Εὐτυχῶς, καλοί μου φίλοι, τὸ λέμε καὶ σήμερα αὐτό. Νὰ ἐκεῖνο τὸ εὐλογημένο «ἔλα νὰ ἰδωθοῦμε»! Ὄχι ἁπλῶς νὰ μιλήσουμε, ἀλλὰ νὰ ἰδωθοῦμε. Καὶ πόσο σπουδαῖο δὲν εἶναι αὐτό! Πόσο σημαντικό!
Κι εἶναι πράγματι, ἐπειδὴ τὰ σύγχρονα τεχνολογικὰ μέσα τοῦ καιροῦ μας, τὰ ὁποῖα ἦλθαν, γιὰ νὰ μᾶς «φέρουν πιὸ κοντά», ὅπως λένε, ἐν τέλει πολλὲς φορὲς λειτουργοῦν, γιὰ νὰ μὴ βλεπόμαστε καὶ συνεπῶς γιὰ νὰ μὴ ἐπικοινωνοῦμε!
* * *
Ναί, ὅλα ἐκεῖνα τὰ σύγχρονα μέσα ἐπικοινωνίας, δηλαδὴ τὰ μηνύματα στὰ κινητὰ καὶ στὸ Viber, τὰ emails κ.λπ. λειτουργοῦν καὶ πρὸς αὐτὴ τὴν κατεύθυνση. Ὄχι ὅτι φταῖνε αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ – μὴ τὰ ρίχνουμε ὅλα στὴν τεχνολογία – ἀλλὰ ἐμεῖς βεβαίως, ποὺ δὲν τὰ χρησιμοποιοῦμε σωστά. Ἔτσι …
Ὅταν κάποιος θέλει νὰ ἀποφύγει ἀκόμη κι ἕνα κοντινό του ἄνθρωπο, στέλνει ἕνα μήνυμα μέσῳ αὐτῶν καὶ τελείωσε!
Ὅταν κάποιος δὲν θέλει νὰ τὸν ἀκούσει οὔτε καὶ νὰ τὸν δεῖ, στέλνει ἕνα μήνυμα καὶ … καθάρισε!
Ὅταν κάποιος θέλει νὰ «τοῦ τὰ πεῖ», ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ θάρρος ἢ καὶ τὴ δύναμη νὰ τὸ κάνει αὐτὸ πρόσωπο μὲ πρόσωπο, βρίσκει τὴ διέξοδο μὲ τὰ μηνύματα!
Πόσο λάθος δὲν εἶναι αὐτό! Καὶ κάποτε πόσο ἀπάνθρωπο καὶ σκληρό!
Ἔλεγε πολὺ χαρακτηριστικὰ ὁ μακαριστὸς π. Ἀνανίας Κουστένης: «Ὅταν λὲς ὄμορφες κουβέντες σὲ κάποιον, ἀλλὰ κι ὅταν τὸν βρίζεις, σημαίνει ὅτι ὑπάρχει σχέση. Ἡ ἀδιαφορία εἶναι τὸ κακὸ ποὺ σκοτώνει!»
Νὰ γιατί ἔλεγε ὁ Ἅγιος Πορφύριος: «Ἂν μαλώνουν κάποιοι, μὴ τοὺς λὲς τίποτα. Ἄστους ἐκεῖ. Ἐξομολογοῦνται γκρινιαχτά»!!! Βλέπετε ἀκόμη καὶ τότε, τότε ποὺ μαλώνουν δηλαδή, ποὺ ὁπωσδήποτε εἶναι ἄσχημο αὐτό, ἐντούτοις εἶναι καὶ μία μορφὴ ἐπικοινωνίας, καλύτερη ἀπὸ τὰ μηνύματα ποὺ καταργοῦν τὸ «πρόσωπο μὲ πρόσωπο»!
Τονίζει καὶ πάλι ὁ π. Ἀνανίας: “Ἔτσι ἔλεγαν οἱ παλαιοί, ἔλα νὰ ἰδωθοῦμε καὶ νὰ ποῦμε καὶ πέντε κουβέντες. Διότι τὰ μάτια ἔχουν χάρη. Τὰ μάτια εἶναι εἰκαστικὴ λεωφόρος ἐπικοινωνίας. Ἄλλωστε, τὰ μάτια ἐκεῖνα εἶναι ποὺ θὰ λειτουργοῦν στὴν αἰωνιότητα. «Στὴν αἰωνιότητα δὲν θὰ μιλᾶμε», λέει ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ ὁ Σύρος, «ἀλλὰ θὰ βλέπουμε. Θὰ βλέπουμε! θὰ βλέπουμε καὶ θὰ ζοῦμε μὲ τὴ θέα τοῦ Θεοῦ. Μὲ τὴ θέα τοῦ Θεοῦ!»”.
* * *
Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἔρχεται νὰ τὰ ἐπιβεβαιώσει καὶ ἡ ἐπιστήμη, ξέρετε. Ὅτι δηλαδὴ ἕνα μήνυμα στὰ σύγχρονα τεχνολογικὰ μέσα, μπορεῖ μὲν νὰ μᾶς βολεύει, ὅμως ὅταν αὐτὰ καταντοῦν νὰ εἶναι τὸ μοναδικὸ κανάλι ἐπαφῆς μὲ τὸν ἄλλο, εἶναι ἀποκαλυπτικό τοῦ τί συμβαίνει βαθύτερα.
