Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου, Θεολόγου – συγγραφέως
Ι. Μ. Κυθήρων και Αντικυθήρων
Εν Κυθήροις τη 13η Μαρτίου 2026
Η ακολουθία των Χαιρετισμών, αγαπητοί μου αδελφοί, μοιάζει με έναν ανθόσπαρτο κήπο, στον οποίον ο κάθε στίχος της είναι και ένα ευωδιαστό λουλούδι, που αναδίδει την ευωδία της Χάριτος. Ένα από αυτά τα ευωδιαστά και πανέμορφα λουλούδια είναι και ο στίχος: «Χαίρε κυοφορούσα οδηγόν πλανωμένοις, χαίρε απογεννώσα λυτρωτήν αιχμαλώτοις», από την τρίτη στάση των χαιρετισμών.
Η Παναγία μας είναι εκείνη που έφερε στον κόσμο τον Χριστόν, ο οποίος είναι ο μόνος απλανής και ασφαλής οδηγός προς την σωτηρία, αλλά και ο μόνος λυτρωτής του ανθρώπου από τα δεσμά της αμαρτίας. Από τότε που αμάρτησε ο άνθρωπος και εισήλθε μέσα στην ψυχή του το πυκνό σκοτάδι της πλάνης, δεν έχει πλέον από μόνος του την δύναμη, να βρή την αλήθεια, να βρή το νόημα της ζωής και τον αιώνιο προορισμό του. Δεν έχει την δύναμη να διακρίνει τον δρόμο, που πρέπει να ακολουθήσει στη ζωή του, για να επιτύχει αυτόν τον αιώνιο προορισμό του.
Επί πολλούς αιώνες προσπαθούσε ο άνθρωπος και συνεχίζει να προσπαθεί μέχρι σήμερα, να το επιτύχει με τις δικές του δυνάμεις, με την φιλοσοφία, την θρησκεία, την επιστήμη και τον πολιτισμό του, πλήν όμως ματαίως. Μοιάζει με ένα τυφλό που ψάχνει μέσα σε ψηλαφητό σκοτάδι, με ταξιδιώτη που ταξιδεύει σ’ ένα άγνωστο δρόμο, όπου δεν υπάρχουν πινακίδες κυκλοφορίας και γι’ αυτό δεν γνωρίζει, ποιά κατεύθυνση να ακολουθήσει. Μοιάζει με πλοίο που ταξιδεύει μέσα στο πέλαγος, χωρίς πυξίδα και ραντάρ.
Κανένας άλλος δεν μπορεί να διαλύσει το σκοτάδι της πλάνης και να χειραγωγήσει τον άνθρωπο στο φως της ζωής παρά μόνον ο Χριστός, Εκείνος που είναι η πηγή της ζωής, όπως ο ίδιος διεκήρυξε: «εγώ ειμί το φως του κόσμου. Ο ακουλουθών εμοί, ου μη περιπατήσει εν τη σκοτία, αλλ’ έξει το φως της ζωής» (Ιω,8,12). Εγώ είμαι το αληθινό φως ολοκλήρου του κόσμου, λέγει ο Κύριος. Εκείνος που πιστεύει σ’ εμένα και τηρεί τις εντολές μου, δεν θα περπατήσει μέσα στο σκοτάδι της αμαρτίας και της πλάνης, αλλά θα έχει μέσα του το φως της αιωνίου ζωής. Το φως αυτό δεν είναι υλικό και κτιστό, όπως το φως του ήλιου, αλλά πνευματικό και άκτιστο. Δεν φωτίζει τα σώματα, αλλά τις ψυχές. Πηγάζει από τον ίδιο τον Χριστό και μεταδίδεται σ’ όσους πιστεύουν σ’ Αυτόν. Αυτό το φως δεν φωτίζει μόνον, αλλά και ζωογονεί τις ψυχές και μεταδίδει σ’ αυτές ζωήν αιώνιον.
