7ον
14. Διδασκαλία μὲ ὑπομονὴν καὶ διάκρισιν
Οἱ διδάσκαλοι δὲν πρέπει νὰ κουράζουν τοὺς ἀνθρώπους. Νὰ μὴ φθάνουν στὴν ὑπερβολή. Τὰ πνευματικὰ θέματα νὰ τὰ ἀναλύουν σταδιακά, ἀφοῦ διαπιστώσουν ὅτι ἔχουν γίνει κατανοητὰ τὰ προηγούμενα. Ἡ πνευματικὴ οἰκοδομὴ πρέπει νὰ γίνεται μὲ γνώση καὶ διάκριση. Οἱ ὁμιλητὲς νὰ παραδειγματίζονται ἀπὸ τοὺς οἰκοδόμους, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦν βάσει σχεδίου καὶ προχωροῦν χωρὶς νὰ τὸ ὑπερβαίνουν. Ἡ προηγούμενη ἐργασία εἶναι προϋπόθεση τῆς ἑπόμενης. Νὰ ἀποφεύγουν τὰ πολλὰ διδάγματα, τὶς νέες ὑποχρεώσεις καὶ τὰ ἀτέλειωτα καθήκοντα.
Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ἀναφέρεται στὸ ἔργο τῶν οἰκοδόμων, γιὰ νὰ πείσει τοὺς διδασκάλους νὰ εἶναι διακριτικοὶ καὶ ὑπομονετικοὶ στὸ ἔργο τους, γιὰ νὰ μὴ κοπιάζουν ματαίως. «Στὴν οἰκοδομὴ τῶν σπιτιῶν, ἐκεῖνος ποὺ προσθέτει νέους λίθους προτοῦ νὰ σφίξουν οἱ προηγούμενοι, κάνει ὅλον τὸν τοῖχο ἀδύνατο καὶ ἑτοιμόρροπο· ἐνῶ ἐκεῖνος ποὺ περιμένει νὰ πήξει πρῶτα τὸ ἀμμοχάλικο καὶ προσθέτει τὰ ὑπόλοιπα σιγά-σιγά, τελειώνει μὲ σιγουριὰ ὁλόκληρη τὴν οἰκοδομὴ καὶ δὲν τὴν κάνει μικρῆς διάρκειας καὶ ἀντοχῆς, ἀλλὰ στέρεα. Αὐτοὺς τοὺς οἰκοδόμους μιμούμαστε κι ἐμεῖς καὶ μὲ τὸν ἴδιο τρόπο στηρίζουμε τὶς ψυχές σας. Γιατί φοβούμαστε, μήπως ἡ προσθήκη νέων διδαγμάτων, ἐνῶ ἡ προηγούμενη διδασκαλία εἶναι νωπή, καταστρέψει καὶ τὰ προηγούμενα, ἐπειδὴ ἡ διάνοια δὲν ἔχει τὴ δυνατότητα νὰ τὰ συγκρατήσει ὅλα μαζί» [§ 2318].
Οἱ διδάσκαλοι πρέπει νὰ προχωροῦν προοδευτικὰ στὸ ἔργο τους μὲ ὑπομονή, ἀνοχὴ καὶ λεπτότητα, μιμούμενοι τὶς «μητέρες τῶν πτηνῶν, οἱ ὁποῖες δὲν διδάσκουν ἀμέσως καὶ σὲ μιὰ μέρα στὰ πουλάκια τους ὅλα τὰ μυστικὰ τοῦ πετάγματος, ἀλλὰ ἄλλοτε τὰ βγάζουν τόσο μόνον ἔξω, ὥστε νὰ βρεθοῦν ἔξω ἀπὸ τὴ φωλιά, ἄλλοτε πάλι, ἀφοῦ τὰ ἀναπαύσουν πρῶτα, τὰ βοηθοῦν νὰ πετάξουν ψηλότερα, καὶ τὴν ἑπομένη μέρα τὰ ἀσκοῦν νὰ πετοῦν πολὺ ψηλότερα· ἔτσι ἤρεμα καὶ σιγά-σιγά τὰ ὁδηγοῦν στὸ κατάλληλο ὕψος» [§ 2337], συνεχίζει τὴ σκέψη του ὁ Ἅγιος Ἰωάννης.
* * *
Ἀπὸ τὸν ἦχον τῶν λέξεων εἰς τὸ βάθος τῶν νοημάτων
Πολλοὶ ἄνθρωποι, ὅταν ἀκοῦν κάποιον ὁμιλητή, μένουν στὰ ὡραῖα καὶ γλαφυρὰ λόγια, χωρὶς νὰ κατανοοῦν τὰ βαθύτερα νοήματα. Μένουν στὸ εὐχάριστο ἀκρόαμα καὶ δὲν ἐρευνοῦν, γιὰ νὰ πάρουν τὶς ἰδέες καὶ νὰ καταλήξουν σὲ διδάγματα χρήσιμα γιὰ τὴ ζωή τους. Ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος συμβουλεύει τὸν ἀκροατὴ νὰ εἶναι προσεκτικὸς καὶ νὰ κατανοεῖ τὴ διδασκαλία: «Νὰ βοηθεῖς στὴν καρποφορία τῆς διδασκαλίας μὲ τὴ λογικὴ σκέψη σου· ὄχι μόνο νὰ ἐπιδοκιμάζεις τὴ διδασκαλία, ἀλλὰ νὰ προσπαθεῖς νὰ τὴν κατανοήσεις· ὄχι ἁπλῶς νὰ δέχεσαι τὸν ἦχο τῶν λέξεων, ἀλλὰ νὰ ἐξετάζεις σὲ βάθος τὴν οὐσία τῶν νοημάτων» [§ 2215].
Ἡ ὠφέλεια ἀπὸ τὴ διδασκαλία ὁλοκληρώνεται καὶ γίνεται πράξη, ὅταν ὁ ἄνθρωπος τὴ διατηρεῖ στὴ μνήμη του, στοχάζεται τὰ ὅσα ἄκουσε, θέλγεται καὶ καλλιεργεῖ καλὲς ἐπιθυμίες ποὺ θὰ τὸν ὁδηγήσουν στὸν ἐνάρετο βίο. Ἀκολουθεῖ τὸ παράδειγμα τῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι σπέρνουν στὴ γῆ, «ἀλλὰ οἱ σπόροι δὲν μένουν ὁριστικὰ ὅπως σπάρθηκαν, ἀλλὰ χρειάζεται πολλὴ βοήθεια καὶ καλλιέργεια, γιὰ νὰ φυτρώσουν κι ἂν οἱ γεωργοὶ δὲν ἀνακατέψουν τὸ χῶμα καὶ δὲν σκεπάσουν τοὺς σπόρους, τότε εἶναι σὰν νὰ ἔσπειραν γιὰ τὰ πουλιὰ ποὺ τρέφονται μὲ σπόρους. Ἔτσι κι ἐμεῖς, ἂν δὲν διατηρήσουμε μὲ τὴ συνεχῆ ἀνάμνηση τὴ διδασκαλία ποὺ φυτεύθηκε στὴν ψυχή μας, εἶναι σὰν νὰ τὰ πετάξαμε ὅλα στὸν ἀέρα» [§ 2215], τονίζει ὁ ἅγιός μας.
Πρεσβ. Διονύσιος Τάτσης