Τοῦ κ. Γεωργίου Κούβελα,
Συντ. Δικηγόρου παρ᾽ Ἀρείῳ Πάγῳ καὶ Σ.τ.Ἐ.
Ἐπιτίμου Προέδρου τῆς Ἐθνικῆς Φοιτητικῆς Ἑνώσεως Κυπρίων
3ον
Ἡ φυλὴ τῶν Τούρκων ὑπερέβη τὸ μέτρον τῶν ἀνομιῶν, ἡ ὥρα τοῦ καθαρμοῦ ἔφθασε, συμφώνως πρὸς τὸν λόγον τῆς Αἰωνίου: «νὰ πετάξης ἔξω, νὰ διώξης, τὸν σκλάβον καὶ τὸν υἱόν σου» (Γένεσ. 21, 10). Νὰ εἶσθε, λοιπόν, ἀγαπημένοι, ὦ γένος τῶν Ἑλλήνων, φυλὴ Ἑλληνική, (ἐνν. καθὼς εἶσθε) δύο φορὲς δοξασμένοι ἀπὸ τοὺς Πατέρες σας, ὁπλισθῆτε μὲ τὸν ζῆλον τοῦ Θεοῦ, ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ἂς ζωσθῆ τὴν ρομφαίαν του, διότι εἶναι προτιμώτερον νὰ ἀποθάνη τις μὲ τὰ ὅπλα ἀνὰ χεῖρας, παρὰ νὰ καταισχύνη τὰ ἱερὰ τῆς Πίστεώς του καὶ τὴν Πατρίδα του (Ψαλμ. 44, 4). Ἐμπρὸς λοιπὸν «ἂς συντρίψωμεν τὰ δεσμά, τὸν ζυγὸν ὁ ὁποῖος ἐπικάθηται ἐπὶ τὴν κεφαλήν μας (Ψαλμ. 2, 3), διότι εἴμεθα οἱ κληρονόμοι τοῦ Θεοῦ καὶ οἱ συγκληρονόμοι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ (Ψαλμ. 8, 17).
Οἱ ἄλλοι, καὶ ὄχι ἐμεῖς οἱ Ἱερωμένοι (κατὰ λέξιν: ἐκτὸς τοῦ ἱερατείου σας), θὰ σᾶς ὁμιλήσουν διὰ τὴν δόξαν τῶν προγόνων σας. Ἐγὼ ὅμως θὰ σᾶς ἐπαναλάβω τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὸν Ὁποῖον ὀφείλομεν ἀγάπην ἰσχυροτέραν καὶ ἀπὸ τὸν θάνατον (Ἆσμα Ἀσμάτων 8, 6).
Αὔριον, ἀκολουθοῦντες τὸν Σταυρόν, θὰ βαδίσωμεν πρὸς αὐτὴν τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, τῆς ὁποίας ἡ γῆ εἶναι ἡγιασμένη ἀπὸ τὸ αἷμα τοῦ ἐνδόξου Μάρτυρος Ἀποστόλου Ἁγίου Ἀνδρέου. Ὁ Κύριος θὰ ἑκατονταπλασιάση τὸ θάρρος σας. Ἵνα δὲ προστεθοῦν εἰς ὑμᾶς αἱ ἀναγκαῖαι, διὰ νὰ ἀναζωογονηθῆτε δυνάμεις, σᾶς ἀπαλλάσσω ἀπὸ τὴν νηστείαν τῆς Τεσσαρακοστῆς, τὴν ὁποίαν τηροῦμεν.
Στρατιῶται τοῦ Σταυροῦ, ὅ,τι καλεῖσθε νὰ ὑπερασπισθῆτε, εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ θέλημα τοῦ Οὐρανοῦ! Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος νὰ εἶσθε εὐλογημένοι καὶ συγκεχωρημένοι ἀπὸ πάσας τὰς ἁμαρτίας σας».
β) Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κυπριανός8. Ἰδοὺ ὁ διάλογος τοῦ Τυράννου μὲ τὸν Ἀρχιεπίσκοπο:
Μουσελὶμ Ἀγάς: «Πίσκοπε, γιώ τὴν γνώμην μου ποτὲ δὲν τὴν ἀλλάσσω, Τζι᾽ ὅσα τζι᾽ ἂν πεῖς, μὲν θαρευτεῖς πὼς ἕν᾽ νὰ σοῦ πιστέψω, Ἔχω στὸ νοῦ μου, Πίσκοπε, νὰ σφάξω, νὰ κρεμάσω, Τζι᾽ ἂν ἠμπορῶ ᾽ποὺ τοὺς Ρωμιοὺς τὴν Τζιύπρον νὰ παστρέψω… νὰ σφάξω τοὺς Ρωμιούς, ψυχὴν νὰ μὴν ἀφήσω».
Ἀρχιεπίσκοπος Κυπριανός:
Σκοτῶστε μας τζιαὶ γράψετε τζι᾽ ἐμᾶς τοῦ σκοτωμόμ μας, μα τοῦτοι οὖλλ᾽ οἱ σκοτωμοὶ ἔν οὖλλοι γιὰ κακό σας. Ἐσεῖς θαρκέστ᾽ ἀννοίετε τὸ μνῆμαν τὸ δικόμ μας, τζι᾽ ἔν τὸ πεισκάζετε πὼς ἔν᾽ τὸ μνῆμαν τὸ δικός σας. […] Τὸ γαῖμαν ποὺ σιονώννετε, ποὺ μᾶς τοὺς Δεσποτάες, ἐλ᾽ λάϊν εἰς τὴν λαμπρατζιὰν π᾽ ἀφταίνει νὰ σᾶς κάψει».
- ὁ Πάτερ Παναγιώτης Μπουγάτσας ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι καὶ ὁ Πάτερ Παπασταῦρος Παπαγαθαγγέλου ἀπὸ τὴν Κύπρο.
α) Ὁ Πάτερ Παναγιώτης Μπουγάτσας9:
Τὸ «φράχτη» ἀλύπητα κτυποῦν οἱ μπάλες τοῦ Μπραΐμη καὶ τῶν ἀμάχων οἱ ψυχὲς ριγοῦν μέσα στὴ δίνη!… Στὸ Κάστρο ἐπάνω χαλασμὸς ὁ τόπος λαμπαδιάζει κι ὁ Ραζηκότσικας ὀρθὸς μὲς στοὺς καπνοὺς διατάζει… Παιδιά, γυναῖκες προχωροῦν στὴ ντάπια τὴ μεγάλη καὶ τὸν ἀράπη ἀψηφοῦν στὴ νύχτα ποὺ προβάλλει… Κρύβουν στὰ στήθη τὸ λυγμὸ τὴν πεῖνα, τὴν ἀρρώστια κι ἀναζητοῦν τοὺς ζωντανοὺς μὲς σὲ φωτιὲς καὶ βόλια!
Ξάφνου μπροστά τους, ἀσκεπὴς σεμνὸς λευΐτης φτάνει, μὲς στῶν ὀβίδων τὴ βροχὴ τ᾽ Ἅγιο Ποτήρι ἐφάνη! Σταθεῖτε ἀδέλφια προσοχή, περνᾶ ὁ παπα- Μπουγάτσας, τοὺς λαβωμένους κοινωνεῖ διαβαίνοντας τὴ στράτα.
Καὶ σὰν τὸν Πρόδρομο ἐμπρὸς σεμνὸ παλληκαράκι βοηθᾶ τὸ γέροντα παπά, βαστώντας φαναράκι… Τρέμει ἡ φλογίτσα νὰ σβηστεῖ καὶ γύρω πλῆθος βόγγοι… Ἄλλος πιὸ κεῖ ψυχορραγεῖ… Καημένο Μεσολόγγι!
Σκύβει μ᾽ἀγάπη ὁ παπὰς καὶ τ᾽ Ἅγια Δῶρα δίνει «Εἰς ἄφεσίν σου ἁμαρτιῶν», εἰς ὅλους ψιθυρίζει! Παντοῦ μπουχὸς κι ἀλαλαγμοί, ποὺ κόβουν τὴν ἀνάσα μὰ κεῖνος τὸ Χριστὸ κρατᾶ! Ὤ! Τιμημένα ράσα!
Πέρασαν χρόνοι καὶ καιροὶ κι ἡ Λευτεριὰ ξανάρθε καὶ στ᾽ «Ἁλωνάκι» ὁ Ὄθωνας τοὺς ἥρωες θυμᾶται… Καπεταναῖοι κι ἀγωνιστὲς στέκουν καὶ χαιρετᾶνε κι ἀπ᾽ ἄκρη σ᾽ ἄκρη σήμαντρα χαρμόσυνα μηνᾶνε!
– Ποιός εἶν᾽ ἐκεῖνος ὁ παπάς σκυφτὸς καὶ λευκασμένος;, ρωτᾶ τὸν καπετὰν Μακρὴ ὁ βασιλιὰς στραμμένος…
– Εἶναι μία ἅγια μορφή, ποὺ μᾶς παρηγοροῦσε κι ὁλημερὶς μὲς στὴ φωτιά, τ᾽ Ἅγια μᾶς κοινωνοῦσε!
