Μὲ τὶς ὅλο καὶ αὐξανόμενες διαστάσεις ποὺ λαμβάνει ἡ Τ.Ν. στὴ ζωή μας, καλοί μου φίλοι, εἶναι ἑπόμενο νὰ συμπεριλάβει αὐτή, ἀκόμη καὶ τὴν Πίστη μας! Δὲν εἶναι μόνο οἱ πληροφορίες, ἡ σύνταξη ὁμιλιῶν καὶ προσευχῶν, ἡ ἀπάντηση σὲ ἀπορίες κ.λπ., ἀλλὰ φθάνει καὶ σ’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν πνευματικὴ καθοδήγηση! Δὲν χρησιμοποιεῖται μόνο γιὰ τὴν ἐνημέρωση ἢ καὶ τὴν προσέλκυση πιστῶν, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν μύηση σὲ διάφορες θρησκεῖες καὶ δοξασίες! Δηλαδή; Ἀλλ’ ἂς πάρουμε τὰ πράγματα μὲ τὴ σειρά τους …
* * *
Κι ἂς δοῦμε πρῶτα μερικὰ παραδείγματα …
Ὑποστηρίζεται βάσιμα ὅτι πιστοὶ ἀπ’ ὅλες τὶς θρησκεῖες τοῦ κόσμου πειραματίζονται πλέον μὲ τὰ chatbots. Τὰ χρησιμοποιοῦν ὄχι μόνο γιὰ τὴ θρησκευτικὴ λατρεία, ἀλλὰ καὶ γιὰ πνευματικὴ καθοδήγηση. Σύμφωνα μὲ δημοσκόπηση τοῦ Ἀμερικανικοῦ ραδιοφώνου NPR καὶ τῆς ἑταιρείας ἐρευνῶν IPSOS, τὸ 15% ἔχει χρησιμοποιήσει τὴν Τ.Ν., γιὰ νὰ μελετήσει θρησκευτικὰ κείμενα, τὸ 13% γιὰ νὰ δημιουργήσει προσευχὲς καὶ τὸ 11% γιὰ νὰ ζητήσει θρησκευτικὴ ἢ πνευματικὴ καθοδήγηση!
Στοὺς Προτεστάντες παρατηρεῖται ἀκόμη καὶ τοῦτο: Οἱ πιστοὶ μποροῦν νὰ βρίσκονται μπροστὰ σὲ μία ὀθόνη στὸ κέντρο τῆς αἴθουσας – «ναοῦ» καὶ νὰ παρακολουθοῦν ἐπὶ 40΄ προσευχές, μουσικὴ καὶ κήρυγμα! Ὅλα τὰ ἔχουν ἀντικαταστήσει ἐκεῖ οἱ ψηφιακὲς ἀνθρώπινες μορφὲς τῆς Τ.Ν.!
Συγκεκριμένη πλατφόρμα βιντεοπαιχνιδιῶν δίνει συμβουλὲς γιὰ ποικίλα θέματα ποὺ ἀφοροῦν ὄχι μόνο τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη, ἀλλὰ καὶ τὴν ἠθικὴ καὶ τὴ θρησκεία καὶ τὶς διαπροσωπικὲς σχέσεις! Στὴν πλατφόρμα αὐτὴ ὁ «Υἱὸς τοῦ Θεοῦ» ἀναλαμβάνει τὴν καθοδήγηση τῶν πιστῶν στὶς ἐσωτερικὲς ἀναζητήσεις τους μὲ τὶς θρησκευτικὲς διδασκαλίες καὶ νὰ ἀπαντήσει στὶς ἀπορίες τους στὸ chat τῆς πλατφόρμας μὲ τίτλο «Ask Jesus»!!!
Τὸ 2023 κυκλοφόρησε ἡ ἐφαρμογὴ QuranGPT, ἡ ὁποία σχεδιάστηκε, γιὰ νὰ ἀπαντᾶ σὲ ἐρωτήσεις καὶ νὰ παρέχει καθοδήγηση μὲ βάση τὸ Κοράνι. Λέγεται ὅτι εἶχε τόσο μεγάλη ἐπισκεψιμότητα, ποὺ κατέρρευσε τὴν πρώτη ἡμέρα ἀπ’ τὴν κυκλοφορία του!!!
Μέσῳ τῆς Τ.Ν. μπορεῖ κανεὶς νὰ «συνομιλήσει» μὲ ἐκδοχὲς τοῦ Κομφούκιου, τοῦ Λούθηρου κ.λπ.!!