Ο Χριστός δεν είναι μόνον το φως, που μας φωτίζει, αλλά γίνεται ο ίδιος και ο δρόμος, πάνω στον οποίο καλούμεθα να βαδίσωμε, σύμφωνα με τον λόγον του: «εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή» (Ιω.14,6). Ο Κύριος μας δείχνει ξεκάθαρα τον δρόμο. Με την διδασκαλία και την ζωή Του, με τον θάνατο και την ανάστασή Του, με την Εκκλησία και τους αγίους του. Δεν υπάρχει κίνδυνος να λοξοδρομήσουμε. Άφησε ανεξίτηλα σημάδια τα δάκρυα της αγωνίας του, τον ιδρώτα του κόπου Του, το αίμα της θυσίας Του. Φώτισε τον δρόμο της ζωής μας με το φως της αναστάσεώς Του. Βέβαια το μονοπάτι του Χριστού είναι στενό, ανηφορικό, δύσβατο. Απαιτεί κόπους και θυσίες για να τον βαδίσει κανείς μέχρι τέλους. Αντίθετα οι δρόμοι της αμαρτίας είναι ευρύχωροι, άνετοι, ευκολοδιάβατοι. Φαντάζουν ωραίοι, ελκυστικοί, οδηγούν όμως στην απώλεια και στον όλεθρο. Μόνο ο δρόμος του Χριστού οδηγεί στη σωτηρία. Το ευαγγέλιό του είναι ο πολικός αστέρας που μας καθοδηγεί, η πυξίδα που μας προσανατολίζει, η πινακίδα που δείχνει τον δρόμο για την αιωνιότητα.
Αλλά ο Χριστός δεν είναι μόνον ο αλάνθαστος και ασφαλής οδηγός προς την αιωνιότητα. Είναι και ο λυτρωτής, που μας ελευθερώνει από τα δεσμά της αμαρτίας. Ο άνθρωπος δεν έχει μόνον ανάγκη από οδηγό που θα τον βγάλει από την πλάνη του. Έχει ανάγκη και από λυτρωτή που θα σπάσει τα δεσμά του και θα τον ελευθερώσει. Όλοι μας γνωρίζουμε πόσο φοβερό πράγμα είναι να δουλεύει κανείς σκλάβος στα κάτεργα. Τι σημαίνει να τυρανιέται κανείς μέρα – νύχτα με σκληρή δουλειά και να υφίσταται βάναυση και καταπιεστική συμπεριφορά από τους άσπλαγχνους βασανιστές του. Τέτοιες καταστάσεις έζησαν οι πρόγονοί μας όταν το έθνος μας υπέφερε επί 400 χρόνια υπόδουλο στην τουρκική σκλαβιά. Τυρανική αναντίρρητα είναι και η πολιτική δουλεία. Όταν δηλαδή ένα καθεστώς αφαιρεί από τους πολίτες την δυνατότητα να εκφράζουν την γνώμη τους, να διεκδικούν τα δικαιώματά τους, να υπερασπίζονται τις πεποιθήσεις τους. Και όσοι αντιστέκονται να αργοπεθαίνουν στις εξορίες και να σαπίζουν στις φυλακές.
Αν όμως όλες οι παρά πάνω μορφές δουλείας είναι φρικτές και απαίσιες, ωστόσο ασυγκρίτως φρικτότερη και χειρότερη είναι μια άλλη μορφή δουλείας, η πνευματική δουλεία στα πάθη, στη φθορά και στο θάνατο. Καμία άλλη κατοχή, καμιά ταλαιπωρία, καμία πικρία δεν μπορεί να συγκριθεί με την δουλεία στην αμαρτία και στον διάβολο. Και τούτο διότι η δουλεία αυτή είναι η πικρή ρίζα από την οποία προέρχονται όλες οι άλλες μορφές δουλείας και επί πλέον δεν τερματίζεται ούτε με τον θάνατο, αλλά μένει αιώνια. Εύκολα μας σκλαβώνει η αμαρτία και πολύ δύσκολα μπορούμε να απαλλαγούμε από τα δεσμά της. Η αμαρτία είναι ο γάντζος στο χέρι του διαβόλου. Μ’ αυτήν μας δένει ο σατανάς χειροπόδαρα, μας ποδοπατάει, μας εξευτελίζει και σαρκάζει εις βάρος μας. Και εμείς κάτω από το απαίσιο πέλμα του στενάζουμε: «ταλαίπωρος εγώ άνθρωπος. Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου;» (Ρωμ.7,24).
Στην αρχαιότητα υπήρχε συνήθεια να βασανίζουν τους αιχμαλώτους του πολέμου με τον εξής βάναυσο τρόπο. Έδεναν τον αιχμάλωτο χέρι με χέρι, πρόσωπο με πρόσωπο με ένα πτώμα. Και τον άφηναν έτσι να ζή με τον πιο φρικτό τρόπο την αποσύνθεση. Πραγματικά σε μια τέτοια κατάσταση βρίσκεται και ο άνθρωπος, που δουλεύει αιχμάλωτος στην αμαρτία. Σφιχτοδεμένος με το πτώμα των παθών του εισπνέει τον θάνατο και την φθορά. Ποιός λοιπόν θα μας βοηθήσει να απαλλαγούμε από την φρικτή δουλεία της αμαρτίας; Ο μοναδικός σωτήρας και λυτρωτής είναι ο Χριστός, όπως άλλωστε ο ίδιος διεκήρυξε: «εάν ουν ο Υιός υμάς ελευθερώσει, όντως ελεύθεροι έσεσθε» (Ιω8,36), διότι Αυτός είναι ο μόνος που νίκησε την αμαρτία, την φθορά και τον θάνατο. Δεν υπάρχει άλλο όνομα «υπό τον ουρανόν», που μπορεί να μας σώσει. Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την σκλαβιά της αμαρτίας με το αίμα της σταυρικής του θυσίας. Ο απόστολος Πέτρος υπογραμμίζει αυτή την μεγάλη αλήθεια στην πρώτη του καθολική επιστολή: «ου φθαρτοίς, αργυρίω, ή χρυσίω ελυτρώθητε εκ της ματαίας υμών αναστροφής πατροπαραδότου, αλλά τιμίω αίματι ως αμνού αμώμου και ασπίλου Χριστού» (Α΄Πετρ.1,18,19). Δεν εξαγορασθήκατε με λύτρα φθαρτά, δηλαδή με αργυρά και χρυσά νομίσματα, αλλά με το πολύτιμο αίμα του Χριστού. Η απελευθέρωση που Εκείνος χαρίζει είναι η πιο μεγαλειώδης, που είδε ποτέ ο κόσμος. Και μπορεί να την απολαύσει ο καθένας, αρκεί να συνεργασθεί ελεύθερα με τον μεγάλο ελευθερωτή.
Συνήθως, βέβαια, η αμαρτία τυφλώνει και δημιουργεί την ψευδαίσθηση της ελευθερίας. Με δόλο ο πονηρός χαλκεύει την μάσκα της ελευθερίας και την φοράει σε ότιδήποτε μόνον τυρανία μπορεί να ονομάζεται. Και από την άλλη παραμορφώνει και φαλκιδεύει το αληθινό πρόσωπο της ελευθερίας, για να την παρουσιάσει σαν την πιο αποκρουστική δουλεία. Παγιδευμένοι στις μεθοδείες του πονηρού πολλοί φαντάζονται πως είναι ελεύθεροι, όταν κάνουν ό,τι θέλουν, όταν ικανοποιούν τις εφάμαρτες επιθυμίες τους. Ωστόσο όσο «ελεύθερο» μπορεί να είναι ένα τραίνο, όταν εκτροχιασθεί έξω από τις ράγες του, άλλο τόσο ελεύθερος μπορεί να είναι ο άνθρωπος, που ικανοποιεί τα πάθη και τις επιθυμίες του.
Αγαπητοί μου. Ο Χριστός απευθύνεται και σήμερα σε όλους μας και μας προσκαλεί: «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς» (Ματθ.11,28). Άνθρωποι, που είστε κουρασμένοι από την ζωή καταπληγωμένοι, γκρεμοτσακισμένοι και θαλασσοδαρμένοι, ελάτε κοντά μου. Ελάτε εσείς που στροβιλίζεσθε στα σκοτάδια της αμαρτίας. Εσείς που παρασυρθήκατε και βρεθήκατε στις χαράδρες. Εσείς που πέσατε στους γκρεμούς και σπαρταράτε στα στόματα των λύκων. Ελάτε σε μένα! Εγώ είμαι «η οδός και η αλήθεια και η ζωή». Ας ανταποκριθούμε στην πρόσκλησή του. Η ανταπόκρισή μας αυτή είναι ο καλύτερος τρόπος, για να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη και την ευχαριστία μας προς την Παναγία, η οποία μας χάρισε τον αιώνιο Οδηγό και Λυτρωτή των ψυχών μας. Αμήν.