Ἐβούρκωσεν ὁ βασιλιὰς καὶ μὲ χαρὰ μεγάλη στὸ στῆθος τοῦ φτωχοῦ παπᾶ Σταυρὸ ἀσημένιο βάνει!
Σκύβει μὲ σεβασμὸ φιλᾶ τὸ ἅγιο του τὸ χέρι!
Εὖγε, ἀδούλωτη ψυχή! Τὸ Μεσολόγγι χαίρει!
β) Ὁ Πάτερ Παπασταῦρος Παπαγαθαγγέλου10:
«Τὴν 1 μ. μεσονύκτιον ἐκλήθην νὰ τελέσω τὴν κηδείαν τοῦ ἀπαγχονισθέντος Παλληκαρίδη. Τὸ φέρετρον ἐτοποθετήθη εἰς τὸν διάδρομον τῶν κελλίων, ὅπου ἐτέλεσα τὴν κηδείαν, ἀφοῦ προσεκόμισα τὰ ἀπαραίτητα ἱερὰ σκεύη.
Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς νεκρωσίμου ἀκολουθίας ἤνοιξα τὸ φέρετρον καὶ ἐφίλησα τὸν νεκρὸν εἰς τὸ πρόσωπον. Ἐφαίνετο ἤρεμος, καμμία δὲ νευρικὴ σύσπασις δὲν εἶχε διαταράξει τὴν γαλήνην τοῦ νηφαλίου προσώπου του. Ἔχυσα ἐν τέλει ἔλαιον εἰς τὸν νεκρόν, ἔρριψα ἐπ᾽ αὐτοῦ ὀλίγον χῶμα -συμβολικὴ ταφή- ὑπεκλίθην καὶ ἀπῆλθον».
- Ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ἀπὸ τὸ Χρυσοβίτσι, ὁ Διγενὴς ἀπὸ τὴν Κύπρο
α) Ὁ Κολοκοτρώνης11:
Ἐγὼ θὰ πάω στὴν Τριπολιτσά, ἀμὴ καὶ μοναχός μου. Ἀργά-ἀργά κατάλαβαν. Τὸν ἀκολούθησαν. Ἀλλὰ στὶς πρῶτες μάχες κιότεψαν, πῆραν νὰ φεύγουν μακριά, τὸν ἄφησαν μόνο στὰ βουνά. Μόνο! Τελείως μόνο! Ἄνθρωπος ὅμως ἦταν καί αὐτός. Κάποια στιγμὴ τὸν πῆρε τὸ παράπονο:
«Ἔκατσα ἕως ποὺ ἐσκαπέτισαν μὲ τὰ μπαϊράκια τους, ἀπεκατέβηκα κάτου. Ἦταν μιὰ ἐκκλησία εἰς τὸν δρόμον, ἡ Παναγία στὸ Χρυσοβίτσι, καὶ τὸ καθησιό μου ἦτον ὁποὺ ἔκλαιγα τὴν Ἑλλάς»!
Σημειώσεις:
- Περισσότερα γιὰ τὴ μαρτυρικὴ Θυσία τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Κυπριανοῦ, ἴδετε Γιώργου Κούβελα, Γεννήθηκα στὴν Κύπρο τὴν 1η τ᾽ Ἀπρίλη 1955, ἐκδ. Γερμανός, Θεσσαλονίκη 2018, σ. 92-93. 9. Ἱστορικὴ Μαρτυρία τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐξόδου Δημ. Μακρῆ. 10. Ὁ Παπασταῦρος Παπαγαθαγγέλου ἦταν μεγάλη μορφὴ τοῦ Κυπριακοῦ Ἀγώνα. Ἦταν συνεξόριστος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου στὶς Σεϋχέλλες καὶ συγγραφεὺς τοῦ τόμου Μορφὲς ποὺ ἁγίασαν τὴν Κύπρο, ἔκδ. Ὁμάδα Πρωτοβουλίας Ἐκδηλώσεων Τιμῆς Παπασταύρου Παπαγαθαγγέλου, Λευκωσία – Κύπρος 1988. Νικ. Βασιλειάδη Ἐθνομάρτυρες τοῦ Κυπριακοῦ Ἔπους 1955-59, ἔκδ. Ἀδελφότης Θεολόγων «Ο ΣΩΤΗΡ», Ἀθῆναι, Δεκέμβριος 1989, σ. 160. 11. Ἀπομνημονεύματα Κολοκοτρώνη.
25η Μαρτίου 1821 – 1η τ΄ Απρίλη 1955: Η πλέον δοξασμένη γιορτή της Ρωμιοσύνης! – 2ον