Ἀποκαλύπτουν τὴν συναισθηματικὴ ἀπόσταση ποὺ ὑπάρχει, τὶς ψυχρὲς σχέσεις, τὶς σχέσεις ποὺ βρίσκονται σὲ ἐπιφανειακὸ ἐπίπεδο, τὴν ἀποφυγὴ οἰκειότητας, τὸν ἀποκλεισμὸ ὁποιουδήποτε αὐθορμητισμοῦ μίας διὰ ζώσης ἐπαφῆς κ.λπ. Πέραν τοῦ ὅτι κρύβει καὶ τὸ ἄγχος μίας τέτοιας ἐπικοινωνίας, ὅπως καὶ τὴν ἀποφυγὴ οὐσιαστικῆς ἀντιμετώπισης τοῦ «ἄλλου»!
Ἑπομένως ἡ μόνιμη χρήση τῶν μηνυμάτων ἐν τέλει δείχνουν τὴν ἔλλειψη πραγματικῆς ἐπικοινωνίας, πέραν τοῦ ὅτι αὐτὰ ἀλλάζουν ἀκόμη καὶ τὴν ποιότητα καὶ τὸ βάθος της.
* * *
Ἀξίζει νὰ τονιστεῖ ὅτι τὰ γραπτὰ μηνύματα πολλὲς φορὲς παρερμηνεύονται, λόγῳ τῆς ἔλλειψης τοῦ συναισθηματικοῦ πλαισίου ποὺ ἔχει μία πρόσωπο μὲ πρόσωπο ἐπικοινωνία.
Τὰ μηνύματα αὐτὰ κάποτε καταλήγουν νὰ εἶναι «σύντομες ἀτάκες» ὅπως εἶπαν, ὑποβαθμίζοντας ἔτσι τὶς βαθιὲς καὶ οὐσιαστικὲς συζητήσεις.
Ἀποτελοῦν ψευδαίσθηση ἐγγύτητας μὲ τὸν ἄλλο, ἐνῶ στὴν πραγματικότητα «χάσμα μέγα» ὑπάρχει μεταξύ τους. Ἕνα χάσμα ποὺ μὲ τίποτα δὲν θέλουν νὰ μικρύνει καὶ νὰ γεφυρωθεῖ!
Κι ἐπειδὴ οἱ πραγματικὲς συζητήσεις μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ δύσκολες, γιὰ νὰ πᾶμε ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση αὐτή, τὰ μηνύματα βολεύουν, γιὰ νὰ ἀποφευχθοῦν αὐτές. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ποιὸ εἶναι; Τίποτα νὰ μὴ λύνεται τελικὰ κι ὅλα νὰ περιπλέκονται περισσότερο, ἐκεῖ ποὺ νομίζαμε ὅτι ὅλα διευθετήθηκαν!
* * *
Μάλιστα ὑπάρχει πλειάδα ἐπιστημονικῶν ἐρευνῶν, τόσο στὸν τομέα τῆς ψυχολογίας ὅσο καὶ στὸν τομέα τῆς κοινωνιολογίας, οἱ ὁποῖες ἀποδεικνύουν ὅτι τὰ συνεχῆ γραπτὰ μηνύματα ἐπηρεάζουν τὴν ποιότητα τῶν σχέσεων.
Ἔρευνα τῆς Ἀμερικανικῆς Ψυχολογικῆς Ἑταιρείας (ΑΡΑ) ἀποδεικνύει ὅτι, ἂν ὁ ἕνας στέλνει συνεχῶς μηνύματα καὶ ὁ ἄλλος ἀπαντᾶ μονολεκτικά, αὐτὸ δείχνει τὴν ἔλλειψη πραγματικῆς ἐπικοινωνίας. Καὶ ἐπιπλέον ὅτι τὰ γραπτὰ μηνύματα μποροῦν νὰ μᾶς φέρνουν πιὸ κοντὰ μὲ τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ καὶ νὰ δημιουργοῦν ἀποστάσεις, ἀνάλογα μὲ τὰ κίνητρα ποὺ κρύβονται πίσω ἀπ’ τὴ χρήση τους!
Μελέτη στὸ Journal of Social and Personal Relationships ἔδειξε ὅτι, ὅταν οἱ ἄνθρωποι εἶναι γεωγραφικὰ κοντά, τὰ συχνὰ μηνύματα εἶναι ὠφέλιμα μόνο ὡς «συμπλήρωμα». Ἂν ὅμως χρησιμοποιοῦνται ὡς ὑποκατάστατο, γιὰ νὰ ἀποφευχθοῦν οἱ δύσκολες ζωντανὲς συζητήσεις, τότε μειώνουν τὴν ποιότητα τῆς ἐπικοινωνίας καὶ δείχνουν συναισθηματικὴ ἀπομάκρυνση.
* * *
Σὲ καμία περίπτωση δὲν θέλουμε νὰ ποῦμε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπικοινωνοῦμε μὲ γραπτὰ μηνύματα. Ἐκεῖνο ποὺ θέλουμε νὰ ποῦμε εἶναι ὅτι ποτὲ δὲν πρέπει νὰ χάσουμε ἐκεῖνο τὸ εὐλογημένο «ἔλα νὰ ἰδωθοῦμε», ἐπειδὴ ὑπάρχουν αὐτά. Ἂν τὰ χρησιμοποιοῦμε ἐπικουρικὰ πρὸς αὐτὴ τὴν κατεύθυνση, τότε κάνουμε πολὺ καλὰ …
Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος