶν. Χρειάζεται σταδιακὴ περιφρόνηση τῶν παθῶν καὶ ἀποφυγὴ τῶν αἰτιῶν ποὺ τὰ διεγείρουν. Ὅσο πιὸ γρήγορα γίνει αὐτό, τόσο τὸ καλύτερο, προλαμβάνεται ἡ τύφλωση τοῦ νοῦ καὶ ἡ σκλήρυνση τῆς καρδιᾶς. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ἐπίσης ἐπισημαίνει: «Ὅταν κανεὶς παραδώσει τὸν ἑαυτό του σὲ μία παράλογη πράξη καὶ καταποντισθεῖ ἀπὸ τὶς παράλογες σκέψεις, δὲν λαβαίνει ὑπόψη του τὸν ἀκοίμητο ὄφθαλμο (τὴ συνείδηση), οὔτε τὴ φύση, οὔτε ὑπολογίζει κανένα ἄλλο ἀπὸ αὐτὰ ποὺ μποροῦν νὰ τὸν ὁδηγήσουν στὴ συμπάθεια καὶ τὴν ἀγάπη».4
δ΄. Διαρκὴς ἡ ἐκ τῶν παθῶν ταραχὴ
Ἡ ἱκανοποίηση τῶν παθῶν προκαλεῖ ταραχὴ στὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου καὶ κάνει τὸν ὕπνο του ἐφιαλτικό. Νομίζει ὅτι θὰ εἰρηνεύσει, ὅταν τὰ ἱκανοποιήσει, ἐνῶ συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετο. Τὰ πάθη δὲν ἱκανοποιοῦνται ποτὲ πλήρως, ἀλλὰ συνεχῶς ἀνανεώνονται, γι’ αὐτὸ καὶ ἡ ταραχὴ διατηρεῖται καὶ τὴν ἡμέρα καὶ τὴ νύκτα.
ε΄. Τὰ ἐπικίνδυνα πάθη
Ἡ ἀδιάκοπη ἔγνοια γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν παθῶν μοιάζει μὲ τὴν ἀκαταστασία τῶν κυμάτων καὶ τῶν ἀνέμων, ποὺ προκαλοῦν στὸ πλοῖο ἐπικίνδυνο ταξίδι, τὸ ὁποῖο κάποτε δὲν φθάνει στὸ λιμάνι, ἀλλὰ “ἀγκυροβολεῖ” στὸ βυθὸ τῆς θάλασσας! Κάτι παρόμοιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ δοῦλο τῶν παθῶν. Εἶναι ἀντιμέτωπος μὲ πολλοὺς κινδύνους κοὶ οἱ ἀγωνιώδεις προσπάθειές του νὰ ἠρεμήσει δὲν ἀποδίδουν. Χάνει τὴ δύναμη τῆς λογικῆς καὶ ἡ καρδιά του δὲν αἰσθάνεται τὶς αἰτίες γιὰ τὴν ἐσωτερική του τρικυμία.
στ΄. Ἀντιμετώπισις θλίψεων
Εὔκολα διαπιστώνει κάποιος ὅτι οἱ θλίψεις ποὺ βιώνει ἄλλοτε ἔχουν αἴτια ἐξωτερικὰ καὶ ἄλλοτε ἔχουν αἴτια ἐσωτερικά, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν ἑαυτό του. Οἱ ἐξωτερικὲς θλίψεις προκαλοῦνται ἀπὸ ἕνα ἀπερίσκεπτο καὶ ἀδιάκριτο λόγο κάποιου γνωστοῦ, ἀπὸ τὴν περιφρόνηση, ἀπὸ τὴν παράλειψη κάποιας ὑποχρέωσης, ἀπὸ τὴν ἀδικία, τὴ συκοφαντία, τὴ συμπεριφορὰ τῶν συνανθρώπων του καὶ πολλὲς ἄλλες αἰτίες. Αὐτὲς τὶς θλίψεις, γιὰ τὶς ὁποῖες ὁ ἴδιος εἶναι ἀνεύθυνος, μπορεῖ νὰ τὶς ἀπορρίψει μὲ τὴ λογική του καὶ νὰ μὴ διαρκέσουν πολύ.
Ὅταν ὅμως πολιορκεῖται ἀπὸ τὰ πάθη, δημιουργοῦνται πολλὲς ἐσωτερικὲς θλίψεις, γιὰ τὶς ὁποῖες ἔχει ὁ ἴδιος εὐθύνη. Αὐτὲς τὶς θλίψεις δύσκολα τὶς ἀντιμετωπίζει, ὅσο παραμένει αἰχμάλωτος τῶν παθῶν του καὶ δὲν συνειδητοποιεῖ ὅτι πρέπει νὰ κάνει ἀγώνα γιὰ τὴν μὴ ἱκανοποίησή τους. Ἡ ψυχική του φθορὰ εἶναι μεγάλη, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ βρίσκεται βυθισμένος στὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτωλῆς θλίψης, χωρὶς ἐλπίδα φωτός!
Σημείωσις:
4. Βασιλείου Δ. Χαρώνη, Παιδαγωγικὴ ἀνθρωπολογία Ἰωάννου Χρυσοστόμου, τόμος Γ΄, Ἀθήνα 1995, σελ. 582.