5ον
9. Διδάσκαλοι χωρὶς ἀρετή
Οἱ κήρυκες τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, πέρα ἀπὸ τὴν ἱκανότητα τῆς διδασκαλίας, πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ εἶναι ἀγωνιστὲς τῆς πνευματικῆς ζωῆς καὶ ὁ λόγος τους νὰ στηρίζεται καὶ στὸ προσωπικό τους βίωμα. Μόνο τότε ὀρθοτομοῦν τὴν ἀλήθεια, χωρὶς νὰ διαστρεβλώνουν τὶς θεῖες ἐντολές. Δυστυχῶς πολλοὶ κληρικοὶ μιλοῦν στοὺς ναοὺς καὶ τὶς αἴθουσες καὶ ἀναφέρονται σὲ πολλὰ πνευματικὰ θέματα μὲ τρόπο θεωρητικό, ποὺ εἶναι ἀπρόσιτος στοὺς πολλοὺς ἀνθρώπους καὶ δὲν παρακινεῖ σὲ πρακτικὴ ἐφαρμογή. Ἀντίθετα προξενοῦν σύγχυση καὶ καταπόνηση στοὺς ἀκροατές τους.
Ἡ ἀμμᾶς Συγκλητικὴ τοῦ Γεροντικοῦ χρησιμοποιεῖ ἕνα παράδειγμα, γιὰ νὰ τονίσει ὅτι ὁ ὁμιλητὴς πρέπει νὰ ἔχει καὶ ἀρετή, γιὰ νὰ ὁδηγεῖ τοὺς ἀνθρώπους στὴ σωτηρία. Λέει συγκεκριμένα: «Εἶναι ἐπικίνδυνο νὰ διδάσκει ὅποιος δὲν προόδευσε μὲ τὴν πράξη τῆς ἀρετῆς. Ὅπως ἕνας ποὺ ἔχει σαθρὸ οἴκημα, ὅταν ὑποδεχθεῖ σ’ αὐτὸ ξένους, θὰ τοὺς κάνει κακὸ μὲ τὸ νὰ πέσει πάνως τους τὸ σπίτι, ἔτσι καὶ αὐτοί. Χωρὶς νὰ ἔχουν προηγουμένως οἰκοδομήσει τὸν ἑαυτό τους, κάνουν νὰ χαθοῦν μαζί τους καὶ ὅσοι πῆγαν σ’ αὐτούς. Γιατὶ μὲ τὰ λόγια μὲν τοὺς κάλεσαν σὲ σωτηρία, μὲ τὴν ἁμαρτωλότητα ὅμως τῆς ζωῆς τους μᾶλλον ἔβλαψαν ὅσους τοὺς ἀκολούθησαν» [Εἶπε Γέρων, σελ. 267].
* * *
10. Ἐπὶ τῶν ὀρέων διδασκαλία
Ἡ διδασκαλία πρέπει νὰ γίνεται σὲ ἥσυχους τόπους, ἀπαλλαγμένους ἀπὸ τοὺς θορύβους. Ὁ Χριστὸς πολλὲς φορὲς δίδασκε τοὺς ἀνθρώπους σὲ ὄρη, παραλίες καὶ σὲ διάφορους κήπους. Ἐκεῖ ἦταν ἐλεύθεροι ἀπὸ τὶς βιοτικὲς μέριμνες καὶ ἡ προσοχή τους ἦταν ἀπερίσπαστη. Παράλληλα οἱ ἐρημικοὶ τόποι βοηθοῦν, γιατὶ δίνουν ἐρεθίσματα, ποὺ τοὺς ἀνεβάζουν πνευματικὰ καὶ δημιουργοῦν μεγάλη προθυμία νὰ ἀκούσουν τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ.
* * *
11. Ἡ διάρκεια τῆς διδασκαλίας
Ὁ ὁμιλητὴς πρέπει νὰ γνωρίζει τὸ ἀκροατήριό του, γιὰ νὰ ρυθμίζει διάφορα θέματα τῆς διδασκαλίας καὶ προπαντὸς τὴ διάρκειά της. Ἡ ἐμπειρία τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου εἶναι διδακτικὴ γιὰ πολλοὺς σύγχρονους ὁμιλητές, οἱ ὁποῖοι ὅταν ἀνεβαίνουν στὸν ἄμβωνα ἤ στὸ βῆμα ξεχνοῦν νὰ τελειώσουν καὶ αὐτὸ κουράζει τοὺς ἀνθρώπους. Ἔλεγε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης: «Συνηθίζω νὰ μετρῶ τὴν ποσότητα τῆς διδασκαλίας ὄχι ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν λόγων, ἀλλὰ ἀπὸ τὴ διάθεση τῶν ἀκροατῶν. Γιατὶ ἐκεῖνος ποὺ ἔχει ζαλισμένους καὶ ἀηδιασμένους ἀκροατές, κι ἄν ἀκόμη συντομέψει τὴ διδασκαλία, φαίνεται ἐνοχλητικός. Ἐκεῖνος ὅμως ποὺ ἔχει θερμοὺς ἀκροατές, τῶν ὁποίων τὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἡ προσοχὴ ἔχουν διεγερθεῖ, καὶ ἄν ἀκόμα παρατείνει τὸ λόγο, καὶ πάλι δὲν θὰ χορτάσει τὴν ἐπιθυμία τους νὰ ἀκούσουν». [§ 2259]
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης