Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Γεώργιος φαντασιώνεται παγκόσμιον γεωπολιτικὴν ἰσχύν, ἀντὶ νὰ γαληνεύση τὴν σπαρασσομένην Ἐκκλησίαν τῆς Κύπρου.
Διαπλεκόμενα συμφέροντα καὶ πιέσεις καθορίζουν τὰ κριτήρια εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Διοικούσης Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου
ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΣΧΕΤΙΣΤΑΙ ΘΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΘΟΥΝ ΤΟΝ ΤΥΧΙΚΟΝ;
Οἱ Μητροπολῖται οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν μὲ τὴν ψῆφον τους εἰς τὴν ἐκδίωξιν τοῦ Τυχικοῦ,
θὰ ἀναλάβουν πρωτοβουλίας ἐπιλύσεως ἤ θὰ παραμείνουν ἁπλὰ εἰς μίαν διαφωνίαν;
Τοῦ κ. Γεωργίου Τραμπούλη, θεολόγου
Ὁ Προκαθήμενος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου ἀποκάλυψε στό Ραδιοφωνικό Ἵδρυμα Κύπρου ὅτι μέχρι τό τέλος Μαΐου τά μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου θά ἐκλέξουν νέο Μητροπολίτη Πάφου. Οἱ συνοδικοί, ἀναφέρεται στό δημοσίευμα, θά συνέλθουν στίς 18, 19 καί 20 Μαΐου προκειμένου νά συζητήσουν καί νά ἐγκρίνουν τίς ἀλλαγές τοῦ καταστατικοῦ χάρτη τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, πού εἰσηγεῖται ἁρμόδια ἐπιτροπή. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Γεώργιος μιλώντας στό ΡΙΚ ἐξέφρασε ἀπογοήτευση γιά ὅσα διαδραματίζονται τό τελευταῖο διάστημα στήν μητροπολιτική περιφέρεια Πάφου, ἐνῶ δέν ἀπέκλεισε τό ἐνδεχόμενο ἀκόμη καί καθαίρεσης τοῦ τελοῦντα σέ ἀργία Μητροπολίτου Τυχικοῦ.
Εἶναι γεγονός ὅτι στήν σύγχρονη ἐκκλησιαστική πραγματικότητα, ἐπειδή σχεδόν κατά κανόνα οἱ ἐκκλησιαστικοί θεσμοί ἔχουν πάψει νά λειτουργοῦν ὡς χαρισματικές ἐκδηλώσεις, οἱ ὁποῖες ἀπεργάζονται τήν Χριστοποίηση τῶν μελῶν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, αὐτό ἔχει ὡς ἐπακόλουθο νά λειτουργοῦν οἱ θεσμοί ὡς δομές ἐξουσίας καί ὑποταγῆς, κάτι τό ὁποῖο ἀποκαλύφθηκε στό μεγαλεῖο του τό τελευταῖο διάστημα στήν Ἐκκλησία τῆς Κύπρου μέ τήν ἐκδίωξη τοῦ κανονικοῦ Μητροπολίτη Πάφου Τυχικοῦ.
Συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς ἱδρύσεώς της ἦταν νά προάγωνται στό ἀνώτατο ἱερατικό ἀξίωμα οἱ πλέον ἄξιοι καί κατάλληλοι. Ἔτσι ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, γιά νά τονίση τίς προϋποθέσεις πού ἰσχύουν, γιά νά ἀναλάβη κάποιος τό μεγάλο ἀξίωμα τοῦ ἐπισκόπου σημειώνει ὅτι «καθαρθῆναι δεῖ πρῶτον, εἶτα καθᾶραι».
Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι ἡ Ἐκκλησία μας ἀποδέχθηκε σάν Πατέρες καί Διδασκάλους της τούς ἁγίους, ἐκείνους δηλαδή πού ἔζησαν μέ πιστότητα καί ἀφοσίωση μέσα στήν Ἐκκλησία, ἐκείνους πού ἀναδείχθηκαν «κανόνες πίστεως, εἰκόνες πραότητος καί ἐγκρατείας διδάσκαλοι», αὐτούς πού δέν ὑπηρέτησαν τήν συμβατικότητα καί τήν διπλωματία. Μάλιστα, οἱ Πατέρες ἀναφερόμενοι στήν ἀρετή τῆς δικαιοσύνης, τονίζουν ὅτι μέ τήν δικαιοσύνη ἐννοοῦμε τήν χριστιανική πίστη καί τήν ζωή πού εἶναι σύμφωνη μέ τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. Γιά αὐτό ἄλλωστε ὁ Χριστός μακάρισε ἐκείνους πού καταδιώκονται γιά τήν εὐσέβειά τους, γιά τά καλά τους ἔργα, γιά τήν συνέπειά τους καί τήν σταθερότητα στήν πίστη.
Ὅμως τίθεται τό ἐρώτημα, γιατί ὁ κόσμος καταδιώκει τήν εὐσέβεια, τήν δικαιοσύνη, τήν ἀληθινή πίστη, ἀλλά καί αὐτούς πού τίς ὑπηρετοῦν, οἱ ὁποῖες εἶναι τόσο εὐεργετικές γιά τούς ἀνθρώπους, ἀφοῦ κατατείνουν στήν ἑνότητα, τήν ἀμοιβαία ἀγάπη, τήν εἰρήνη, τήν ἠθική, τήν ἠρεμία καί τήν τάξη στίς διαιρεμένες κοινωνίες τῶν ἀνθρώπων; Ἐπειδή, λέγουν οἱ Πατέρες, «ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται» καί γιά αὐτό ἀγάπησε «κακίαν ὑπέρ ἀγαθωσύνην, ἀδικίαν ὑπέρ τό λαλῆσαι δικαιοσύνην». Καί ὁ ἄρχοντας αὐτοῦ τοῦ κόσμου, ὁ διάβολος πού ἐνεργεῖ μέσῳ τῶν τέκνων τῆς ἀπειθείας, καταφρονεῖ τήν δικαιοσύνην, τήν ἀπεχθάνεται καί τήν κυνηγάει, ἐπειδή ἀντιτίθεται στήν δική του ἀδικία.
Ὁ μακαριστός καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου Κωνσταντῖνος Μουρατίδης, ἀναφερόμενος στούς ἀδίκως καταδικασθέντες 12 Μητροπολίτες, λέει ὅτι “Τό μοναδικό καί οὐσιαστικό προβάδισμα τοῦ ἐπισκόπου ἔναντι ὅλων τῶν πιστῶν, πού ἀποτελοῦν τό πλήρωμα τῆς ἐπισκοπῆς του, πρέπει νά εἶναι ἡ διακονία τῆς ἀγάπης, ἡ ὁποία τελεσιουργεῖται ἀπό τήν χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέ τήν ἄσκηση, τήν ταπείνωση καί προσευχή καί τήν συνεχῆ ἐπαγρύπνηση γιά τήν ἀναγέννηση μεταξύ τοῦ πληρώματος τοῦ πλούτου τῆς λατρείας, τῆς πατερικῆς θεολογίας καί τοῦ ἀσκητικοῦ ἰδεώδους.
Ἐπίσης, μία ἄλλη ἀρετή πού χαρακτηρίζει τό ἐπισκοπικό λειτούργημα εἶναι καί ἡ ἐπισκοπική ὑπευθυνότητα, γιά τήν ὁποία τονίζουν οἱ Πατέρες, ἔχει ὡς κριτήριά της τήν ἀλήθεια, ὅπως αὐτή ἔχει παραδοθῆ μέσα ἀπό τό θεόσδοτο Εὐαγγέλιο, τό δίκαιο, καθώς διαμορφώθηκε μέσα ἀπό τούς θεόπνευστους Ἱερούς Κανόνες καί τήν ἀρετή τῆς ἀγάπης, τό περιβάλλον δηλαδή μέσα στό ὁποῖο ἀναπτύσσεται καί λειτουργεῖ τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Μάλιστα ὑπογραμμίζουν ὅτι ἡ ὑπευθυνότητα δέν ἔχει καμία σχέση μέ τήν διπλωματία οὔτε βέβαια θυσιάζεται γιά τίς ὅποιες σκοπιμότητες καί πολιτικές καί ἐκκλησιαστικές πιέσεις. Δυστυχῶς ἡ σύγχρονη πραγματικότητα τῆς Ἐκκλησίας ἐπιβεβαιώνει ὅτι κατά κύριο λόγο εἶναι ξεκομμένη ἀπό τό ἐπισκοπικό ἀξίωμα, ἀφοῦ τά διαπλεκόμενα συμφέροντα καί οἱ διάφορες σκοπιμότητες καί πιέσεις εἶναι αὐτές πού καθορίζουν τά κριτήρια στίς ἀποφάσεις τῆς ὅποιας ἐκκλησιαστικῆς διοικητικῆς πλειοψηφίας.
Ἀντίστασις μίας μειοψηφίας
Ἡ ἐκκλησιαστική ἱστορία ἔχει καταδείξει ὅτι, ἐάν ἡ ἀπόφαση τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐπισκόπων δέν εἶναι σύμφωνη πρός τήν προσταγή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀλλά κινεῖται στόν χῶρο τῆς ἐμπάθειας καί τῶν ὕποπτων ὑπολογισμῶν, ἡ ἀπόφασή της δέν περιβάλλεται μέ τήν ἐμπιστοσύνη τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος καί δέν κατακυρώνεται σάν πράξη, ἡ ὁποία ὑποχρεώνει σέ ἀποδοχή καί σέ συμμόρφωση. Δέν εἶναι λίγες οἱ συνοδικές ἀποφάσεις, οἱ ὁποῖες δέν ἄντεξαν μπροστά στήν καθολική ἐκκλησιαστική κατακραυγή. Ἔχουμε παραδείγματα ὅπου κατά τήν διαδικασία τῆς συνοδικῆς συζήτησης ἀντιστάθηκε μία μειοψηφία, ὅπου λίγοι ἐπίσκοποι μέ τήν φωτισμένη συνείδηση καί τήν κρίση τους διέκριναν τήν ἀδικία καί τίς σκοπιμότητες τῆς πλειοψηφίας. Στήν συνέχεια ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ συντάχθηκε μέ τήν μειοψηφία τῶν ἐπισκόπων καί ἔτσι τό ἐκκλησιαστικό σῶμα ἀρνήθηκε νά δεχθῆ τίς ἀποφάσεις τῆς νόθας ἀπόφασης τῆς συνοδικῆς πλειοψηφίας, ὡς παράνομες καί μή συμβατές μέ τήν ἀλήθεια.
Πρέπει νά ἐπισημανθῆ ὅτι ἡ πράξη τῆς ἀπόρριψης τῆς ἀντικανονικῆς ἀπόφασης δέν εἶναι πράξη παρακοῆς, ἀλλά θετική συμβολή στήν διατήρηση τῆς ἱεροκανονικῆς παραδόσεως, εἶναι ἡ ἐνεργοποίηση τῆς εὐαισθησίας τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, ἡ λειτουργία τῶν πνευματικῶν ἀντισωμάτων, ἡ ἀπόδειξη ὅτι τό Ἅγιο Πνεῦμα συνεχίζει νά περιφρουρῆ καί κατευθύνη τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.
Ἀπό τά πολλά παραδείγματα πού μᾶς παραθέτει ἡ ἐκκλησιαστική ἱστορία, τά ὁποῖα ἐπιβεβαιώνουν αὐτήν τήν βασική ἀρχή τῆς ἐκκλησιολογίας, παρουσιάζουμε τό παράδειγμα μέ τόν Μέγα Οὐρανοφάντορα καί μέγα μύστη καί Θεολόγο τῆς Ἐκκλησίας μας, τόν ἅγιο Βασίλειο, ἐπίσκοπο Καισαρείας. Ὅπως εἶναι γνωστό τό 360 μ.Χ. ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας ἦταν ὁ ἅγιος Μελέτιος, ὁ φλογερός ἀγωνιστής τῆς πίστεως, γιά τόν ὁποῖον ὁ ἅγιος Νικόδημος ἔχει γράψει ὅτι χαρακτηρίζετο γιά τήν ὑπερβολική ἀρετή του καί γιά τήν εἰς Χριστόν καθαράν ἀγάπη του, ὅτι μαγνήτιζε καί γινόταν δέκτης τῆς ἀγάπης καί τῆς ἀφοσιώσεως τοῦ λαοῦ. Ὅταν στόν ἐπισκοπικό θρόνη τῆς Ἀντιόχειας ἦταν ὁ Μελέτιος, οἱ φανατικοὶ Ὀρθόδοξοι κατόρθωσαν νὰ ἐνθρονισθῇ στὴν ἴδια ἐπισκοπή ὁ Παυλῖνος καὶ ἔτσι δημιουργήθηκε σχίσμα μὲ δύο Ὀρθοδόξους Ἐπισκόπους, τὸ ὁποῖο διήρκεσε σαράντα χρόνια. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ρώμης καὶ οἱ περισσότεροι Ἐπίσκοποι τῆς Δύσεως, καθὼς καὶ οἱ Ἐπίσκοποι τῆς Αἰγύπτου ὑποστήριζαν τὸν Παυλῖνο. Ὅμως οἱ τρεῖς Καππαδόκες, οἱ ἅγιοι Βσίλειος, Γρηγόριοι Νύσσης καί Θεολόγος δέν ἐπικοινώνησαν ἐκκλησιαστικά μέ τόν σχισματικό Παυλῖνο καί ἔμειναν πιστοί στόν Ἅγιο Μελέτιο, ὁ ὁποῖος ἤδη εἶχε ἐκδιωχθῆ καί ἐξορισθῆ, ὅμως ἦταν ὁ κανονικός ποιμένας τῆς Ἀντιόχειας. Ἡ ἀναγνώριση ἀπό τήν Ρώμη καί τήν Ἀλεξάνδρεια τοῦ Παυλίνου, ἄν καί λύπησε βαθύτατα τούς τρεῖς ἱεράρχες, δέν τούς ἔκαμψε καί στάθηκαν στό πλευρό τοῦ μάρτυρα ἐπισκόπου Μελετίου μέ ἀδελφική πιστότητα, μένοντας ἀφοσιωμένοι στήν τήρηση τῶν ἱερῶν κανόνων τῆς Ἐκκλησίας, πού ἤθελαν κανονικό ἐπίσκοπο Ἀντιοχείας τόν Μελέτιο, ἀλλά καί συμπαραστάθηκαν στόν Μελέτιο, πού ὑποχρεώθηκε νά σηκώση τόν σταυρό τοῦ διωγμοῦ καί τῆς ὀδύνης.
Ὁ Μέγας Βασίλειος σέ ἐπιστολή πού ἀπέστειλε στόν Ἐπιφάνιο Κύπρου, ὁ ὁποῖος ἦταν σέ κοινωνία μέ τόν Παυλῖνο, τοῦ τονίζει ὅτι «ἡμεῖς δέ, ἐπειδή καί ὁ πρῶτος παρρησιασάμενος ὑπέρ τῆς ἀληθείας καί τόν καλόν ἐκεῖνον διαθλήσας ἀγῶνα ἐπί τῶν καιρῶν Κωνσταντίου ὁ αἰδεσιμώτατος Μελέτιός ἐστιν ὁ ἐπίσκοπος, καί ἔσχεν αὐτόν ἡ ἐμή Ἐκκλησία κοινωνικόν ὑπεραγαπήσασα αὐτόν διά τήν καρτεράν ἐκείνην καί ἀνένδοτον ἔνστασιν, καί ἔχομεν αὐτόν κοινωνικόν μέχρι τοῦ νῦν τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι καί ἕξομέν γε, ἐάν ὁ Θεός θέλῃ».
Αὐτή ἡ δήλωση τοῦ Μεγάλου Βασιλείου «καί ἔχομεν αὐτόν κοινωνικόν μέχρι τοῦ νῦν τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι καί ἕξομέν γε», ἀποκαλύπτει τήν πρόθεσή του νά μείνη πιστός μέχρι τέλος στούς ἱερούς κανόνες τῆς Ἐκκλησίας, ἐπικυρώνοντας ὅτι ἡ θέση τοῦ ἐπισκόπου δέν εἶναι ἀπόρροια διπλωματικῶν χειρισμῶν, οὔτε πιέσεων, οὔτε σκοπιμοτήτων καί ὑποταγῆς στίς ἀντικανονικές ἀποφάσεις τῆς πλειοψηφίας· ἀλλά συμμόρφωσης πρός τήν ἀλήθεια καί πρός τό δίκαιο. Καί στήν προκειμένη περίπτωση ἡ πλειοψηφία εἶχε ἐκδιώξει τόν ἅγιο Μελέτιο καί εἶχε ὑποστηρίξει τόν Παυλῖνο, τήν στιγμή πού ἡ ἐκκλησιαστική ὀρθοκρισία ὑποχρέωνε τήν ἀποδοχή τοῦ Μελετίου καί τήν ἀπόρριψη τοῦ Παυλίνου.
Οἱ αὐτοπροβαλλόμενοι ὡς ὑπέρμαχοι τῆς παραδόσεως Μητροπολῖται πόλος ἀντιστάσεως;
Ἀπό τό ὑπόδειγμα τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καλοῦνται καί στίς ἡμέρες μας νά παραδειγματισθοῦν οἱ αὐτοπροβαλλόμενοι ὡς ὑπέρμαχοι τῆς παραδόσεως Μητροπολίτες τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, καλοῦνται νά συμπαρασταθοῦν στόν ἀδελφό τους, τόν ἄδικα ἐκδιωκόμενο κανονικό Μητροπολίτη Πάφου Τυχικό, ὁ ὁποῖος, ὅπως ὁ ἅγιος Μελέτιος, ἔχει ὑποχρεωθῆ νά σηκώση τόν σταυρό τοῦ διωγμοῦ καί τῆς ὀδύνης. Νά σταθοῦν στό πλευρό τοῦ Μητροπολίτου Τυχικοῦ, ὡς ἄλλοι ἅγιοι Βασίλειοι, μέ ἀδελφική πιστότητα, μένοντας ἀφοσιωμένοι στήν τήρηση τῶν ἱερῶν κανόνων τῆς Ἐκκλησίας, πού θέλουν κανονικό ἐπίσκοπο Πάφου τόν Τυχικό.
Οἱ αὐτοπροβαλλόμενοι ὡς ὑπέρμαχοι τῆς παραδόσεως ἐπίσκοποι, ποὺ χαρακτηρίζονται γιά τό παραδοσιακό τους πνεῦμα καί γιά τήν ἐπισκοπική τους ὑπευθυνότητα, τὰ ὁποῖα ἐπιβεβαιώνονται κατά τήν πολυχρόνια ἐπισκοπική τους διακονία, πρέπει νά ἀποτελέσουν ἕνα πόλο ἀντίστασης στήν Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου, καθώς ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ἑτοιμάζεται γιά ἀποκεφαλισμούς γιά ὅποιον ἀντιδρᾶ στούς σχεδιασμούς του. Ἔτσι τίθενται τά ἐρωτήματα, ποῖοι Ἱεράρχες θά φερθοῦν σάν τόν Μέγα Βασίλειο; Οἱ Μητροπολίτες Λεμεσοῦ Ἀθανάσιος καί Μόρφου Νεόφυτος, οἱ ὁποῖοι δέν ὑπέγραψαν στήν σύνοδο στήν Κρήτη, θά ἀναλάβουν κάποια πρωτοβουλία νά προστατεύσουν τόν Μητροπολίτη Τυχικό; Οἱ Μητροπολίτες πού ἀντιτάχθηκαν μέ τήν ψῆφο τους στήν ἐκδίωξη τοῦ Μητροπολίτου Πάφου θά πάρουν πρωτοβουλίες ἐπίλυσης τοῦ προβλήματος ἤ θά παραμείνουν ἁπλά σέ μία διαφωνία; Ὁ Μητροπολίτης Καρπασίας, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται παραδοσιακός, θά δεχθῆ τήν παράβαση τῶν ἱερῶν Κανόνων; Ὁ Μητροπολίτης Κύκκου, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλύτερη δύναμη ἀπό τόν Ἀρχιεπίσκοπο, θά ὑποταχθῆ στίς προειλημμένες ἀποφάσεις τοῦ ἑνός; Ὁ Μητροπολίτης Ταμασοῦ θά σιωπήση, ἐπειδή τόν κατηγοροῦν ὡς Ρωσόφιλο καί τόν βοήθησε ὁ Ἀρχιεπίσκοπος στό σκάνδαλο τῆς Μονῆς Ἀββακούμ;
Ὀφείλουν, ὅπως ὁ Μέγας Βασίλειος, νά καταδείξουν ὅτι ἡ θέση τοῦ ἐπισκόπου δέν εἶναι ἀπόρροια διπλωματίας, οὔτε πιέσεων, οὔτε σκοπιμοτήτων καί ὑποταγῆς στίς ἀντικανονικές καί παράνομες ἀποφάσεις τῆς πλειοψηφίας· ἀλλά συμμόρφωσης πρός τήν ἀλήθεια καί πρός τό δίκαιο.Ἕνας ἐπίσκοπος, ἄλλωστε πού δέν μιλάει εἶναι συναυτουργός τῆς ἀνωμαλίας, συνεργάτης τῆς φθορᾶς καί δέν συμβάλλει στήν συγκρότηση τοῦ θεσμοῦ τῆς Ἐκκλησίας.
Τέλος, κατὰ τὶς τελευταῖες ἡμέρες ἀνέκυψε νέο συγκλονιστικὸ στοιχεῖο· οἱ νομικοὶ σύμβουλοι τοῦ Μητροπολίτου Τυχικοῦ κατήγγειλαν ὅτι, πέραν τῶν ἐκκλησιολογικῶν ζητημάτων καὶ τῶν ἱερῶν κανόνων, ὑφίστανται καὶ θέματα οἰκονομικῆς κατάχρησης χρημάτων στὴν Μητρόπολη Πάφου ὑπὸ τοῦ νῦν Ἀρχιεπισκόπου καὶ πρώην Μητροπολίτου Πάφου Γεωργίου.
Στὴν κατηγορία αὐτὴ ἀπάντησαν διὰ νομικῶν στρεψοδικῶν οἱ δικηγόροι τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς, ὅμως δὲν ἀπαιτοῦνται ἀπαντήσεις παρὰ τῶν νομικῶν, ἀλλὰ παρὰ τοῦ ἰδίου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου. Καθαρά καί ξάστερα νά ἀπαντήση. Ὑφίσταται ποινική καί κακουργηματική προοπτική γιά καταχρήσεις. Ἆραγε ἔγινε κατάχρηση στὴν διαχείριση τῆς ἀκινήτου περιουσίας τῆς Μητροπόλεως Πάφου; Συνελέγησαν χρήματα καὶ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπεδόθησαν, καὶ γιὰ αὐτὸ ἀντέδρασε ὁ Τυχικός, καὶ ἔτσι ἐφευρέθηκε ἡ ἐκκλησιαστικὴ αὐτοῦ δίωξη πρὸς ἐξόντωση καὶ ἐκδίωξή του; Οἱ ἀπαντήσεις ὀφείλουν νὰ εἶναι σαφεῖς καὶ διὰ στόματος τοῦ ἰδίου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Γεωργίου, καὶ ὄχι διὰ δικονομικῶν τεχνασμάτων καὶ νομικῶν ἑλιγμῶν.