Διαβάσαμε γιὰ τὴν περίπτωση ἑνὸς φοιτητῆ ποὺ ἔνοιωσε ἀπογοητευμένος, ὅταν ἀπέτυχε στὶς ἐξετάσεις του. Τότε κατέφυγε στὸ GitaGPT ποὺ τοῦ ἔδωσε καθησυχαστικὲς ἀπαντήσεις. Ἀπὸ τότε ἔγινε κάτι παραπάνω ἀπὸ φίλος του καὶ συνομιλεῖ τακτικὰ μαζί του! Μόνο ποὺ τὸ GitaGPT εἶναι ἕνα chatbot Τ.Ν. ἐκπαιδευμένο στὴν «Μπαγκαβὰτ Γκίτα», ὅπως λέγεται, τὸ ἱερὸ βιβλίο τῶν 700 στίχων διαλόγου μὲ τὸν ἰνδουϊστικὸ θεὸ Κρίσνα!!!
Ἕνας πρώην μηχανικός τῆς Google (ὀνόματι Ἄντονι Λεβαντόφσκι) ἐπιχειρεῖ νὰ προωθήσει τὴν ὑλοποίηση ἑνὸς θεοῦ «βασισμένου στὴν Τ.Ν.», ὅπως ὑποστηρίζει! Αὐτὸ ἐπιβεβαιώνει τὴν ἄποψη τῶν εἰδικῶν ὅτι ἤδη ἄρχισε νὰ διαμορφώνεται μία νέα «δίκτυο – εἰδωλολατρικὴ ὑποκουλτούρα», ὅπου ἡ Τ.Ν. θεωρεῖται ὡς μυστικιστικὴ ὀντότητα καὶ οἱ ἄνθρωποι ὡς οἱ «ἀγωγοί» της!!! Δηλαδὴ μιλᾶμε γιὰ τὴν παραφροσύνη τῆς λατρείας τῶν τεχνολογικῶν μας ἔργων!
* * *
Οἱ κίνδυνοι καὶ μόνο ἀπ’ αὐτὰ τὰ παραδείγματα εἶναι παραπάνω ἀπὸ ἐμφανεῖς.
Ἔρευνες ἔχουν δείξει ὅτι στὰ θέματα τῆς Πίστης τὰ μοντέλα τῆς Τ.Ν., ἀκόμη καὶ χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνει κανείς, καθοδηγοῦν πνευματικά! Ἀλλὰ ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ καθοδήγηση ἄραγε; Στὶς αἱρέσεις, στὶς διάφορες θρησκευτικὲς δοξασίες κ.λπ. Καὶ στὴν καλύτερη περίπτωση οἱ ἀπαντήσεις της εἶναι ἐντελῶς κοσμικές!
Ἔρευνες ἐπίσης ἔχουν δείξει ὅτι αὐτὲς οἱ ἀπαντήσεις ἔχουν ἀκόμη καὶ προκατάληψη ὑπὲρ ἢ κατὰ δογμάτων καὶ θρησκειῶν! Πέραν τοῦ ὅτι τὰ διάφορα μοντέλα της δὲν εἶναι κατάλληλα ἐξοπλισμένα, γιὰ νὰ χειριστοῦν σπουδαῖα καὶ εὐαίσθητα θέματα (π.χ. ἀλήθεια, θάνατος, ἠθική, συγχώρεση, γάμος, ἐνοχές, χαρὰ κ.λπ.).
Ὅπως παρατηρήθηκε τὰ ἐν λόγῳ μοντέλα ἔχουν ἕνα ἐπαναλαμβανόμενο μοντέλο καθοδήγησης τῶν χρηστῶν καὶ μάλιστα πρὸς συγκεκριμένες πεποιθήσεις. Βλέπει θετικὰ τὸν Καθολικισμό, τὸ Μπαχάϊ (ἱδρύθηκε στὸ Ἰράν τὸν 19ο αἰώνα), τὸν Σιχισμὸ (Ἰνδικὴ θρησκεία ἀπὸ τὸν 15ο αἰώνα) κ.λπ.
Κατὰ τοὺς εἰδικοὺς (ὅπως τὸν Ντέιβιντ Γουίνγκεϊτ, Καθηγητὴ Πληροφορικῆς τοῦ Πανεπιστημίου Brigham Young), ἡ ΤΝ ἐνθαρρύνει τοὺς χρῆστες νὰ συζητοῦν τὰ διάφορα προβλήματα τῆς ζωῆς μὲ τοὺς γονεῖς, τοὺς δασκάλους, τοὺς φίλους καὶ τοὺς ψυχολόγους τους, ὄχι ὅμως καὶ μὲ τοὺς πνευματικούς, πόσο μᾶλλον τοὺς Ὀρθοδόξους πνευματικούς!
Ἐπιπλέον ἀκόμη καὶ οἱ ἑρμηνεῖες τῶν διαφόρων κειμένων (Ἁγίας Γραφῆς, Πατέρων κ.λπ.) σαφέστατα ἀντικατοπτρίζουν τὶς ἀπόψεις τῶν δημιουργῶν τῶν μοντέλων της!
Καὶ γενικὰ αὐτὸ ποὺ παρατηρεῖ κανεὶς εἶναι ὅτι ἔχουν μία ἐπίφαση οὐδετερότητας, δίνοντας στοὺς χρῆστες τὴν ἐσφαλμένη ἐντύπωση ὅτι τάχα λαμβάνουν σαφεῖς καὶ ἀμερόληπτες ἀπαντήσεις.
* * *
Ἡ Τ.Ν. εἶναι μηχανή. Ἕνας ἐξελιγμένος ἀλγόριθμος ποὺ ἐπεξεργάζεται τεράστιους ὄγκους πληροφοριῶν. Ὅμως, ὅπως καὶ νὰ τὸ κάνουμε, δὲν ἔχει «νοῦν Χριστοῦ». Δὲν ἔχει συνείδηση, δὲν ἔχει ψυχή, δὲν νοιώθει, οὔτε καὶ ἔχει προσωπικὰ βιώματα. Καὶ σὲ καμμιὰ περίπτωση βέβαια δὲν ἔχει τὸ ἴδιο τὸ θρησκευτικὸ συναίσθημα, ὅπως ὁ κάθε ἄνθρωπος ἀνεξαιρέτως.
Ἔπειτα ὁ πνευματικὸς πατέρας δὲν εἶναι ἕνας ἁπλὸς σύμβουλος ἢ μία «μηχανὴ ἀπαντήσεων»! Καθοδηγεῖ μέσα ἀπὸ τὴ δική του ἐμπειρία καὶ προπάντων μὲ τὴ Θεία Χάρη, ποὺ καμμιὰ μηχανὴ καὶ κανένας ἀλγόριθμος δὲν πρόκειται νὰ ἀποκτήσουν ποτέ!
Ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση ποὺ ἡ Τ.Ν. δώσει μὲ ἀκρίβεια ἀποσπάσματα ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφὴ καὶ τοὺς λόγους τῶν Πατέρων καὶ τῶν Ἁγίων σὲ κάποιο θέμα, δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ «σκανάρει» τὴν καρδιά μας, ὅπως χαρακτηριστικὰ εἶπαν. Πόσο μᾶλλον νὰ μᾶς παράσχει τὴν Θεία παρηγορία καὶ τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, τὴν ὁποία ὁ Χριστὸς ἔδωσε στὴν ἱεροσύνη. Μόνο μία ὀργάνωση τῆς γνώσης μπορεῖ νὰ παρέχει καὶ τίποτα περισσότερο.
Μπορεῖ νὰ μᾶς γράψει θαυμάσιες προσευχές, ὡστόσο ἡ ἴδια δὲν μπορεῖ νὰ προσευχηθεῖ!
Μπορεῖ νὰ μᾶς πεῖ πολλὰ γιὰ τὴν καρδιά, ὅμως δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκτήσει μία καρδιὰ ποὺ νὰ προσφέρεται!
Μπορεῖ νὰ μᾶς γράψει καὶ ἄρθρα γιὰ τὴ συνείδηση, ὅμως τὴν συνείδησή μας, αὐτὴ τὴν πνοὴ τοῦ Θεοῦ μέσα μας, δὲν πρόκειται ποτὲ της νὰ τὴν ἀποκτήσει!
* * *
Φθάνει πιά! Ἂς μὴ τὰ ἀφήσουμε ὅλα στὴν Τ.Ν. Καὶ προπάντων τὴν Πίστη μας. Τὴν Ὀρθόδοξη Πίστη μας. Μηχανὴ εἶναι καὶ μόνο. Ἐργαλεῖο βοηθητικό, ναί. Καὶ ἐξαιρετικὸ μάλιστα. Ὥς ἐκεῖ ὅμως. Ἕνα ἐργαλεῖο ποὺ ὁπωσδήποτε θέλει τὸν ἔξυπνο, τὸν σώφρονα καὶ τὸν κατάλληλο χειρισμό, ὅπως ὅλα τὰ ἐργαλεῖα ἐξάλλου. Καὶ βέβαια δὲν εἶναι οὔτε αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ ἀλήθεια, οὔτε ὁ πνευματικός μας, οὔτε καὶ ὁ … θεός μας!
Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος